انقلاب انرژی: تجدیدپذیرها از سوختهای فسیلی پیشی گرفتند
بر اساس هفتاد و پنجمین نسخه از بررسی آماری انرژی جهانی، انرژیهای تجدیدپذیر برای اولین بار در تاریخ خارج از دوران رکود اقتصادی، به بزرگترین منبع رشد در تأمین کل انرژی (TES) تبدیل شدند. این گزارش که اخیراً منتشر شده، نشان میدهد مجموع تأمین انرژی در سال ۲۰۲۵ از مرز ۶۰۰ اگزاژول عبور کرده و نسبت به سال قبل ۱.۷ درصد افزایش داشته است. در این میان، انرژی خورشیدی با سهم ۷۱ درصدی از رشد تجدیدپذیرها، نقش محوری ایفا کرده است.
خورشید از باد و هستهای پیشی گرفت
یکی از نکات برجسته این گزارش، رشد ۳۰ درصدی انرژی خورشیدی است که سهم آن از کل تولید برق جهان به ۸.۷ درصد رسید و برای اولین بار از انرژی بادی (۸.۴ درصد) پیشی گرفت. همچنین سهم انرژی خورشیدی تقریباً با سهم انرژی هستهای (۸.۸ درصد) برابری میکند. پس از خورشید، انرژی بادی با رشد سالانه ۸.۲ درصد دومین منبع بزرگ رشد تجدیدپذیرها بود.
نقش حیاتی اروپا در کاهش وابستگی به سوخت فسیلی
اروپا پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، برنامههای توسعه انرژی تجدیدپذیر خود را شتاب بخشید. طبق این گزارش، سهم بادی و خورشیدی در تأمین برق اتحادیه اروپا از ۱۹ درصد در سال ۲۰۲۱ به ۳۰ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده است. این رشد سریع باعث جابجایی قابل توجه زغالسنگ و گاز شده است: تولید گاز ۱۵ درصد و زغالسنگ ۳۸ درصد کاهش یافته است. در سال ۲۰۲۵، این دو منبع تجدیدپذیر ۸۵۲ تراواتساعت برق تولید کردند که از مجموع تولید برق از زغالسنگ، گاز و نفت (۷۶۰ تراواتساعت) فراتر رفت.
تحلیل مؤسسه Ember نشان میدهد ظرفیت جدید بادی و خورشیدی مستقر شده پس از حمله روسیه، بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ از واردات ۷۲ میلیارد یورویی سوخت فسیلی جلوگیری کرده است. بیشترین صرفهجویی مربوط به آلمان، اسپانیا و ایتالیا بوده و بخش عمده آن از طریق کاهش واردات گاز حاصل شده است.
چالشهای باقیمانده: تسلط سوختهای فسیلی و افزایش انتشار CO2
با وجود این پیشرفتها، سوختهای فسیلی همچنان ۸۶ درصد از تأمین کل انرژی را تشکیل میدهند و در مقادیر مطلق نیز افزایش یافتهاند. انتشار دیاکسید کربن جهانی ۱.۱ درصد رشد داشته که بخش عمده آن ناشی از سیاستهای دولت ترامپ و انفجار زیرساختهای هوش مصنوعی در ایالات متحده بوده است. آمریکا به تنهایی ۴۷ درصد از رشد انتشار CO2 جهان را به خود اختصاص داده و مصرف زغالسنگ آن ۱۰ درصد افزایش یافته است. در مقابل، مصرف زغالسنگ چین ثابت ماند و هند با رشد ۰.۶ درصدی، بسیار پایینتر از میانگین ۱۰ ساله خود (۳.۶ درصد) قرار گرفت.
چشمانداز امیدوارکننده: کاهش مصرف نفت در چین و رشد انرژی خورشیدی در سطح جهان
در خبری خوشایند، مصرف نفت و دیزل در چین برای دومین سال متوالی کاهش یافته است. با توجه به رشد سریع بازار خودروهای برقی در این کشور، انتظار میرود این روند تسریع شود. همچنین، ماهیت کوچکمقیاس و هزینه پایین سیستمهای فتوولتائیک خورشیدی، این فناوری را به گزینهای محبوب برای مصرفکنندگان در سراسر جهان تبدیل کرده است که به دنبال کاهش هزینههای انرژی یا مقابله با قطعی برق هستند.
در مجموع، گزارش ۲۰۲۵ نشان میدهد که اگرچه مسیر انتقال انرژی هنوز با چالشهایی مواجه است، اما تجدیدپذیرها با سرعت قابل توجهی در حال تغییر معادلات جهانی هستند و خورشید در این میان نقش رهبری را ایفا میکند.
