کلیهای از خوک که با ویرایش ژنی برای پیوند به انسان آماده شده بود، به مدت 285 روز در بدن یک زن بدون نیاز به دیالیز عملکرد داشت؛ رکوردی جدید در تاریخ پیوندهای میانگونهای.
عمل جراحی و ثبت رکورد
پیوند در 22 نوامبر سال گذشته در بیمارستان عمومی ماساچوست انجام شد. شرکت بیوتکنولوژی eGenesis با استفاده از فناوری کریسپر ژنهای مشخصی از خوک را حذف و چند ژن انسانی را اضافه کرده تا احتمال رد عضو و خطر انتقال ویروس کاهش یابد. شرکت گزارش داده کلیه تا روز پنجشنبه به مدت 285 روز عملکرد داشته است؛ رکورد پیشین 271 روز بود که توسط تیم اندروز ثبت شده بود.
چرا کلیه خوک؟ نیاز و مزایا
در آمریکا انتظار برای پیوند کلیه معمولاً بین سه تا پنج سال طول میکشد و در این فاصله بسیاری از بیماران به دیالیز وابسته میمانند؛ فرایندی که جلسات طولانی و مکرر دارد و میتواند به رگها و کیفیت زندگی آسیب بزند. کلیههای خوک از نظر اندازه و عملکرد به انسان نزدیکاند و میتوانند بهعنوان راهحلی موقت یا جایگزین در دسترسی محدود عضو انسانی عمل کنند.
- کاهش وابستگی به دیالیز و بهبود کیفیت زندگی
- افزایش دسترسی به عضو پیوندی و کاهش صف انتظار
- قابلیت اصلاح ژنتیکی برای کاهش رد ایمنی و خطرات عفونی
آنچه از پیوندها آموختهاند
مایک کرتیس، مدیرعامل eGenesis، میگوید وضعیت سلامت بیمارانی که کلیه خوکی دریافت کردند نسبت به ادامه دیالیز مزمن بهطور قابل توجهی بهتر بوده است. در گزارشی که تیم جراحی در نشریه The Lancet منتشر کرد، علت نارسایی نهایی کلیه پیوندی در مورد آقای اندروز تشکیل لختههای ریز در عضو پیوندی—موسوم به میکروآنگیوپاتی ترومبوتیک—تشخیص داده شد.
تیم درمانی با توجه به این یافتهها، رژیم دارویی سرکوبکننده ایمنی و شیوه مصرف آن را برای گیرندگان کلیه خوکی بازبینی کرده تا خطر چنین عوارضی کاهش یابد. گیرندگان پیوند انسانی نیز معمولاً به داروهای سرکوبکننده ایمنی نیاز دارند و احتمال رد عضو میتواند در هر زمان پس از پیوند رخ دهد.
مسیر قانونی و برنامههای بعدی
این زن پنجمین فردی است که از طریق مسیر قانونی ویژهای به نام «دسترسی توسعهیافته» کلیهای از eGenesis دریافت میکند؛ برنامهای که سازمان غذا و داروی آمریکا به بیماران دارای بیماریهای جدی اجازه میدهد در صورت نداشتن جایگزین مناسب به درمانهای تجربی دسترسی یابند. FDA همچنین مجوز راهاندازی یک کارآزمایی بالینی رسمیتر را به eGenesis داده است.
آن کارآزمایی میتواند شامل حداکثر 33 بیمار مبتلا به نارسایی کلیه بین 50 تا 70 سال باشد و برای اجرای آن برنامهریزی در سال 2027 دیده شده است. شرکت همزمان پیوندهای بیشتری تحت مسیر دسترسی توسعهیافته انجام خواهد داد و هدف بعدی افزایش مدت عملکرد کلیه پیوندی خوکی به یک سال است.
ابعاد بزرگتر: کمبود عضو و نیاز فوری
کلیهها پرتقاضاترین عضو پیوندی هستند؛ بیش از 95,000 نفر در فهرست انتظار در آمریکا قرار دارند اما در سال 2025 کمتر از 28,000 پیوند کلیه انجام شد. پیوندهای میانگونهای میتواند بخشی از شکاف میان عرضه و تقاضا را پر کند، اما سوالات مهمی درباره ایمنی بلندمدت و خطرات عفونی هنوز باقی است.
چشمانداز
عملهای اخیر نشان میدهند کلیههای اصلاحشدهی خوک میتوانند جان بیماران را نجات دهند و کیفیت زندگی آنها را بهطور قابل توجهی بهبود بخشند. ادامه پیوندها، آنالیز دقیق نتایج و بهینهسازی پروتکلها گامهای بعدی هستند؛ رسیدن به عملکرد یکساله و بررسی پایداری درازمدت و ایمنی عفونتها محور اصلی تحقیقات آینده خواهد بود. مراقبت دقیق پزشکی، گزارشدهی شفاف نتایج و نظارت سازمانی نقش تعیینکنندهای در پیشروی این فناوری دارند.
