مقاومت آنتیبیوتیکی در عفونتهای کودکان طی 20 سال گذشته بهطور قابلتوجهی افزایش یافته و پژوهشی جهانی هشدار میدهد که اگر تغییری اساسی ایجاد نشود، تا سال 2035 برخی آنتیبیوتیکهای حیاتی با «افزایشهای شدید» در برابر باکتریهایی مانند Acinetobacter baumannii و Klebsiella مواجه خواهند شد.
چه چیزی اندازهگیری شد و از چه دادههایی استفاده شد
محققان با اتکا به پایگاه داده Murdoch Children’s Research Institute (MCRI) و مجموعهای از نمونههای بالینی ثبتشده در پایگاه «Antimicrobial Testing Leadership and Surveillance» بیش از 106,000 نمونه باکتریایی جمعآوریشده از کودکان و نوجوانان 0 تا 18 سال در 82 کشور را بین سالهای 2004 تا 2022 تحلیل کردند. نمونهها از محیطهای مختلف بالینی، از بخشهای بستری گرفته تا مراکز سرپایی و بخشهای مراقبت ویژه فراهم شده بودند.
نتایج کلیدی پژوهش
- رشد مقاومت: در مجموع، روند افزایش مقاومت در کودکان در همه مناطق جهان دیده شد؛ نه تنها در کشورهای کممنبع.
- پیشبینی تا 2035: تحلیل پیشبینی میکند برخی آنتیبیوتیکها در برابر باکتریهای بحرانی با افزایش شدیدی در نرخ مقاومت روبهرو شوند.
- تأثیر بر مرگومیر کودکان: برآوردها نشان میدهد مقاومت آنتیبیوتیکی در سال 2021 به حدود 840,000 مرگ در کودکان زیر 5 سال کمک کرده است که ادامه این روند میتواند این رقم را افزایش دهد.
تفاوت میان گروههای AWaRe
آنتیبیوتیکها بر اساس طبقهبندی سازمان جهانی بهداشت در سه دسته Access, Watch, Reserve گروهبندی شدهاند. نتایج نشان داد مقاومت به گروه «دسترسی» در برخی کشورهای پردرآمد کاهش یافته اما در محیطهای کممنبع افزایش یافته است: در میان هشت باکتری بحرانی مورد بررسی، مقاومت داروهای دسته دسترسی در کشورهای پردرآمد از 48% به 29% کاهش یافت، در حالی که در محیطهای کممنبع از 44% به 47% افزایش نشان داد.
چرا کودکان متفاوتاند و چرا آمار آنها مهم است
دادههای مربوط به بزرگسالان را نمیتوان مستقیماً به کودکان تعمیم داد. الگوهای عفونت، قرارگیری در معرض آنتیبیوتیک و گزینههای درمانی در کودکان متفاوت است و مطالعات پیشین اغلب دادههای کودکان و بزرگسالان را مخلوط کردهاند که به پوششدهی و کاهش دید این بحران در جمعیت کودکان منجر شده است. علاوه بر این، کودکان اغلب گزینههای دارویی کمتری در اختیار دارند و حفظ اثربخشی آنتیبیوتیکهای موجود برای آنها اهمیت بیشتری دارد.
پیشنهادهای پژوهشگران و راهکارهای اجرایی
نویسندگان پژوهش تاکید میکنند که پیشبینیها «سناریوهای هشداردهندهاند، نه سرنوشت حتمی». برای تغییر مسیر این روند، اقدامات زیر کلیدی هستند:
- گسترش و دقیقتر کردن سامانههای پایش مقاومت ویژه کودکان
- اجرای برنامههای مدیریت دقیق مصرف آنتیبیوتیک (antimicrobial stewardship)
- سرمایهگذاری در تشخیص سریع و آزمایشگاههای محلی
- افزایش دسترسی به واکسیناسیون، بهبود آب و بهداشت برای کاهش بار عفونتها
- توسعه داروها و درمانهای جدید و دسترسی عادلانه به آنها
منابع و خواندنیهای مرتبط
برای آشنایی بیشتر با طبقهبندی AWaRe و سیاستهای جهانی میتوانید به صفحه سازمان جهانی بهداشت درباره آنتیمیکروبیال مقاومت مراجعه کنید: WHO - Antimicrobial resistance. متن کامل پژوهش در JAMA Pediatrics منتشر شده و یافتههای تیم پژوهشی MCRI جزئیات بیشتری ارائه میکند: MCRI.
گام بعدی
این پژوهش پیامی روشن ارسال میکند: امکان تغییر مسیر وجود دارد اما نیازمند اقدام هماهنگ در سطح جهانی و توجه ویژه به کودکان است. سیاستگذاران، نظامهای سلامت و جوامع علمی باید همکاری کنند تا دسترسی به تشخیص، درمان مناسب و پیشگیری بهبود یابد و از تبدیل شدن این هشدار به بحران بزرگتری جلوگیری شود.
