سحرخیزان صبح روز یکشنبه ۱۸ مرداد (۹ اوت) در بخش شرقی آسمان منظرهای چشمگیر دیدند: هلال باریک ماه با درخشندگی حدود ۱۷٪ در کنار نور سرخ و ثابت سیارهٔ مریخ، در دل صورتفلکی ثور قرار گرفته بود.
دیدار دو همسایهٔ آسمانی پیش از طلوع خورشید
ماه تقریباً چهار ساعت پیش از طلوع آفتاب، حدود ساعت ۲ بامداد به وقت محلی نیویورک، از افق شرقی سربرآورد. مریخ در فاصلهای کمتر از ۵ درجه و پایینتر از ماه قرار داشت؛ آنقدر نزدیک که هر دو بهراحتی در میدان دید یک دوربین دوچشمی معمولی ۱۰×۵۰ جای میگرفتند. این همنشینی که در اصطلاح نجومی «اقتران» نامیده میشود، فرصت مناسبی برای عکاسی آسمان و رصد ساده با چشم غیرمسلح فراهم کرد.
پس از طلوع، انگار این دو جرم آسمانی در یک مسابقهٔ آرام حرکت میکردند؛ مریخ با حرکت ظاهری سریعتر به تدریج از ماه جلو افتاد و در زمان سپیدهدم ارتفاع بیشتری یافت. ستارگان درخشان جبار (Orion) در سمت راست صحنه میدرخشیدند، در حالی که ثور از بالا و جوزا از پایین شاهدان آرام این رویداد بودند. این آرایش، پیشنمایشی از منظرهٔ زمستانی آسمان بود که در ماههای آینده در ارتفاع بالاتر قابلمشاهده خواهد بود.
زمینتاب؛ نورِ ملایم روی نیمهٔ تاریک ماه
یکی از جاذبههای دیدنی این رصد، پدیدهٔ زمینتاب بود. نیمهٔ تاریک هلال که مستقیماً توسط خورشید روشن نشده، با نوری ملایم و مات نمایان شد؛ این نور بازتاب نور خورشید از ابرها، اقیانوسها و خشکیهای زمین است که به ماه تابیده و جزئیاتی از سطح آن را قابلدید میسازد. دیدن زمینتاب در هلالهای نازک، از سادهترین و تأثیرگذارترین لذتهای رصد آسمان است.
شمارش معکوس تا خورشیدگرفت کامل ۱۲ اوت
این همنشینی، یکی از آخرین فرصتها برای دیدن ماه در این فاز بود؛ چون سه روز بعد، چهارشنبه ۲۱ مرداد (۱۲ اوت)، ماه به فاز «ماه نو» میرسد و دقیقاً بین زمین و خورشید قرار میگیرد؛ پدیدهای که به صورت محلی بهعنوان خورشیدگرفت کامل دیده خواهد شد.
مسیر کسوف کامل از شمال اقیانوس آرام آغاز شده، از گرینلند، ایسلند و بخشهایی از شمال اقیانوس اطلس میگذرد و در سواحل شمالی اسپانیا پایان مییابد. تیمهای خبری و گروههای علمی در طول این مسیر مستقر شدهاند تا لحظات گرفت کامل را ثبت کنند. سردبیر رصد آسمان، دیزی دبرییِویچ، از روی یک کشتی در آبهای گرینلند و آنتونی وود، نویسندهٔ حوزهٔ فضا، از مرکز اسپانیا همراه با گروهی از دانشمندان شهروندیِ طرح Dynamic Eclipse Broadcast گزارشها و رصدهای زنده انجام خواهند داد.
نکات ایمنی برای رصد خورشیدگرفت
اگر در مسیر کسوف کامل هستید یا تصمیم به سفر برای مشاهدهٔ پدیده دارید، توجه به ایمنی بینایی حیاتی است. نگاه مستقیم به خورشید بدون محافظ ویژه میتواند به چشم آسیب جدی و غیرقابلبازگشت برساند. تنها در همان لحظاتی که دیسک خورشید کاملاً توسط ماه پوشانده شده (لحظۀ کسوف کامل)، مشاهدهٔ چشمبهچشم یا عکاسی بدون فیلتر ایمن است. در سایر مراحل از عینکهای مخصوص با استاندارد ISO 12312-2 یا فیلترهای خورشیدی معتبر استفاده کنید.
شما هم اگر صبح ۹ اوت ماه و مریخ را رصد کردید، عکسها و مشاهداتتان را با ما به اشتراک بگذارید؛ تجربهها و تصویرهای شما برای دیگر رصدگران بسیار ارزشمند است.
