ورد 1.1a به معماری x64 منتقل شد

توسعه‌دهنده‌ای با نام کاربری JMarshall23 نسخهٔ کلاسیک Microsoft Word for Windows 1.1a را به معماری x64 پورت کرده تا این پردازشگر متنِ دههٔ 1990 مستقیماً روی ویندوز 11 اجرا شود.

آغاز کار از کد منتشرشده توسط موزهٔ تاریخ کامپیوتر

کد منبع ورد 1.1a در سال 2014 توسط Computer History Museum منتشر شد؛ این مجموعه شامل سورس‌های C، اسمبلی x86، ابزارهای ساخت و مستندات است. JMarshall23 دقیقاً از همان مجموعه بهره برده و برای اجزای 16 بیتی و مدیریت حافظهٔ بخش‌بندی‌شده، جایگزین‌های مدرن پیاده‌سازی کرده تا محصول نهایی به‌صورت بومی و قابل اجرا روی x64 باشد.

نمایی از رابط قدیمی Microsoft Word 1.1a بازشده در محیط ویندوز

توانایی‌ها و محدودیت‌های تاریخی

نسخهٔ 1.1a نقطهٔ عطفی در پردازش متن بود: ویرایش WYSIWYG، پشتیبانی از گرافیک و درج جدول را به ویندوز آورد و باعث مهاجرت کاربران از ابزارهای مبتنی بر DOS مانند WordPerfect شد. این نسخه با سخت‌افزار بسیار محدودی (پردازندهٔ چندمگاهرتزی و حدود 1 مگابایت رم) کار می‌کرد، اما طراحی اولیهٔ آن با معماری‌های قدیمی سازگار است و برای اجرا روی سیستم‌های مدرن نیازمند بازطراحی برخی اجزا بود.

نحوهٔ ساخت و اجرای بومی (مختصر)

مخزن پروژه فایل باینری آماده ارائه نمی‌دهد؛ برای اجرای بومی باید برنامه را از سورس بسازید. پیش‌نیازهای اصلی شامل موارد زیر است:

  • Visual Studio 2022 با گزینهٔ Desktop development with C++
  • Windows SDK (نسخهٔ مناسب ویندوز 10 یا 11) نصب‌شده در محیط Visual Studio
  • CMake نسخهٔ 3.25 یا جدیدتر
  • PowerShell برای اجرای اسکریپت‌های ساخت

دستورالعمل گام‌به‌گام در صفحهٔ پروژه موجود است؛ هدف پورت، اجرای بومی و کارآمد روی معماری x64 بوده است، نه شبیه‌سازی کامل محیط قدیمی.

نمونه‌ای از کدهای قدیمی C و اسمبلی به‌کاررفته در Word 1.1a

مجوز و محدودیت‌های استفاده

موزهٔ تاریخ کامپیوتر هنگام انتشار کد شرط‌هایی گذاشته که استفادهٔ تجاری را مجاز نمی‌داند و توزیع آزاد نسخه‌ها روی وب توسط شخص ثالث را محدود می‌کند. پیش از هرگونه استفاده یا انتشار، متن مجوز را دقیق بررسی کنید؛ اطلاعات تکمیلی در صفحهٔ موزه قابل دسترسی است.

اهمیت فنی و چشم‌انداز

این پورت صرفاً نوستالژی نیست؛ نمونه‌ای از کاربرد مهارت‌های مهندسی نرم‌افزار برای حفظ و مطالعهٔ تاریخچهٔ نرم‌افزار است. اجرای بومی برنامه‌های قدیمی به پژوهشگران امکان می‌دهد رفتار رابط‌ها و الگوریتم‌ها را بدون اعوجاج ناشی از شبیه‌سازها بررسی کنند. احتمال دارد جامعهٔ متن‌باز نسخه‌های بهینه‌تر یا بسته‌های اجرایی آماده‌تری منتشر کند، اما محدودیت‌های مجوزی و نیاز به ابزارهای ساخت، هنوز استفاده‌ٔ گسترده را برای کاربران عادی دشوار می‌کند.

اجرای Word 1.1a روی ویندوز 11؛ نمایی از محیط اجرا

منابع مفید

صفحهٔ انتشار کد در موزهٔ تاریخ کامپیوتر، مخزن پروژه در GitHub و صفحهٔ مرجع Microsoft Word در ویکی‌پدیا.

جمع‌بندی

در صورت استقبال جامعهٔ توسعه‌دهندگان، این پورت می‌تواند زمینه‌ساز بازتولید سایر نرم‌افزارهای تاریخی شود و روش‌های مدرن‌سازی کدهای قدیمی را استاندارد کند؛ با این حال تبدیل پروژه به یک بستهٔ کاربردی برای عموم نیازمند مشارکت فنی و توجه دقیق به جنبه‌های حقوقی است.