آیا کهکشان راه شیری ما بزرگتر از آن چیزی است که تاکنون تصور میکردیم؟ مشاهدات جدید اخترشناسان با استفاده از دادههای رصدخانههای پرتو ایکس ناسا و آژانس فضایی اروپا نشان میدهد که بازوهای مارپیچی کهکشان ما ممکن است بسیار دورتر و پهنتر از تخمینهای قبلی باشند. این کشف میتواند درک ما از ساختار، جرم و تکامل کهکشان را به کلی تغییر دهد.
اندازهگیری دقیق با کمک انفجارهای پرتو گاما
برای اندازهگیری فواصل کیهانی، محققان از روشی نوآورانه استفاده کردند: مشاهده نور پرتو ایکس منتشر شده از انفجارهای پرتو گاما که پس از برخورد با غبار موجود در بازوهای راه شیری بازتاب میشود. این انفجارها که قویترین رویدادهای جهان هستند، در کهکشانهای دوردست رخ میدهند، اما نور پرتو ایکس آنها به قدری قدرتمند است که میتواند به ابرهای غبار کهکشان ما برسد و بازتاب یابد.
تیم تحقیقاتی به رهبری بئاتریس وایا، دانشجوی دکتری، با مطالعه قطر حلقههای نوری که از این انفجارها گسترانده میشوند و نحوه بازتاب آنها از غبار، توانستند موقعیت دقیق بازوهای مارپیچی را مشخص کنند. این روش مبتنی بر هندسه ساده است و بر خلاف روشهای قبلی که به فرضیات چرخش کهکشان وابسته بودند، دقت بالایی دارد.
نتایج شگفتانگیز: بازوهای دورتر از تصور
محققان با استفاده از نور سه انفجار پرتو گاما، سه بازوی مارپیچی کهکشان راه شیری را بررسی کردند: بازوی برسائوس، بازوی بیرونی و بازوی سپر-قنطورس بیرونی. نتایج نشان داد که بازوی بیرونی و سپر-قنطورس بیرونی حدود ده درصد دورتر از تخمینهای پیشین قرار دارند. همچنین ضخامت دورترین بازو حدود ۳۵۰۰ سال نوری اندازهگیری شد که خود تأیید دیگری بر گستردگی بیشتر کهکشان است.
تأثیر بر درک ما از کهکشان
به گفته ایلاریا فورناسیرو، نویسنده همکار مطالعه، «تفاوتها کوچک هستند، اما هر تجدیدنظری در فواصل برای درک کهکشان اساسی است». این یافتهها میتواند منجر به تجدیدنظر در تخمین جرم کهکشان، توزیع جرم، نحوه چرخش و حتی ساختار کلی آن شود. این تغییرات میتواند درک ما از تکامل کهکشان و جایگاه آن در جهان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، تکرار این مطالعه آسان نیست، زیرا انفجارهای پرتو گاما نادر هستند و تنها تعداد معدودی از آنها از میان غبار کهکشان به وضوح دیده میشوند. اما محققان اطمینان دارند که با ادامه رصدها، رویدادهای بیشتری برای اندازهگیریهای آینده خواهند یافت.
این پژوهش در ۱۹ ژوئن در مجله Astronomy & Astrophysics منتشر شده است و میتواند افق جدیدی در کیهانشناسی ایجاد کند.
