زبانی که شش دهه پیش نوزاد بود، اما پیر شده نمیماند
صنعت فناوری مدام در پی توسعه
هوش مصنوعی و معماریهای ابری است، اما زیر لایههای اقتصاد جهانی رویدادی آرام اما سرنوشتساز جریان دارد: بقای
زبان کوبول COBOL. این زبان قدیمی که توسط تیمی به سرپرستی دریادار نیروی دریایی ایالات متحده، گریس هاپر، در سال 1959 پایهگذاری شد، هنوز هم هر روز حدود 3 تریلیون دلار تراکنش مالی را پردازش میکند. این موتور قدیمی، 95 درصد از تراکنشهای دستگاههای خودپرداز آمریکا را مدیریت میکند، حقوق تأمین اجتماعی را به دست مردم میرساند و چرخهای 43 درصد از سیستمهای بانکی جهان را به حرکت در میآورد.
این موضوع یک کنجکاوی تاریخی نیست. این زیرساخت نامرئی اقتصاد مدرن است که نگهداری از آن به شدت پیچیده شده است. مجله وایرد همین زبان را به آزبست تشبیه کرده است؛ مادهای که روزی پایه حیاتی صنعت بود و امروز کشاندن آن چنان دشوار است که سیستمها با وجود تمام موانع، همچنان سرپا هستند.
مقیاس وابستگی سیستمهای مالی زیر سؤال
مقیاس عملیات این زبان از فهم مهندسی نرمافزار فراتر رفته است. روزانه بیش از 220 میلیارد خط کد کوبول در سیستمهای بانکی، شرکتهای هواپیمایی، بخش بیمه و نهادهای دولتی فعال است. تا سال 2000، تخمین زده میشد که 80 درصد از مجموع کدهای نوشته شده در تاریخ، یعنی حدود 240 میلیارد خط از 300 میلیارد خط، با این زبان نوشته شده باشد. این آمار نشان میدهد کوبول چگونه در چهار دهه اول سلطه مطلق را بر رایانش تجاری داشت.
- طبق گزارش Avato، 70 درصد از بانکهای جهان تا سال 2025 به سیستمهای قدیمی متکی هستند.
- بیش از 43 درصد از زیرساختهای بانکی جهانی کماکان از کوبول استفاده میکنند.
- بر اساس گزارش رویترز، 95 درصد از اسکنهای کارتهای بانکی از طریق سیستمهای مبتنی بر کوبول انجام میشود.
- 80 درصد از تراکنشهای حضوری مشتریان همچنان از لایههای فرسوده کد عبور میکند.
- غولهای مالی مانند جیپیمورگان چیس و بانک آو آمریکا تریلیونها دلار را از طریق مینفریمهای قدیمی پردازش میکنند.
- IRS، دفتر تأمین اجتماعی آمریکا و سیستمهای بیکاری ایالتی وابستگی شدیدی به این زیرساخت دارند.
بحران فراتر از دایره بانکداری میرود. گزارشهای HIMSS Analytics نشان میدهد بیش از 60 درصد بیمارستانهای آمریکا برنامههای حیاتی خود را روی همین زیرساختهای قدیمی سوار کردهاند و تحقیقات مککینزی حاکی از آن است که 70 درصد از نرمافزارهای شرکتهای لیست فورچون 500 پیش از آنکه دو دهه از عمرشان بگذرد، باقی میمانند. یک بانک منطقهای ممکن است 15 میلیون خط کد کوبول در دهها اپلیکیشن مختلف داشته باشد؛ این عدد در بانکهای ملی به 100 میلیون خط میرسد که معادل هزاران سالنفر تلاش توسعهای انباشته است.
چرا برونسپاری یا جایگزینی این سیستمها کارساز نیست؟
این سیستمها برنامههای سادهای نیستند که تیمها بتوانند در یک آخر هفته کد آنها را بازسازی کنند. آنها حاوی قوانین تجاری پیچیده، الزامات نظارتی و شرایط مرزی هستند که طی دههها تجربه عملیاتی استخراج شدهاند. یک سیستم پردازش وام ممکن است صدها روش محاسباتی منحصربهفرد برای انواع مختلف وام داشته باشد که هر کدام فرمولهای ریاضی خاصی را بر اساس مقررات ایالتی یا فدرال دنبال میکنند.
تداوم این پلتفرمها عمدتاً به دلیل ادغام عمیق در فرایندهای کسبوکار، هزینه سرسامآور و ریسک بالای نوسازی و ذهنیت محافظهکارانهی مدیران ریشه دارد. با این حال، این سیستمهای کهن اغلب فاقد قابلیتهای مدرن، سختدر دسترس و ناپایدار هستند و بسیاری دیگر توسط هیچ فروشندهای پشتیبانی نمیشوند. هر فیکس یا اصلاحی که در طول سالها روی این سیستمها اعمال شده، به لایهای از پیچیدگی افزوده است بدون آنکه مستندسازی کاملی برای نسلهای بعدی به جا بماند. کامنتهای داخل کد ممکن است سالهاست که بیاعتبار شدهاند و نامگذاری متغیرها ساختارهای سازمانی منقرضشده را یادآوری میکند.
فرار متخصصان و بحران انطباق با استانداردهای مدرن
اینجاست که چالش فنی به یک بحران نیروی انسانی تبدیل میشود. میانگین سن توسعهدهندگان کوبول در آمریکا 55 سال است و طبق برخی برآوردها این عدد به 60 نزدیک میشود. هر سال حدود 10 درصد از نیروی کار حاضر بازنشسته میشوند و کمتر از 25 هزار برنامهنویس فعال همچنان در سراسر دنیا با این زبان دستوپنج نرم میکنند.
مسیر انتقال دانش تقریباً قطع شده است. از دهه 1990 به این سو، دانشگاهها و مراکز آموزش برنامهنویسی عمدتاً تمرکز خود را بر فریمورکها و معماریهای جدید گذاشته و کوبول را عملاً از سرفصلها حذف کردهاند. سازمانها ناچارند برای جلب توجه این متخصصان نادر، حقوقهای چند صد هزار دلاری پرداخت کنند یا روی ابزارهای خودکارسازی متنباز سرمایهگذاری کنند تا فرآیند مهاجرت تدریجی کد به پلتفرمهای ابری را مدیریت کنند. آیندهی این زیرساختها در گرو همکاری هوش مصنوعی برای تحلیل خطای کد و بازسازی ایمن آن است تا شبکه عصبی اقتصاد جهانی در برابر شوکهای نسلآوری ایمن بماند.
