ناسا روز سهشنبه ۲۸ ژوئیه رسماً از تکمیل فرآیند سوختگیری تلسکوپ فضایی رومن خبر داد. این رصدخانه نسل جدید قرار است در تاریخ ۳۰ آگوست ساعت ۱۱۲۶ به وقت گرینویچ، سوار بر پرتابگر فالکن هوی شرکت اسپیسایکس، به فضا پرتاب شود. تیم مهندسی با اعلام اینکه پروژه نه ماه از برنامه زمانبندی پیشتر است و با بودجهای کمتر از تخمینها پیش رفته، نشان داده که این پرتاب احتمالاً با هیچ تأخیری مواجه نخواهد شد.
چالش سوخت هیدرازین و مسیر به سوی نقطه لاگرانژ ۲
سوختگیری این رصدخانه روز شنبه ۲۵ ژوئیه انجام شد و به مواد سوختی با نام هیدرازین انجام پذیرفته است. هیدرازین سالهاست که به دلیل راندمان شیمیایی بالا در موتورهای پرتابگرها استفاده میشود، اما سمیت شدید و رفتار واکنشی بسیار ناپایداری دارد. مهندسان ناسا با وجود تلاشهای جهانی برای جایگزینی این سوخت با گزینههای ایمنتر، در مأموریتهای کیهانی سنگین همچنان به آن تکیه میکنند.
برای رسیدن به اهداف تعیینشده، رومن باید از این سوخت برای پیشرانههای خود استفاده کند تا به نقطه لاگرانژ ۲ برسد. این مختصات مداری دارای ثبات گرانشی خاصی است و در فاصله حدود ۱۶۰ میلیون کیلومتری از زمین قرار گرفته. در این موقعیت، فضاپیماها برای حفظ وضعیت خود به کمترین مصرف سوخت نیاز دارند.
رقابت آماری: تولید داده در مقیاسی فراتر از هابل
یکی از ویژگیهای خیرهکننده رومن، حجم عظیم دادههایی است که تولید خواهد کرد. انتظار میرود این تلسکوپ سالانه بیش از ۵۰۰ ترابایت اطلاعات کیهانی جمعآوری کند. برای درک ابعاد این عدد باید به عملکرد تلسکوپ فضایی هابل نگاهی افکنیم. هابل در مدت ۳۵ سال فعالیت خود، مجموعاً حدود ۴۰۰ ترابایت داده رد و بدل کرده است. این شکاف قابل توجه نشان میدهد رومن چگونه مرزهای رصد نجومی را جابهجا میکند.
همدستی استراتژیک با تلسکوپ جیمز وب
رومن قرار است به جای رقابت، مکمل کاملی برای تلسکوپ فضایی جیمز وب باشد. اگرچه جیمز وب در مشاهده جرمهای بسیار دور و ریزتر تخصص دارد، اما میدان دید محدودی ارائه میدهد. در مقابل، ابزار میدان دید عریض رومن میتواند تصاویری از جهان فروسرخ ثبت کند که وسعت آسمانِ ثبتشده توسط آن، ۵۰ برابر بیشتر از جیمز وب است.
این همکاری دو ناوبانی در فضا مشخصات کلیدی زیر را در بر دارد:
- پوشش گسترده آسمان: شناسایی همزمان هزاران کهکشان برای مطالعه تأثیرات گرانشی.
- تکمیل میدان دید: گردآوری اهداف بالقوه برای زوم دقیقتر جیمز وب.
- شناسایی پدیدههای گذرا: ثبت رویدادهای کیهانی کوتاه مدتی که از دید باریک جیمز وب خارج میشوند.
- پایداری مداری: عملگر مشترک در نقطه لاگرانژ ۲ برای بهینهسازی انتقال داده.
شکار ابرنواخترها و کشف جهان تاریک
دومینیک بنفورد، دانشمند برنامه رومن در ناسا پیشتر به Space.com اشاره کرده بود که این مأموریت هزاران ابرنواختر را مشاهده خواهد کرد و برخی از آنها در فواصلی خیرهکننده قرار دارند. این قدرت رصدی مستقیماً به مطالعه ماده تاریک و انرژی تاریک کمک میکند. تنها راه تأیید وجود این پدیدههای ناشناخته، بررسی چرخش و حرکت کهکشانها تحت تأثیر نیروی پنهان آنهاست.
آینده نزدیک کیهانشناسی
آینده نزدیک نجوم با آغاز فعالیت رومن کاملاً بازتعریف میشود. این تلسکوپ تنها یک دوربین قدرتمند نیست، بلکه نقش یک قطبنما را ایفا میکند تا به جیمز وب بگوید دقیقاً به کدام سمت آسمان خیره شود. با هر پیکسل جدیدی که به دادههای کیهانی اضافه میشود، پاسخ پرسشهایی که قرنهاست ذهن بشر را به خود مشغول داشته، نزدیکتر میشود. مأموریت رومن ثابت میکند که کاوش فضایی دیگر صرفاً جابهجایی سنگهای غولپیکر نیست، بلکه هوشمندسازی نگاه ما به عمق بیکران هستی است.
