شرکت چینی Z.ai (پیشتر با نام Zhipu شناخته میشد) ساختن یک مرکز داده ۱ گیگاواتی را که منحصراً با تراشههای بومی تجهیز شده به پایان رسانده و بخشی از آن را فعال کرده است. به گزارش بلومبرگ، این تأسیسات برای آموزش خانواده مدلهای GLM به کار گرفته میشود و Z.ai اکنون چندین کلاستر محاسباتی را اداره میکند که هرکدام بیش از ۱۰ هزار تراشه در خود جای دادهاند. یک گیگاوات برق کافی است تا حدود ۷۵۰ هزار خانه را روشن نگه دارد؛ عددی که این مجموعه را در زمره بزرگترین مراکز دادهای قرار میدهد که تاکنون توسط یک آزمایشکده هوش مصنوعی چینی ساخته شده است.
پشت پردهی تراشههای قدرت
منبع آگاه نام تأمینکننده تراشهها را فاش نکرد، اما ردپای آموزش اخیر Z.ai مستقیماً به هواوی اشاره میکند. این شرکت در ماه ژوئن مدل GLM-5.2 را منتشر کرد؛ مدلی با وزنهای باز که گفته میشود تماماً روی شتابدهندههای Ascend هواوی و بدون دخالت هیچ سختافزاری از انویدیا آموزش دیده است. این مدل ظرف کمتر از یک هفته صدرنشین جداول ردهبندی وزنهای باز شد.
Z.ai از ژانویه ۲۰۲۵ در فهرست نهادهای وزارت بازرگانی ایالات متحده قرار گرفته است؛ تصمیمی که دسترسی قانونی این شرکت به سیلیکون انویدیا را قطع میکند و قطعات داخلی را به تنها مسیر تأمین آن تبدیل کرده است.
فاصله پنهان در بهرهوری
اعداد خام مصرف برق، تصویری مطلوبتر از واقعیت ارائه میدهند. شتابدهندههای چینی مانند سری Ascend هواوی از نظر عملکرد در ازای هر وات از قطعات فعلی بلکول انویدیا عقبتر هستند. به همین دلیل، یک گیگاوات سیلیکون داخلی توان محاسباتی آموزشی کمتری نسبت به یک گیگاوات مصرفشده توسط سیستمهای انویدیا عرضه میکند. فاصلهای که چین با سرمایهگذاری سنگین و تولید انبوه قصد دارد آن را پر کند.
برنامه ۲ تریلیون یوآنی پکن
پکن در حال تدوین برنامهای برای هزینهکرد حدود ۲ تریلیون یوان (معادل ۲۹۵ میلیارد دلار) طی پنج سال آینده برای ساخت شبکه سراسری مراکز داده هوش مصنوعی است. طبق این برنامه، حداقل ۸۰ درصد از فناوری زیربنایی باید از تأمینکنندگان چینی تهیه شود. با این حال، پر کردن این تأسیسات با تراشه، چالشی جدی است. پیشرفتهترین گره پایدار SMIC یعنی فرآیند تقریباً کلاس ۷ نانومتری N+2، با ضریب استفاده بیش از ۹۳ درصد در حال کار است و ظرفیت خالی چندانی ندارد.
کمبود حافظه با پهنای باند بالا (HBM) داخلی نیز تعداد شتابدهندههای کلاس Ascend که هواوی میتواند مونتاژ کند را محدود میکند. هواوی سال گذشته حدود ۸۱۲ هزار تراشه هوش مصنوعی ارسال کرد؛ عددی که در برابر تقاضای عظیم برنامههای ملی چندان چشمگیر نیست. چین میتواند اسکلت یک مرکز داده ۱ گیگاواتی را بسیار سریعتر از تولید تراشههای لازم برای مصرف آن حجم از برق بنا کند.
رقبای نزدیک و درآمد رو به رشد
رقبای Z.ai نیز با چالشهای مشابهی دستوپنجه نرم میکنند. Moonshot، یکی از شرکتهای همرده این توسعهدهنده، روز یکشنبه اشتراکهای جدید را معلق کرد و در پیامی در شبکه اجتماعی اعلام کرد که پس از راهاندازی مدل Kimi K3، میخواهد منابع محاسباتی را به کاربران فعلی اختصاص دهد. نشانای از فشار مضاعف بر زیرساخت محاسباتی در اکوسیستم هوش مصنوعی چین.
اما خود Z.ai پس از دستیابی به هدف فروش سال ۲۰۲۶ در ماه ژوئیه، در مسیر کسب ۱ میلیارد دلار درآمد سالانه تکرارشونده قرار گرفته است. این شرکت اخیراً از طریق عرضه اولیه عمومی در بورس هنگکنگ و عرضه ثانویه سهام، میلیاردها دلار سرمایه جذب کرده است. منبع آگاه محل دقیق مرکز داده، هزینه ساخت و زمانبندی کامل آن را فاش نکرد.
با تداوم تحریمهای واشنگتن و تزریق سرمایههای کلان پکن، فصل تازهای از رقابت تراشهای میان شرق و غرب گشوده شده است؛ فصلی که پیامد آن نهتنها بر سرنوشت شرکتهایی چون Z.ai و انویدیا، بلکه بر توازن قدرت در کل صنعت هوش مصنوعی جهانی سنگینی خواهد کرد.
