پژوهش جدید: چندبرابر شدن پاسخ سلول‌های T با آدجوانت mRNA

پژوهشگران MIT، هاروارد و دانشگاه هوستون نشان دادند که افزودن آدجوانت‌های رمزگذاری‌شده با mRNA به واکسن‌ها می‌تواند پاسخ سلول‌های T را به‌طرز چشمگیری افزایش دهد؛ در مدل‌های حیوانی این روش رشد برخی تومورها را کند کرده و بسیاری از تومورها را ریشه‌کن کرده است.

روش و سازوکار

تیمی به رهبری دانیل اندرسون از MIT آدجوانتی مبتنی بر mRNA طراحی کرد که رمزگذار دو ژن است. این ژن‌ها مسیرهای سیگنال‌دهی مشخصی را در سلول‌های ایمنی فعال می‌کنند و سلول‌ها را به وضعیت عملکردی قوی‌تری می‌برند. آدجوانت‌ها داخل نانوذرات لیپیدی بسته‌بندی و تزریق شدند تا به سلول‌های هدف برسند و ریزمحیط ایمنی را بازتنظیم کنند.

نانوذرات لیپیدی و هدف‌گیری سلولی

استفاده از نانوذرات لیپیدی امکان انتقال ایمن mRNA به انواع خاصی از سلول‌های ایمنی را فراهم می‌کند، بدون آنکه نیاز به مقادیر سیستمیک سایتوکین‌ها باشد. این هدف‌گیری موضعی به بازسازی عملکرد سلول‌های ارائه‌دهنده آنتی‌ژن و فعال‌سازی مطلوب سلول‌های T منجر می‌شود.

برای توضیح پایه‌ای‌تر دربارهٔ نقش سلول‌های T می‌توانید به صفحهٔ سلول‌های T در ویکی‌پدیا مراجعه کنید.

نتایج در مدل‌های حیوانی

در آزمایش‌هایی روی موش‌ها که مدل‌هایی از سرطان مثانه، کارسینومای روده، ملانوم و سرطان ریهٔ متاستاتیک را شبیه‌سازی می‌کردند، تزریق آدجوانت‌های mRNA نشان داد که سیستم ایمنی می‌تواند:

  • رشد برخی تومورها را کند کند،
  • و در موارد متعدد، تومورها را به‌طور کامل ریشه‌کن سازد.

این اثر حتی زمانی دیده شد که واکسن علیه آنتی‌ژن مشخصی ارائه نشده بود؛ اما ترکیب آدجوانت با واکسن‌های آنتی‌ژن‌دار منجر به پاسخ‌های بسیار قوی‌تری شد. محققان گزارش کردند که افزودن این آدجوانت به واکسن‌های کووید و آنفلوآنزا پاسخ سلول‌های T را بین 10 تا 15 برابر افزایش داد.

نانوذرات لیپیدی حاوی آدجوانت mRNA در آزمایش‌های پیش بالینی

هم‌افزایی با ایمن‌درمانی‌های موجود

آدجوانت mRNA همچنین پاسخ به داروهای مهارکننده‌های نقطهٔ مهار را تقویت کرد. این داروها با برداشتن ترمزهای سرکوب‌کننده‌ای که تومورها روی سلول‌های T اعمال می‌کنند، عملکرد ایمنی را افزایش می‌دهند؛ آدجوانت‌ها با بازسازی ریزمحیط ایمنی، زمینهٔ کارآمدتری برای فعالیت ضدتوموری سلول‌های T فراهم می‌سازند.

پیامدها برای واکسن‌های سرطان و بیماری‌های عفونی

اگر این رویکرد در مطالعات پیش‌بالینی تکمیل و در کارآزمایی‌های انسانی تأیید شود، می‌تواند نتایج زیر را به همراه داشته باشد:

  • توسعهٔ واکسن‌های سرطانی که پاسخ‌های سلول‌های T قوی‌تر و بالینی‌اثربخشی بیشتری ایجاد می‌کنند،
  • افزایش محافظت در برابر بیماری‌های ویروسی از طریق ایجاد پاسخ سلولی بادوام‌تر و گسترده‌تر.

نتایج افزایشی که در واکسیناسیون‌های کووید و آنفلوآنزا مشاهده شد نشان می‌دهد این رویکرد کاربردی فراتر از درمان سرطان دارد و می‌تواند مبنای تولید واکسن‌های با ایمنی طولانی‌تر باشد.

محدودیت‌ها، ایمنی و گام‌های بعدی

پیش از کاربرد بالینی لازم است جوانب ایمنی، سم‌شناسی و تعیین دوز به‌دقت بررسی شود. تجربه‌های پیشین نشان می‌دهد محرک‌های ایمنی قوی ممکن است عوارض جانبی قابل‌توجهی داشته باشند؛ به همین دلیل ارزیابی ایمنی موضعی و سیستماتیک در مدل‌های پیش‌بالینی و سپس کارآزمایی‌های انسانی ضروری است.

گام‌های بعدی شامل گسترش آزمایش‌ها در مدل‌های حیوانی متنوع‌تر و طراحی مطالعات بالینی فاز اول است. هم‌زمان، گروه‌هایی مانند تیم آنا یاکلنِک در مؤسسهٔ کوخ روی به‌کارگیری آدجوانت‌ها برای تقویت پاسخ ایمنی مخاطی واکسن‌های فلج اطفال کار کرده‌اند که نشان می‌دهد آدجوانت‌های نوین می‌توانند حوزه‌های متنوعی از واکسیناسیون و ایمن‌درمانی را تحت تأثیر قرار دهند.

چشم‌انداز

آدجوانت‌های mRNA ابزار جدیدی برای بازتنظیم ریزمحیط ایمنی و افزایش ظرفیت سلول‌های T فراهم می‌آورند. در صورت موفقیت در مراحل توسعه و تأیید ایمنی، این فناوری می‌تواند نقطهٔ عطفی در درمان سرطان و طراحی نسل بعدی واکسن‌ها باشد.

منابع مرتبط: گزارش‌هایی از MIT و مقالات علمی تیم تحقیقاتی.