یک پژوهش تازه از دانشگاه آکسفورد که روی دادههای ۶۰ ساله از بیش از ۸۰ هزار چرخریسک بزرگ در جنگل وایتهام انجام شده، نشان میدهد که سرمای ناگهانی و باران سنگین میتواند رشد جوجهها را کند کرده و شانس زنده ماندن آنها را کاهش دهد. نکته جالب این است که پرندگانی که زودتر در فصل شروع به جوجهآوری میکنند، بهتر از این شوکهای آب و هوایی جان سالم به در میبرند.
سرما و باران چگونه بر جوجهها تأثیر میگذارند؟
این مطالعه که نتایج آن در ۱۱ مارس ۲۰۲۶ منتشر شده، نشان میدهد سرمای شدید در هفته اول پس از جوجهآوری بیشترین آسیب را وارد میکند. در مراحل بعدی رشد، باران سنگین تهدید اصلی محسوب میشود. هر دو رویداد میتوانند وزن جوجهها را در زمان ترک لانه تا ۳ درصد کاهش دهند؛ عاملی که پیشبینیکنندهای مهم برای بقا است.
وقتی گرمای شدید همزمان با باران سنگین رخ میدهد، تأثیر آن بسیار وخیمتر میشود. در این شرایط وزن جوجهها در زمان پرواز تا ۲۷ درصد کاهش مییابد، به ویژه برای جوجههایی که دیرتر از تخم خارج میشوند.
چرا جوجهها در برابر سرما و باران آسیبپذیرند؟
جوجههای تازهبهدنیاآمده هنوز پر ندارند و نمیتوانند دمای بدن خود را به خوبی تنظیم کنند. در سرمای شدید، انرژی مورد نیاز برای گرم نگه داشتن بدن، جای انرژی لازم برای رشد را میگیرد.
علاوه بر این، آب و هوای بد والدین را مجبور میکند کمتر به دنبال غذا بروند. باران سنگین همچنین کرمها را از روی گیاهان میشوید و منبع اصلی غذایی جوجهها را کاهش میدهد.
گرمای ملایم؛ یک یافته غیرمنتظره
یکی از نتایج جالب این پژوهش این بود که موجهای گرمای ملایم، بر خلاف تصور، میتوانند مفید باشند. در منطقه آکسفوردشر، افزایش دما باعث افزایش فعالیت حشرات و دید بهتر آنها میشود و والدین راحتتر میتوانند برای جوجهها غذا پیدا کنند. ضمن اینکه محتوای بالای آب در کرمها از کمآبی جوجهها جلوگیری میکند.
زادآوری زودهنگام؛ یک استراتژی مؤثر
محقق ارشد این مطالعه، دوی ساتارکار از گروه زیستشناسی دانشگاه آکسفورد، میگوید: «چرخریسکهای بزرگ با زادآوری زودهنگام خود را با بهارهای گرمتر وفق دادهاند تا با اوج فراوانی کرمها هماهنگ شوند. این استراتژی آنها را در برابر بسیاری از تأثیرات منفی آب و هوای شدید محافظت میکند، اما آنها را در معرض سرماهای اول فصل نیز قرار میدهد. با تشدید تغییرات اقلیمی، همگام شدن با این شرایط برای پرندگان دشوارتر خواهد شد.»
نتیجهگیری
این پژوهش ۶۰ ساله نشان میدهد که تغییرات اقلیمی نه تنها از طریق افزایش دما، بلکه از طریق افزایش فراوانی و شدت رویدادهای آب و هوایی شدید مانند سرما و باران، جمعیت پرندگان را تهدید میکند. هر چند برخی گونهها با تغییر زمان زادآوری خود را تطبیق میدهند، اما سرعت تغییرات ممکن است از توان آنها فراتر رود.
