پژوهشگران دانشگاه کالیفرنیا سندیهگو و کالج اوبرلین ابزاری به اندازه یک سکه ساختهاند که وقتی در پورت سرویس یکی از محفظههای آویونیک بوئینگ 737 قرار میگیرد، قادر به رهگیری، تغییر و جعل ارتباط میان واحد نمایش و کنترل (MCDU) و کامپیوتر مدیریت پرواز (FMC) است.
شیوه عملکرد و مخاطرات
گجت در پورتهایی نصب میشود که معمولاً برای تست و عیبیابی بهکار میروند. اندازه بسیار کوچک آن اجازه میدهد زیر درپوش گردوغبار پنهان شود و در بازرسیهای روتین بهسختی کشف شود. پس از نصب، دستگاه میتواند پیامهای بین MCDU — محل ورود و نمایش داده برای خلبان — و FMC — سامانه محاسبات ناوبری و عملکردی — را دستکاری کند.
این ابزار امکان اتصال به اینترنت از طریق وایفای در حین پرواز را نیز دارد و به مهاجم اجازه میدهد پیامهای جعلی یا تغییرات جزئی را از فاصله دور ارسال کند. تغییر دادههای ورودی مانند دمای بیرون یا وزن واردشده، میتواند محاسبات عملکردی FMC را مختل کند و در زمان تیکآف یا فرود پیامدهای خطرناکی ایجاد کند.
تغییرات قابل انجام و پیامدهای عملیاتی
- تغییر خوانش دمای بیرون یا وزن واردشده که باعث محاسبات اشتباه برای تولید نیروی لازم در تیکآف شود.
- جعل پیامها یا ارسال دستورات ناهماهنگ که خلبان را گیج کرده و بار کاری او را افزایش میدهد.
- ایجاد تغییرات تدریجی در برنامه پرواز که به مرور زمان موجب انحراف مسیر از مقصد شود.
پیشینه و ریشههای ضعف امنیتی
ایده این تحقیق از آزمایشهای هک خودروها در دهه ۲۰۱۰ نشأت گرفت. تیم تحقیق با استفاده از قطعات دستدوم توانست یک پشته آویونیک آزمایشی بسازد و بهاینترتیب نواقص ارتباطی را آشکار کند. آرون شولمن، از اعضای تیم، اشاره کرده تجربه پیشین روی ابزارهای سرقت اطلاعات کارت اعتباری نشان داد برخی باسهای ارتباطی در سامانهها بهسادگی قابل شنود یا دستکاریاند. پورتهای سرویس هواپیما که اغلب تنها با یک درپوش محافظت میشوند، بههمین دلیل آسیبپذیر هستند.
نمونههایی از پیامدهای وزنگذاری یا ورود داده اشتباه
ثبت نادرست وزن یا دادههای عملکردی پیشتر موجب سانحه یا حوادث خطرناک شده است؛ از جمله برخورد دم در پرواز LATAM 8073 (۲۰۲۴) و سانحه MK Airlines 1602 (۲۰۰۴) که ناشی از ثبت وزن اشتباه بود. صنعت هوانوردی پس از این رخدادها لایههای حفاظتی اضافه کرد، از جمله محاسبات مستقل در EFB (کیفهای پروازی الکترونیکی) و هشدارهای مستقل روی نمایشگرهای پروازی.
پاسخ تولیدکننده و پیشنهادهای محققان
بوئینگ اعلام کرده لایههای حفاظتی طراحیشده و محیط عملیاتی هواپیماها احتمال و پیامد این نوع حملات را تا حد قابلتوجهی کاهش میدهد. با این حال محققان مجموعهای پیشنهاد عملی مطرح کردهاند:
- قفل یا مسدودسازی دائمی پورتهای سرویس که بهصورت مداوم نیازی به دسترسی ندارند.
- ایزولهسازی بهتر سامانهها و جداسازی شبکهها برای جلوگیری از انتشار پیامهای جعلشده.
- اضافه کردن رمزنگاری و احراز هویت قوی بین MCDU و FMC تا جعل پیامها عملاً ناممکن شود.
اقدامات فوری پیشنهادی برای اپراتورها و سرویسدهندگان
- بازنگری پروتکلهای بازرسی و گشتهای فنی برای شناسایی دستگاههای پنهان در پورتهای سرویس.
- پیادهسازی قفلهای فیزیکی و کنترل دسترسی به محفظههای آویونیک.
- ثبت و پایش ترافیک پورتهای سرویس و ارسال هشدار در صورت رفتار غیرمعمول.
- آموزش خدمه پروازی برای تشخیص دادههای متناقض و استفاده از منابع مستقل مانند EFB و کنترل ترافیک هوایی.
جمعبندی
تهدیدات سایبری که از نقطههای اتصال فیزیکی وارد میشوند، الزام به بازطراحی برخی رابطها، رمزنگاری ارتباطات حساس و اجرای سیاستهای دسترسی سختگیرانه را نشان میدهد. تا زمانی که این اصلاحات اجرا نشوند، پورتهای سرویس هواپیما میتوانند به دروازهای برای حملات پیچیده تبدیل شوند.
منابع
برای اطلاعات بیشتر میتوانید به صفحه ویکیپدیا درباره Flight management system و سایت رسمی Boeing مراجعه کنید. پوشش خبری و گزارش اولیه این پژوهش در منابعی مانند Wired منتشر شده است.
چکیده: نقاط اتصال سرویس هواپیماها، در صورت عدم بازنگری و بهکارگیری مکانیسمهای حفاظتی، میتوانند مسیر ورود به سامانههای حیاتی پروازی را فراهم کنند؛ رفع این آسیبپذیریها نیازمند اقدامات فیزیکی، شبکهای و نرمافزاری همزمان است.
