DR2 تلسکوپی eROSITA نزدیک به ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ منبع پرتو ایکس را ثبت کرد
دادههای دومین انتشار عمومی تلسکوپ پرتو ایکس eROSITA، منتشرشده توسط مؤسسهٔ ماکس پلانک، نشان میدهد این مأموریت نزدیک به ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ جرم منتشرکنندهٔ پرتو ایکس را شناسایی کرده است؛ از سیاهچالههای فوقپُرجرم و خوشههای کهکشانی تا ستارگان و بازماندههای ابرنواختری. این مجموعه که با عنوان DR2 منتشر شده، تاکنون گستردهترین بانک دادهٔ عمومیِ آسمانِ پرتو ایکس به شمار میآید.
اهمیت فهرست
ترکیب مشاهدات سه پیمایش تمامآسمانیِ نخستِ eROSITA در طول ۵۵۶ روز امکان آشکارسازی منابع ضعیفتر را فراهم کرد که در پیمایشهای پیشین دیده نشده بودند. نتیجه، یک پایگاه یکنواخت و بزرگ است که به پژوهشگران اجازه میدهد:
- رشد و تاریخچهٔ سیاهچالههای فوقپُرجرم را در مقیاس میلیاردها سال بررسی کنند
- توزیع خوشههای کهکشانی را برای آزمون نقش مادهٔ تاریک و انرژی تاریک در شکلگیری ساختارهای بزرگمقیاس نقشهبرداری کنند
- به دنبال اجرام نادر یا گذرا بگردند که در نمونههای کوچکتر دیده نشدهاند
مشخصات کلیدی DR2
- کل آشکارسازیها: نزدیک به ۲٬۰۰۰٬۰۰۰ مورد
- منابع نقطهای: بیش از ۱٬۹۰۰٬۰۰۰ — عمدتاً کهکشانهای دور با هستههای فعال (AGN) و ستارگان راه شیری
- منابع گسترده: حدود ۶۴٬۰۰۰ — شامل خوشههای کهکشانی، کهکشانهای نزدیک و بازماندههای ابرنواختری
- همتای نوری/فروسرخ: در بخش قابل توجهی از فهرست همتایان در طولموجهای دیگر شناسایی شدهاند؛ تقریباً ۸۸٪ از موارد شناساییشده به کهکشانهای دور میزبان سیاهچالههای در حال تغذیه تعلق دارند
پرتو ایکس چه چیزهایی را نشان میدهد؟
پرتو ایکس امکان رؤیت پرانرژیترین محیطهای کیهان را فراهم میکند: قرص برافزایشی اطراف سیاهچالهها که تا میلیونها درجه گرم میشود، خطوط تابشی بازماندههای ابرنواختری، ستارگان نوترونی و مخازن عظیم گاز داغ در خوشههای کهکشانی. برای مرور مفهومی این شاخه از نجوم میتوانید به صفحهٔ پرتو ایکس در نجوم مراجعه کنید.
دیدگاه تیم eROSITA
مریم ا. راموس-سخا، یکی از اعضای کلیدی تهیهکنندهٔ DR2، میگوید: «DR2 بهترین فهرست آسمان پرتو ایکس است که تا امروز در اختیار داریم و امکان انجام مطالعات آماری بسیار قوی دربارهٔ جمعیتهای کیهانی را فراهم میکند.» مارا سالواتو، سخنگوی eROSITA، بر اهمیت اتصال منابع پرتو ایکس به همتایان در طولموجهای دیگر برای تعیین ماهیت و فاصلهٔ اجرام تأکید میکند.
دسترسی به دادهها و برنامههای آینده
پایگاه دادهٔ DR2 توسط مؤسسهٔ ماکس پلانک برای فیزیک فرازمینی و اعضای کنسرسیوم eROSITA منتشر شده و برای پژوهش عمومی در دسترس است. تیم مأموریت اعلام کرده انتشار بعدی (DR3) برای سال ۲۰۲۸ برنامهریزی شده و شامل مشاهدات تکمیلی و تحلیلهای دقیقتر خواهد بود.
چشمانداز پژوهشی
DR2 پایهای فراهم کرده تا پژوهشگران تحلیلهای آماری گسترده انجام دهند، نمونههای پاک برای مطالعهٔ تکامل کهکشانها و سیاهچالهها بسازند و انتظار کشفیات غیرمنتظره را داشته باشند. ترکیب یکنواخت دادهها و همتایان در طولموجهای مختلف روند پژوهشهای پسینی را تسریع و پنجرهٔ تازهای به جهان پُرانرژی میگشاید.
برای جزئیات فنی بیشتر و دسترسی به دادهها به وبسایت رسمی eROSITA مراجعه کنید: erosita.mpe.mpg.de.
