موارد سرخک در آمریکا به بالاترین سطح در دهههای اخیر رسیده و کاهش پوشش واکسیناسیون شرکتهای بیوتکنولوژی و گروههای دانشگاهی را به توسعه درمانهای اختصاصی، از جمله پادتنهای مونوکلونال، سوق داده است. دسترسی عمومی گسترده به این درمانها احتمالاً سالها زمان میبرد.
آمار و دلیل نگرانی
گسترش موارد در ایالتهایی مانند کارولینای جنوبی و یوتا باعث شده که تا ماه جولای تعداد موارد سرخک به حدود 2,289 مورد برسد؛ این رقم در مقایسه با 285 مورد ثبتشده در کل سال 2024 رشد چشمگیری نشان میدهد. از آنجا که سرخک بسیار مسری است، برای محافظت افراد آسیبپذیر لازم است دستکم 95 درصد جمعیت هر دو دوز واکسن را دریافت کنند. اطلاعرسانی و توصیههای سازمانهایی مانند CDC و WHO به اهمیت این آستانه ایمنی تأکید دارد.
عوارض و محدودیتهای درمان فعلی
کودکان خردسال بیشترین خطر را از عوارض شدید سرخک دارند. عفونت میتواند بهطور مستقیم به پوشش مجاری تنفسی آسیب برساند، سیستم ایمنی را تضعیف کند و خطر ذاتالریه، ناشنوایی و انسفالیت (آسیب مغزی) را افزایش دهد. در غیاب درمان ضدویروسی اختصاصی، مراقبتها عمدتاً حمایتی هستند: جلوگیری از دهیدراسیون، مدیریت مشکلات تنفسی و کنترل التهاب. گاهی ویتامین A تجویز میشود زیرا عفونت میتواند سطح این ویتامین را کاهش دهد؛ با این حال ویتامین A تأثیر مستقیم ضدویروسی ندارد.
پادتنهای مونوکلونال؛ امید عملیاتی
پادتنهای مونوکلونال نسخههای هدفمند پادتن انسانی هستند که میتوانند بهسرعت علیه یک ویروس محافظت ایجاد کنند. در دوران همهگیری کووید-19 این داروها برای افراد با نقص ایمنی یا کسانی که به واکسن پاسخ کافی نداده بودند هم در نقش درمان و هم پیشگیری به کار رفتند و محافظت کوتاهمدت فراهم کردند.
شرکتهایی مانند Invivyd در حال توسعه پادتنهای مونوکلونال برای سرخک هستند. پژوهشگرانی در La Jolla Institute for Immunology و تیمهایی در دانشگاه وندربیلت نیز پادتنهایی یافتهاند که در مدلهای حیوانی بار ویروسی را بهطور قابلتوجهی کاهش دادهاند.
مزایا و محدودیتهای فنی
- مزایا: فراهم کردن محافظت سریع و موقت، کاربرد ویژه برای افراد با نقص ایمنی و امکان استفاده هم بهعنوان درمان و هم پیشگیری در شرایط شیوع.
- محدودیتها: هزینه و پیچیدگی تولید، مدت محافظت محدود، نیاز به تزریق/تزریقات و احتمال بروز فرار ویروسی در صورت استفاده تکپادتن.
موانع تولید، هزینه و پذیرش اجتماعی
تولید انبوه پادتنهای مونوکلونال فرایندی سرمایهبر و فنی است و انجام آزمایشهای بالینی و ورود به بازار نیازمند هزینههای میلیونها دلاری است. شرکتهای دارویی گاهی در سرمایهگذاری روی درمانهای بیماریهای عفونی مرددند، زیرا شیوعها ممکن است پراکنده و دورههای درمان کوتاهمدت باشند. تجربه تهیه پادتنهای کووید نشان داد مراجع دولتی میتوانند هزینههای کلانی را تأمین کنند؛ برای نمونه دولت آمریکا اوایل 2022 مبلغ 855,000,000 دلار برای 1.7 میلیون دوز ایووشلد پرداخت کرد (منبع).
علاوه بر هزینه و تولید، پذیرش این درمانها در میان گروههایی که از واکسیناسیون اجتناب میکنند نامشخص است؛ روشن نیست آیا چنین افرادی هنگام فراهم شدن پادتنها حاضر به دریافت آنها خواهند بود یا خیر.
چه زمانی میتوان انتظار داشت درمانها وارد بازار شوند؟
مسیر معمول شامل مراحل زیر است:
- تکمیل مطالعات پیشبالینی و ارائه دادههای ایمنی و کارآیی،
- درخواست اجازه برای آغاز آزمایشهای بالینی از مراجع نظارتی مانند FDA,
- اجرای فازهای بالینی انسانی (فاز1 تا فاز3) برای اثبات ایمنی و اثربخشی،
- تأمین منابع مالی و توافق با تولیدکنندگان برای تولید انبوه و توزیع اضطراری در صورت نیاز.
این فرآیند معمولاً چندین سال طول میکشد؛ بنابراین اولویت کوتاهمدت همچنان به کنترل شیوع از طریق واکسیناسیون و اقدامات بهداشت عمومی اختصاص دارد.
نگاه رو به جلو
پاسخ مؤثر به افزایش موارد سرخک نیازمند دو استراتژی موازی است: تقویت پوشش واکسیناسیون برای بازگرداندن آستانه ایمنی گروهی و سرمایهگذاری هدفمند در توسعه درمانهای فوری مانند پادتنهای مونوکلونال. سرمایهگذاری در تولید، ذخیرهسازی و برنامهریزی توزیع اضطراری پادتنها میتواند در بلندمدت هزینههای مدیریت موجهای شیوع را کاهش و از موارد شدید و مرگومیر جلوگیری کند. سیاستگذاران باید برنامهای برای تأمین مالی تحقیقات، تضمین دسترسی عادلانه و آمادگی برای توزیع اضطراری این درمانها طراحی کنند.
منابع خبری و پژوهشی: گزارشهای CDC و WHO، مقالات پژوهشی از La Jolla Institute و دانشگاه وندربیلت و تجربههای مربوط به پادتنهای کووید (Evusheld).
