در طول ۲۶ سال گذشته، سینمای خانوادگی دوران طلایی جدیدی را تجربه کرده است. چه انیمیشنهای خلاقانه و چه شاهکارهای لایو-اکشن، فهرست فیلمهای خانوادگی فوقالعادهای که از آغاز قرن بیستویکم تاکنون ساخته شدهاند، واقعاً قابل تحسین است. اینها فیلمهایی هستند که نسل امروز با آنها بزرگ شده و احتمالاً چند دهه دیگر نیز به عنوان نمادهای سینمای خانوادگی اوایل قرن بیستویکم به یاد آورده خواهند شد.
ممکن است فیلمی مستقیماً مخاطبان جوانتر را هدف قرار دهد، مانند «ولکواکرز» از اپل تیوی؛ یا جمعیت هدف وسیعتری داشته باشد، مانند شاهکار «شهر اشباح» هایائو میازاکی. فارغ از این موضوع، بهترین فیلمهای خانوادگی منتشرشده از سال ۲۰۰۰ ثابت میکنند که مناسب بودن برای تمام سنین، به معنای کاهش ارزش هنری یا جایگاه فیلم نیست. این آثار را میتوان در زمره برترین فیلمهای ۲۶ سال گذشته به شمار آورد — با این تفاوت که برای تماشای خانوادگی ساخته شدهاند.
۶. ولکواکرز (Wolfwalkers) — ۲۰۲۰
اگرچه استودیوی انیمیشن ایرلندی «کارتون سالون» از زمان تأسیس در سال ۱۹۹۹ تعداد نسبتاً کمی فیلم بلند تولید کرده، اما یکی از محبوبترین و تأثیرگذارترین استودیوهای انیمیشن در جهان است. برای درک دلیل این محبوبیت، فقط کافی است به «ولکواکرز» از تام مور و راس استوارت نگاهی بیندازید.
این فیلم که بهطور مشترک با استودیوی لوکزامبورگی «ملوزین پروداکشنز» تولید شده، اثری با قلبی بزرگ است؛ داستان زیبای پدر و دختری با برخی از خیرهکنندهترین سبکهای انیمیشن دهه ۲۰۲۰. «ولکواکرز» یکی از بهترین شاهکارهای پنهان فانتزی قرن بیستویکم به شمار میرود — داستانی تأثیرگذار که به کودکان میآموزد چگونه رابطه سالمی با طبیعت برقرار کنند و به بزرگسالان الهام میبخشد که برای التیام زخمهای استعمار تاریخی مبارزه کنند. این اثر از نظر موضوعی پیچیده و از نظر احساسی عمیقاً تکاندهنده است و بهشدت از عناصر فولکلور ایرلندی الهام گرفته است.
۵. راتاتویی (Ratatouille) — ۲۰۰۷
فیلمی درباره موش آشپزی که یک سرآشپز جوان را در یک رستوران معتبر پاریسی کنترل میکند، فرضیهای است که فقط فیلمسازی مثل برد بیرد میتوانست آن را به این درخشش تبدیل کند. در دستان بیرد، «راتاتویی» یکی از زیباترین و غافلگیرکنندهترین فیلمهای خانوادگی دهه ۲۰۰۰ است که بسیاری آن را بهترین فیلم بلند پیکسار تا به امروز میدانند.
این فقط یک فیلم خندهدار درباره موش آشپز نیست؛ نامهای عاشقانه به پاریس و غذای خوب، جشنی الهامبخش از اشتیاق و عشق، و داستانی هیجانانگیز درباره دموکراتیزه شدن هنر است. «راتاتویی» یکی از کاملترین فیلمهای انیمیشنی تاریخ سینما و گواهی بر توانایی پیکسار در ساخت آثاری است که با عمق برابر با مخاطبان هر سنی طنینانداز میشوند. درست مانند سایر آثار انیمیشنی بیرد، جذابیت ظاهری آن تنها پایهای برای جشن باشکوه و چندلایهاش از زندگی از طریق پیگیری اشتیاقها — فارغ از حرف مردم — است.
۴. داستان اسباببازی ۳ (Toy Story 3) — ۲۰۱۰
میتوان استدلال کرد که هیچ فرانچایز انیمیشنی در تاریخ سینما نتوانسته پایانبندی به این درخشش و احساسی ارائه دهد. «داستان اسباببازی ۳» به کارگردانی لی آنکریچ نهتنها به یکی از محبوبترین سریالهای انیمیشنی جهان احترام گذاشت، بلکه فراتر از آن، داستانی درباره رها کردن، بزرگ شدن و قدرت دوستی ارائه کرد که بزرگسالان را به بغدتانشاند و کودکان را به تفکر درباره مفهوم تغییر و زیبenezsbود واداشت.
صحنه نهایی فیلم — آن سکانس افسانهای در کوره سوزان و سپس لحظه تحویل دادن اسباببازیها به یک کودک جدید — از نظر روایی و احساسی به سطحی از بلوغ رسید که کمتر فیلم خانوادگیای جسارت نزدیک شدن به آن را داشته است. «داستان اسباببازی ۳» ثابت کرد که انیمیشنها میتوانند درباره مفاهیم عمیق انسانی مثل مرگ، جدایی و عبور از دوران کودکی صحبت کنند و در عین حال خانوادهها را سرگرم کنند.
۳. شگفتانگیزها (The Incredibles) — ۲۰۰۴
برد بیرد با «شگفتانگیزها» نشان داد که فیلم ابرقهرمانی خانوادگی میتواند همزمان پر از اکشن هیجانانگیز و نقدی تیزبینانه درباره زندگی خانوادگی مدرن باشد. خانواده پار چه از نظر طراحی شخصیتها و چه از نظر پویایی اکشن، یکی از بهترین تیمهای ابرقهرمانی تاریخ سینما را تشکیل میدهند.
آنچه «شگفتانگیزها» را متمایز میکند، توانایی آن در صحبت با کودکان درباره ارزش کار تیمی و خانواده و همزمان صحبت با بزرگسالان درباره بحران میانسالی، هویت فردی در سایه مسئولیتهای خانوادگی و فشارهای مطابقت با جامعه است. این فیلم با سبک بصری منحصربهفردش که ادای احترامی به فیلمهای جاسوسی دهه ۱۹۶۰ است، یکی از تأثیرگذارترین انیمیشنهای قرن بیستویکم باقی مانده است.
۲. عنکبوتمن: ورود به دنیای عنکبوت (Spider-Man: Into the Spider-Verse) — ۲۰۱۸
وقتی صحبت از انقلابی در سبک بصری انیمیشن میشود، «ورود به دنیای عنکبوت» در خط مقدم این انقلاب ایستاده است. این فیلم با ترکیب سبک کمیکبوک، فریمریت متغیر و پالت رنگی جسورانه، ظاهری کاملاً نوآورانه خلق کرد که تأثیر عمیقی بر صنعت انیمیشن گذاشت.
اما فراتر از نوآوریهای بصری، داستان مایلز مورالز — نوجوانی که باید قدرتهای تازه بهدستآمدهاش را بپذیرد و نقش خود را در جهان پیدا کند — پیامی عمیق درباره هویت، تعلق و شجاعت دارد. این فیلم به مخاطبان جوان میآموزد که هرکسی میتواند قهرمان باشد و این پیام، در قلب یک ماجراجویی پرسرعت و خندهدار، تجلی مییابد.
۱. شهر اشباح (Spirited Away) — ۲۰۰۱
شاهکار هایائو میازاکی و استودیو جیبلی، «شهر اشباح»، تنها بهترین فیلم خانوادگی از سال ۲۰۰۰ نیست — بلکه یکی از برترین فیلمهای تاریخ سینما، در هر ژانری، به شمار میرود. داستان چی هیرو، دختری که در دنیای ارواح گرفتار میشود تا والدینش را نجات دهد، سفری شاعرانه درباره رشد، هویت و قدرت حافظه است.
«شهر اشباح» با هر تماشا، لایههای جدیدی از خود آشکار میکند. میازاکی دنیایی خلق کرده که در آن ارواح، خدایان و موجودات افسانهای در کنار هم زندگی میکنند و هر کدام نمادی از جنبههای مختلف طبیعت انسانی و فرهنگ ژاپن هستند. انیمیشن دستکشیدهی فیلم، با جزئیات خیرهکننده و تنظیمات رنگی منحصربهفردش، استانداردی برای زیبایی بصری تعیین کرد که هنوز هم مورد تحسین است. این فیلم برنده جایزه اسکار بهترین انیمیشن و خرس طلایی جشنواره برلین شد و جایگاه خود را بهعنوان شاهکار سینمای خانوادگی قرن بیستویکم تثبیت کرد.
آینده سینمای خانوادگی
این شش فیلم نشان میدهند که سینمای خانوادگی در قرن بیستویکم به بلوغ هنری بیسابقهای رسیده است. از نوآوریهای بصری «ورود به دنیای عنکبوت» تا عمق شاعرانه «شهر اشباح»، این آثار ثابت میکنند که فیلمهای خانوادگی میتوانند همزمان سرگرمکننده، عمیق و از نظر هنری پیشگام باشند. با ورود استودیوهای جدید و فناوریهای نوظهور به عرصه انیمیشن، آینده سینمای خانوادگی روشنتر از همیشه به نظر میرسد.
