ژانر تریلر همیشه پذیرای طیف وسیعی از شاهکارها بوده؛ از کلاسیکهای هالیوود مانند «رِپ» هچکاک و «دوبل دامن» بیل وایلدر، تا غولهای معاصر مثل «دکنایت» نولان و «پارازیت» بونغ جو-هو. اما برای هر اثری که در تاریخ سینما حک شده، دهها تریلر وجود دارد که با وجود فیلمسازی بینظیر، در حاشیه ماندهاند. این فیلمها نه به دلیل ضعف، بلکه بهخاطر حجم عظیم تولید سالانه، از رادر مخاطبان خارج شدهاند. در اینجا پنج اثری را مرور میکنیم که اگر از چشمتان افتاده باشند، تجربهای سینمایی نابینایی را از دست دادهید.
۱. آخرین ایستگاه در یوما کَانتی (۲۰۲۳)؛ کمدی سیاهی که نفس میکشد
فیلم اول فرنسوا روئین ( فرانسوا گالوپی ) بهنوعی کارتآموره (carta de amor) به سینمای برادران کِن است. اثر در یک رستوران در حال ویرانشدن در میان بیابان آریزونا میگذرد، جایی که یک کامیون بنزین تأخیر داشته و مسافران گوناگون — از جمله یک فروشنده زیرپوشهای تحتفروشی، جفتی دزد بانک و یک زوج جوان — در آستانهی یک درگیری خونین قرار میگیرند.
قدرت فیلم در بیسابقگی لحظهبهلحظه است: شخصیتها میمیرند، روابط تغییر میکند و تماشاگر هرگز نمیداند فرد بعدی قربانی خواهد بود یا قاتل. با این حال، طنز سیاه فیلم هرگز به فریب تمات تراژدی نمیرود. جیم کَمینگز در نقش پلیس بومی، رِچارد بریک بهعنوان دزد بیرحم و جوسلین دِونهیو در نقش زن جوانِ فرارکننده، کلیهی بازی را به اوج میرسانند. این اثر در جشنوارهی تریبیکا و سپس در پلتفرمهای استریمینگ نمرات بالایی در IMDb و Rotten Tomatoes کسب کرده است.
۲. دوئل (۱۹۷۱)؛ کار اول اسپیلبرگ که همچنان ترسناک است
قبل از «کوسه» و «پارک ژوراسیک»، استیون اسپیلبرگ با یک تلویزیونفیلم با بودجهی ۴۵۰ هزار دلاری، قواعد تریلر اکشن را بازنویسی کرد. دیوید مان (دنیس وِیور) رانندهی یک کامیون نافتی زنگزده در بیابان مواته کالیفرنیا است که بهواسطهی یک تجاوز ساده، هدفِ یک ماشینیاب بیرحم میشود. دیالوگ کم، فضای باز و کمدین دوربینِ پروریوسپتیو اسپیلبرگ، تنش را به حدِ تحمل میرساند.
فیلم تنها یک مانور فنی نیست؛ نمادینهی ترسهای بدوی انسان در برابر ماشین و بیرحمی طبیعت است. تماشاگر در صندلیِ سرنشین قرار میگیرد و هر پیچ و خم جاده، ضربهای به قلب میزند. «دوئل» اکنون بهعنوان یکی از بهترین کارهای اول تاریخ سینما در FilmAffinity و Letterboxd لیست شده است.
۳. دیوا (۱۹۸۱)؛ تولد «سینما دو لوک» و تریلرِ سنسوریل فرانسوی
ژان-ژاک بَنِیکس با «دیوا» یک انقلاب بصری را در سینمای فرانسه آغاز کرد. فیلم از ریلالیسمِ خاکی دهههای قبل جدا شد و بهسوی استیلیزهشده، رنگارنگ و موسیقیمحور حرکت کرد. پستچی جوانی (ویلیام شوم) یک کنسرت غیرقانونی را ضبط میکند و ناگهان در کوهنوردیای از جاسوسی، قاچاق و عشق گیر میافتد.
استفاده از موزیک اپرا، نئونیسم شبانه پاریس و تدوین پرسرعت، الگویی شد که بعدها در آثار لُک بسون و دیگران تکرار گردید. «دیوا» برندهی سیزار بهترین فیلم اول شد و پایهگذار جنبشی شد که با نام Cinéma du look شناخته میشود.
۴. کانوا: خاطرهی شرمآور (۱۹۷۵)؛ داکودراما مکزیکی که خون مییخزد
فیلیپ کازالس با سبک مستند، تراژدی واقعی سال ۱۹۶۸ را بازسازی میکند: گروهی از دانشجویان کوهنورد که به روستای «سان میگوئل کانوا» میروند و توسط روستاییان تحتتأثیر شایعات و تحریکهای پیشهور، بهوحشتینهترین نحوه لینچ میشوند. فیلم بدون هرو، بدون موسیقی دراماتیک و بدون رهایی، مخاطب را در مواجههای مستقیم با وحشتِ kolektif (مجموعهای) قرار میدهد.
اثر در جشنوارهی برلین نمایش داده شد و یکی از جسورانهترین انتقادات به خشونت دولت و بیعدالتی اجتماعی در سینمای آمریکای لاتین محسوب میشود. برای مطالعهی عمیقتر میتوانید به صفحهی MUBI مراجعه کنید.
۵. پِندِ اخر (۱۹۹۴)؛ معمای تکنوارِ ژاپنی که زمان را میشکند
شینیا تسوکاموتو با بودجهی اندک و دوربین ۱۶ میلیمتری، تریلر روانی-علمی-تخیلی ساخت که سالها بعد الگو برای اثری مثل «ممنتو» نولان شد. یاکوزا، پلیس، یک دانشمند و یک قاتل اجیر در جستجوی یک آپرِ (opera/آیف) مخفی درگیر میشوند، اما واقعیت و توهم بههم میریزند.
فیلم با ویرایش تکهتکه، طراحی صدا ترسناک و فلسفهی وجودی، کالتِ مخاطبان خاص خود را یافت. اکنون در آرشیو Criterion Collection حفظ شده و مرجعِ اساتید تکنوار است.
این پنج فیلم تنها قلهی یخِ تریلرهای فراموششدهاند. اگر عشق به سینمایِ ترسناک، هوشمند و متفاوت دارید، این لیست نقطهی شروعِ سفرِ جدیدی است.
