محققان موسسه فناوری ماساچوست (MIT) موفق به کشف یک اسید آمینه طبیعی شدهاند که میتواند فرآیند ترمیم خودبهخودی روده را تقویت کند. این اسید آمینه که سیستئین نام دارد، در غذاهای پرپروتئین مانند گوشت، لبنیات، حبوبات و آجیل یافت میشود. بر اساس تحقیقات منتشر شده در مجله Nature، سیستئین با فعال کردن سلولهای ایمنی، سلولهای بنیادی روده را تحریک کرده و بازسازی بافت را تسریع میکند.
این یافتهها که در مدلهای موشی آزمایش شده، میتواند راه را برای درمانهای غذایی جدید برای بیماران سرطانی که از آسیبهای ناشی از پرتودرمانی و شیمیدرمانی رنج میبرند، هموار کند. به گفته محققان، رژیم غذایی غنی از سیستئین یا مکملهای آن میتواند به کاهش عوارض جانبی این درمانها کمک کند.
چگونه سیستئین ترمیم روده را فعال میکند؟
تیم تحقیقاتی به رهبری دکتر عمر ییلماز، مدیر ابتکار سلولهای بنیادی MIT، برای اولین بار یک ماده مغذی خاص را شناسایی کردهاند که مستقیماً باززایی سلولهای بنیادی روده را افزایش میدهد. در این مطالعه، محققان به موشها رژیمهای غذایی حاوی ۲۰ اسید آمینه مختلف دادند و اثر هر یک را بر سلولهای بنیادی روده بررسی کردند. در میان تمام اسیدهای آمینه، سیستئین قویترین اثر باززایی را نشان داد.
محققان مکانیسم این اثر را نیز کشف کردند: سلولهای روده سیستئین را جذب کرده و آن را به مولکولی به نام CoA تبدیل میکنند. این مولکول سپس به لایه داخلی روده آزاد میشود و توسط سلولهای ایمنی موسوم به CD8 T جذب میگردد. این سلولها پس از فعال شدن، شروع به تولید IL-22 میکنند، پروتئین سیگنالدهندهای که نقش حیاتی در ترمیم روده و باززایی سلولهای بنیادی دارد. جالب آنکه تا پیش از این، تصور نمیشد سلولهای CD8 T بتوانند IL-22 تولید کنند.
سلولهای ایمنی در خط مقدم ترمیم
یکی از نکات شگفتانگیز این پژوهش، موقعیت استراتژیک سلولهای T فعال شده است. این سلولها در لایه داخلی روده کوچک جمع میشوند و دقیقاً در جایی قرار میگیرند که بتوانند سریعاً به آسیب پاسخ دهند. دکتر ییلماز در این باره میگوید: «آنچه در رژیم غذایی غنی از سیستئین رخ میدهد این است که مخزن سلولهای تولیدکننده IL-22، به ویژه سلولهای CD8 T، افزایش مییابد. این یک مکانیسم ترمیمی کاملاً طبیعی است که با یک ترکیب غذایی ساده فعال میشود.»
در این مطالعه، موشهایی که رژیم غنی از سیستئین داشتند، بهبود قابل توجهی در برابر آسیب روده ناشی از پرتو نشان دادند. همچنین آزمایشهای اولیه با داروی شیمیدرمانی ۵-فلوئوروراسیل نیز نتایج مشابهی را از خود به نمایش گذاشت.
افقهای جدید برای درمان بیماران سرطانی
این کشف میتواند تحولی در رویکرد تغذیهای برای بیماران تحت درمان سرطان ایجاد کند. برخلاف داروهای مصنوعی، سیستئین یک ترکیب غذایی طبیعی و در دسترس است که به راحتی میتوان آن را از طریق رژیم غذایی یا مکملها به بدن رساند. پژوهشگران MIT در موسسه کوخ برای تحقیقات یکپارچه سرطان اکنون در حال برنامهریزی برای مطالعات بالینی هستند تا اثربخشی این روش را در انسان نیز بررسی کنند.
با توجه به سادگی و ایمنی بالای این ترکیب طبیعی، امید میرود که به زودی بتوان از رژیمهای غنی از سیستئین به عنوان یک روش کمکی برای کاهش عوارض جانبی درمانهای سرطان و بهبود کیفیت زندگی بیماران استفاده کرد.
