پیشنهادی برای تغییر قوانین اجماع بیتکوین، این بار بحثهای داغی را میان توسعهدهندگان، ماینرها و فعالان این حوزه برانگیخته است. محور این جدال، پروپوزال بهبود بیتکوین شماره ۱۱۰ یا به اختصار BIP-110 است که هدف آن محدود کردن موقت روشهای嵌入 دادههای دلخواه در تراکنشهای بیتکوین است.
اگر این پیشنهاد اجرا شود، عملاً حجم دادههای غیرمالی مانند متن، تصاویر و فراداده توکنها که در تراکنشها جاسازی میشوند، کاهش چشمگیری خواهد یافت. حامیان BIP-110 معتقدند که این کار جلوی هرزنامههای بلاکچین را میگیرد و بیتکوین را به جایگاه اصلی خود یعنی یک سیستم پولی متمرکز بازمیگرداند. در مقابل، منتقدان هشدار میدهند که این تغییر تراکنشهای معتبر و قانونی را باطل کرده و خطر ایجاد شکاف در شبکه، یعنی یک فورک ناخواسته، را به همراه دارد.
نشت اختلاف تا سطوح بالای جامعه بیتکوین
این بحث تنها به کاربران عادی محدود نمانده و چهرههای بزرگی مانند لوک دشجیر (توسعهدهنده بیتکوین)، آدام بک (مدیرعامل بلاکاستریم)، مایکل سیلر (رئیس اجرایی استراتژی)، جیمسون لوپ (مدیر ارشد امنیت کازا) و سامسون مو (مدافع بیتکوین) را هم وارد میدان کرده است.
مایکل سیلر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «۱۱۰ چیز خطرناکتر از هرزنامه برای بیتکوین وجود دارد. BIP 110 یک اختلاف ساده بر سر اسپم را به تغییری در اجماع شبکه تبدیل میکند که برخی تراکنشهای کاملاً معتبر و پرداختکننده کارمزد را باطل میکند. این رویه خطرناک است. باید انرژی خود را صرف تهدیدهای واقعی کنیم.»
BIP-110 دقیقاً چه چیزی را تغییر میدهد؟
در حال حاضر، تراکنشهای بیتکوین میتوانند حاوی دادههای متنوعی فراتر از پرداخت باشند. این قابلیت که از طریق اسکریپتهای تراکنش و دادههای شاهد (Witness Data) فراهم شده، امکان جاسازی متن، تصاویر و حتی فراداده توکنهای قابل تعویض (مانند BRC-20) را میدهد.
BIP-110 که ماهیت یک سافت فورک (Soft Fork) دارد، قوانین اجماع را به این شکل سفتتر میکند:
- محدود کردن بیشتر خروجیهای جدید تراکنش به ۳۴ بایت
- بازگرداندن محدودیت ۸۳ بایتی برای خروجیهای OP_RETURN
- محدود کردن برخی عناصر داده شاهد به ۲۵۶ بایت
- محدودیت موقت روی قابلیتهای Taproot که اغلب برای کتیبهها (Inscriptions) استفاده میشوند. (کتیبهها معادل NFTها در شبکه بیتکوین هستند.)
منتقدان معتقدند این محدودیتها تراکنشهای فعلی را باطل کرده و سابقه خطرناکی برای تغییرات آینده پروتکل ایجاد میکند. جیمسون لوپ در پست وبلاگی خود در فوریه ۲۰۲۴ نوشت: «قدرت بیتکوین در مقاومت در برابر سانسور و قابلیت پیشبینی آن است. BIP-110 نشان میدهد که پروتکل میتواند برای سانسور تراکنشهای بهظاهر «نامطلوب» تغییر کند و تصویر آن را به عنوان پول برنامهپذیر بدون مجوز مخدوش کند.»
حمایت ناچیز ماینرها
دوره سیگنالدهی اجباری برای ماینرها از آگوست ۲۰۲۴ آغاز میشود و تاکنون، داشبورد نظارت بر BIP-110 نشان میدهد که تنها ۱٪ از ماینرها از این پیشنهاد حمایت کردهاند. آدام بک، مدیرعامل بلاکاستریم، با اشاره به ماهیت غیرمتمرکز بیتکوین گفت: «اگر حامیان این طرح آزادند که فورک خود را ایجاد کنند، بدانند که بیتکوین به آن نخواهد پیوست.» او در پست دیگری تأکید کرد: «حقیقت تلخ این است که اگر به منطق گوش نمیدهید، همان آزادی رادیکال برای شما هم صدق میکند: میتوانید دور هم جمع شوید و یک فورک ایجاد کنید.»
ریشه اختلاف؛ ظهور اوردینالها در بیتکوین!
این جدال به اوایل سال ۲۰۲۳ بازمیگردد، زمانی که کیسی رادارمور، توسعهدهنده بیتکوین، پروتکل اوردینال (Ordinals) را راهاندازی کرد. اوردینالها با استفاده از قابلیتهای ارتقاهای SegWit و Taproot بیتکوین، امکان کتیبه کردن تصاویر، متن، ویدئو و سایر محتوای دیجیتال را روی کوچکترین واحد بیتکوین یعنی ساتوشی فراهم میکنند.
با محبوبیت اوردینالها و توکنهای BRC-20، تقاضا برای فضای بلوک (Block Space) بیتکوین افزایش یافت و کارمزد تراکنشها را بالا برد. حامیان BIP-110 استدلال میکنند که این دادهها شبکه را شلوغ کرده و کارمزدها را برای کاربران عادی غیرقابل تحمل ساخته است. در مقابل، مخالفان میگویند که کارمزد بالاتر به نفع ماینرهاست و بیتکوین باید آزاد بماند تا هر کاربری هر نوع دادهای را که میخواهد و کارمزد آن را پرداخت میکند، ثبت کند.
باید دید در ماههای آینده، آیا جامعه بیتکوین راهی برای آشتی این دو دیدگاه پیدا میکند یا BIP-110 به یکی از معدود پیشنهادهایی تبدیل میشود که شبکه را به دو نیمه تقسیم میکند. سرنوشت این پروپوزال میتواند آینده حاکمیت و نوآوری در بزرگترین ارز دیجیتال جهان را برای سالها رقم بزند.
