ورود اقتباسی کلاسیک به سینمای ایالات متحده
نسخهی سینمایی رمان «استاد و مارگاریتا» بالاخره پس از سالها دوری و نبردهای حقوقی، در تاریخ 18 سپتامبر به پردههای آمریکا راه خواهد یافت. شرکت لومینوسیتی پیکچرز با اعلام این خبر، مسیر پرپیچوکمی که این اثر برای فتح بازار غرب طی کرده را به پایان میرساند و نسخهی بازسازیشدهی برش کارگردان را اکران میکند.
تقاطع هنر، سیاست و موانع ژئوپلیتیک
مایکل لاکشین این اقتباس را از نیمهخودزندگینامهی میخائیل بولگاکوف ساخت و داستان نویسندهای در مسکوی دهه 1930 را روایت میکند که پس از مواجهه با سانسور، به سراغ متنی میرود که در آن شیطان برای انتقام از ظالمان پا به عرصه میگذارد. آگوست دیل، یِوگنی تسیگانوف، یولیا سنیگیر و کلاِس بنگ در نقشهای اصلی به ایفای پرداختهاند. لاکشین تدوین نهایی را درست پیش از حمله روسیه به اوکراین انجام داد، اما وقتی فیلم در ژانویه 2024 آمادهی نمایش بود، محتوای آن دربارهی مقاومت و سانسور از نگاه مقامات مسکو تهاجمی تلقی شد. کرملین هم لاکشین که حمایت علنی خود از اوکراین را بارها اعلام کرده بود و هم فیلم را تحت فشار قرار داد و خواست حذف صحنههای خاصی شود.
با این وجود، اثر نتوانست در سرزمین سازندۀ خود نادیده گرفته شود و با رکوردشکنی فروش، به پرفروشترین فیلم ردهبندی 18+ در تاریخ سینمای این کشور تبدیل شد. توزیع بینالمللی اما در بنبست گیر کرد. تحریمهای اعمالشده علیه روسیه و همچنین ادعاهای متعدد برخی افراد برای مالکیت معنوی متن اصلی، باعث شد فرآیند انتشار فیلم در قارههای دیگر سالها به تأخیر بیفتد.
سرانجام با حل شدن اختلافات حقوقی، این عنوان که پیشتر در آلمان، اتریش، سوئد و ایتالیا نمایش داده شده بود، اجازهی ورود رسمی به سینماهای آمریکا را دریافت کرد. لومینوسیتی پیکچرز این نسخهی بازسازیشده را در دستور کار دارد. لاکشین در بیانیهای نوشت: «وقتی فیلمبرداری را شروع کردیم، تصور نمیکردیم داستانی دربارهی سانسور و حقیقت در دهه 1930، اینقدر با تحولات امروزِ روسیه و جهان همخوانی داشته باشد. سپاسگزارم از کسانی که با وجود تمام موانع سیاسی و حقوقی، راه را برای دیدار مخاطبان با این اثر هموار کردند.»
پیتر هافمن، همبنیانگذار لومینوسیتی پیکچرز نیز سالهاست که در پی تأمین مالی و توزیع اقتباسی از این رمان است و حضور در این پروژه را یک مأموریت هنری میداند. این اثر که لاکشین را از روی فیلمنامهای مشترک با رومن کانتور کارگردانی کرده، میزبان تهیهکنندگانی چون لئونارد بلاواتنیک و ایگور تولستونوف است. لومینوسیتی پیکچرز که تنها در سال 2023 تأسیس شد، علاوه بر این عنوان درخشان، پروژههای دیگری نظیر کمدی رمانتیکی «A Murder Uncorked» با بازی اما رابرتس و فیلم ترسناک «Eleven Days» را نیز در دست انتشار دارد. با نزدیک شدن به تاریخ اکران، انتظار میرود بازخورد منتقدان و مخاطبان آمریکایی، نگاهی تازه به ادبیات کلاسیک روسیه و توانایی سینما در عبور از موانع سیاسی بیندازد.
