آیا درهٔ سیلیکون همهچیز را اشتباه ساخته است؟ ایان بوگوست، نویسنده، طراح و استاد دانشگاه، در کتاب جدیدش با عنوان «چیزهای کوچک: چگونه زندگی رضایتبخشتری داشتهباشیم» پرسشهای بنیادینی دربارهٔ تأثیر فناوری بر تجربهٔ ما از جهان فیزیکی مطرح میکند. او با الهام از مقالهای که در نشریهٔ آتلانتیک دربارهٔ افول خودروهای دندهدستی نوشت، به مفهومی به نام «بیمادهسازی» میپردازد؛ فرایندی که در آن بسیاری از جنبههای زندگی روزمرهٔ ما، از خودرو گرفته تا درها و سرویسهای بهداشتی، جوهرهٔ مادی و حسی خود را از دست دادهاند.
به زبان ساده، ما از جهان حسی جدا شدهایم و دلیل اصلی آن چیزی است که میتوان «فناوریهای راحتی» نامید.
بوگوست در گفتوگویی اختصاصی توضیح داد که فناوری تنها عامل این تغییر نیست: «عوامل مختلفی از بوروکراسی و کارایی گرفته تا اقتصاد و دستگاههای نظارتی، مردم را از دنیایی که در آن زندگی میکنند دور کرده و بافت زندگی روزمره را از بین بردهاند.»
مثال توالت فرودگاهی: نماد بیمادهسازی
بوگوست مثالی جذاب از این پدیده ارائه میدهد: «تصور کنید از یک پرواز طولانی پیاده میشوید و به توالت فرودگاه میروید. توالت خودبهخود فلاش میزند، شیر آب و صابون و حوله همه بدون دخالت شما فعال میشوند… یا بهتر بگویم، فعال نمیشوند!»
این تغییرها در ظاهر به نفع ما هستند، اما بهای آن از دسترفتن ارتباط مستقیم با جهان پیرامون است. بوگوست معتقد است که فناوریهای راحتی اگرچه زندگی را آسانتر کردهاند، اما ما را از تجربهٔ غنی زندگی واقعی دور ساختهاند.
از مقالهٔ دندهدستی تا یک کتاب کامل
داستان از سال ۲۰۲۲ شروع شد، وقتی بوگوست مقالهای دربارهٔ افول خودروهای دندهدستی نوشت. واکنش مخاطبان خیرهکننده بود و این پرسش را در ذهن او ایجاد کرد: آیا مردم فقط عاشق دندهدستی هستند؟ پاسخ عمیقتر بود. او میگوید: «متوجه شدم زندگی عادی نه فقط جالب، بلکه عمیقاً معنادار است و ما آن را کمارزش شمردهایم. دندهدستی مثل پنجرهای است که باز میشود و نسیمی تازه وارد زندگیتان میکند.»
بوگوست که از نقدهای سطحی فناوری خسته شده است، به دنبال راهکارهای عملی است. او معتقد است نمیتوان از مردم عادی خواست تا برای رفع نابرابری ثروت یا سرمایهداری صبر کنند تا دوباره زندگی را حس کنند. بلکه باید همین امروز، با تجربیات روزمره، احساس رضایت را بازیافت.
بازگشت به «چیزهای کوچک»: راهکاری برای زندگی بهتر
کتاب «چیزهای کوچک» به دو بخش تقسیم میشود: بخش اول به توصیف و تشخیص مشکل بیمادهسازی میپردازد و بخش دوم پادزهرها و راهحلها را معرفی میکند. بوگوست معتقد است راه نجات در بازگشت به تجربیات حسی سادهای است که طی سالها از آنها دور شدهایم.
آیا درهٔ سیلیکون میتواند بهتر عمل کند؟
در بخشی از مصاحبه، بوگوست از «بازپسگیری نوستالژیک هیپسترها» و ضرورت تغییر نگاه شرکتهای فناوری صحبت کرد. او معتقد است بهجای تمرکز بر راحتی محض، میتوان محصولاتی طراحی کرد که تعامل غنیتری با جهان فیزیکی داشته باشند.
ما مجبور نیستیم دست از فناوری بکشیم؛ بلکه باید یاد بگیریم چگونه تعادل میان راحتی و تجربهٔ مستقیم را حفظ کنیم.
کتاب «چیزهای کوچک» دعوتی است برای کندتر حرکت کردن، دقت بیشتر به جزئیات و قدردانی از همان چیزهایی که آنها را بدیهی میپنداریم. شاید وقت آن رسیده باشد که از این زندگی سریع و راحت فاصله بگیریم و به عمق تجربیات عادی بازگردیم.
