شکایتی ثبتشده در دادگاه فدرال شمال کالیفرنیا مدعی است شرکت متا در فرآیند اخراج ۸۰۰۰ نفر از کارکنان خود، به جای ارزیابی دقیق مدیران، به الگوریتمهای داخلی هوش مصنوعی تکیه کرده است. این شکوهنامه که توسط ۲۶ نفر از پرسنلی که اخراج شدهاند تنظیم گردیده، ادعا میکند سیستمهای خودکار، کارکنان دارای معلولیت و افرادی که از مرخصیهای پزشکی یا خانوادگی خود استفاده کردهاند را بهطور سیستماتیک هدف قرار دادهاند.
سیستمهای پنهان و داشبوردهای ارزیابی خودکار
در متن شکایت آمده است متا لیست اخراج را بر اساس قضاوت سلیقهای یا شناخت مدیران از عملکرد روزمره نیروها تدوین نکرده است. در مقابل، شرکت از مجموعهای از ابزارهای داخلی استفاده کرده که شامل موارد زیر بود:
- سامانه داخلی تحت عنوان «میتامیت»
- عاملهای هوش مصنوعی آموزشی معرّف به دومین مغز
- ردیابهای فعالیت صفحهکلید و حرکت ماوس
- داشبوردهای پایش مصرف توکن محصولات هوش مصنوعی
- الگوریتمهای رتبهبندی و کالیبراسیون عملکرد مبتنی بر داده
این ابزارها نمرهدهی، رتبهبندی و انتخاب نهایی فرد برای لیست اخراج را انجام میدادند.
طبقهبندی کارکنان بر اساس سطح پذیرش تکنولوژی
گزارشهای منتشرشده نشان میدهد شاخصهای داخلی متا نیروها را بر اساس مرحله پذیرش ابزارهای هوش مصنوعی به دستههای «بومیشده با هوش مصنوعی»، «اولویتده به هوش مصنوعی» و «فعالشده با هوش مصنوعی» تقسیم میکرد. این شاخصها بهطور مستقیم بر امتیاز عملکرد و احتمال ماندن در آرایه پرسنلی تأثیر گذاشتند. پیروی از الگوریتمهای جدید در مدیریت منابع انسانی، از موضوعات داغ در تحولات دیجیتال منابع انسانی محسوب میشود.
آسیبپذیری در برابر سیستمهای نظارتی ناعادلانه
اگرچه این شکایت نخستین اقدام حقوقی جدی علیه یک غول فناوری بزرگ در آمریکا محسوب میشود که استفاده از هوش مصنوعی را در فرآیند اخراج به چالش میکشد، اما دعوای اصلی بر سر تبعیض ناخواسته در سیستمهای تصمیمگیر است. ابزارهای پایش متا بر مبنای امتیازات عملکرد، نمرات کالیبراسیون، معیارهای خروجی کار، امتیازهای سطح هوش مصنوعی و حجم توکنهای مصرفی شکل گرفتهاند. از نگاه وکلای شاکیان، این ورودیها از اساس نمیتوانند بهدرستی برای افرادی محاسبه شوند که در مرخصیهای حفاظتشده خانوادگی یا پزشکی به سر میبرند و یا به دلیل معلولیت، خروجی کاری کاهشیافتهای دارند.
واکنش متا: دخالت انسان در تمامی تصمیمات
در پاسخ به این ادعاها، شرکت متا در بیانیهای رسمی تأکید کرد که تمامی تصمیمات مربوط به مدیریت نیروی انسانی و ساختار سازمانی، بهصورت کاملاً توسط نفرات انسانی و با نظارت مستقیم گرفته شده است. سخنگوی این شرکت هیچگونه تأیید دیگری درباره جزئیات شکایت ارائه نکرده و مدعی بیاساس بودن ادعاهای مطرحشده شده است. این موضعگیری در تضاد با گزارشهای مستقلی است که به پیگیری دقیق تحولات اخلاقی و حقوقی هوش مصنوعی میپردازند.
پیامدهای حقوقی و اخلاقی در مدیریت نیروی انسانی
ورود الگوریتمهای یادگیری ماشین به فرآیندهای تصمیمگیری منابع انسانی، مرزهای جدیدی را پیش روی قانونگذاران و مدیران عملیاتی قرار داده است. اگرچه بهینهسازی فرآیندها و کاهش خطای سلیقهای از جمله اهداف اصلی هوش مصنوعی در محیط کار محسوب میشود، اما شکست سیستمها در درک بافتارهای پیچیده انسانی مانند معلولیت یا مرخصیهای قانونی، نشان میدهد که اتکا صرف به دادههای کمی میتواند به تبعیض ساختاری منجر شود. این پرونده میتواند به عنوان سندی پیشرو در تعیین استانداردهای جدید برای نظارت بر الگوریتمهای شرکتی و شفافسازی لایههای تصمیمگیری خودکار در عصر دیجیتال عمل کند و مسیر جدیدی برای تعامل سازنده انسان و ماشین در محیطهای کاری پویا ترسیم نماید.
