ژانر فانتزی همیشه پر از شاهکارهایی بوده که مسیر داستانگویی را دگرگون کردهاند. از ارباب حلقهها گرفته تا چرخه ارثسی و سری آرشیو نور رعد و برق، این آثار جسورانه دنیاهایی جاودانه خلق کردهاند. اما در میان این غولهای ادبی، آثار درخشانی نیز وجود دارند که در ریگزار زمان گم شدهاند؛ سهگانه اولین قانون (The First Law) نوشته جو آبرکرومبی یکی از همین شاهکارهای فراموششده است.
این حماسه فانتزی خشن و ویرانگر، تمام تروپهای کلاسیک ژانر را به چالش میکشد و بر شخصیتهای آسیبپذیر در قارهای فاسد و از همگسیخته تمرکز دارد. به عنوان اثری تعیینکننده در زیرژانر گريمدارک (grimdark)، سهگانه اولین قانون شهرت کمتری از آنچه شایستهاش دارد دارد. با این حال، فقط کافی است اولین کتاب این مجموعه را دست بگیرید تا متوجه شوید چرا از همان صفحات ابتدایی نمیتوانید آن را زمین بگذارید.
داستان «خود تیغ» درباره چیست؟
کتاب اول این مجموعه، خود تیغ (The Blade Itself)، در دنیایی تاریک، فاسد و به شدت بدبینانه روایت میشود. داستان سه شخصیت اصلی را دنبال میکند که مسیرشان به لطف یک جادوگر مرموز با یکدیگر گره میخورد:
- لوگن نُهانگشتی (Logen Ninefingers): یک بربر خسته از جنگ که پس از گم کردن همراهانش در شمال، به سمت جنوب سفر میکند.
- تفتیشگر سَند دان گلوکتا (Inquisitor Sand dan Glokta): قهرمانی سابق که در دوران اسارت شکنجه و مثله شده و اکنون به عنوان بازجوی بیرحم در پایتخت اتحادیه به دنبال فساد میگردد.
- کاپیتان جِزال دان لوتار (Captain Jezal dan Luthar): اشرافزادهای مغرور که با نزدیک شدن سایه جنگ، میان منافع شخصی و حس وظیفهشناسیاش گیر افتاده است.
این سه نفر به جمع جادوگر بایاز (Bayaz) میپیوندند تا ماموریتی خطرناک را آغاز کنند. همزمان، اتحادیه از شمال توسط پادشاه بِتهاد و از جنوب توسط امپراتوری گورکیش تهدید میشود.
شخصیتمحوری و طنز تاریک
خود تیغ در واقع داستانی با پیرنگ سنگین نیست، بلکه پایهگذاری برای رویدادهای سهگانه اولین قانون است. نقطه قوت اصلی کتاب در شخصیتپردازیهای بینظیر آن نهفته است. لوگن، جزال و گلوکتا سه تا از جذابترین شخصیتهای دنیای فانتزی محسوب میشوند؛ هر یک غیراخلاقی، متناقض و به طرز بیپایانی گیرا هستند. علاوه بر این، نثر آبرکرومبی سرشار از طنز تاریک و غیرمنتظرهای است که عمق زیادی به داستان میبخشد.
آغازی که رهایتان نمیکند
کتاب با مقدمهای آغاز میشود که به شکلی شوم «پایان» نام گرفته است. در همان صفحات اول با لوگن نُهانگشتی روبهرو میشویم که جنگجویی ترسناک است. در شمال یخزده، لوگن از همراهانش جدا شده و بهزودی مورد حمله دو دشمن قرار میگیرد. نثر آبرکرومبی در این بخش به شدت زنده اما مختصر است؛ با کلماتی کم اما بهجا، خواننده را در این فضای برهوتی و سرد غرق میکند. این توانمندی در خلق فضاسازی ملموس تنها در چند صفحه اول، نشاندهنده مهارت بالای نویسنده در قلاب کردن مخاطب است.
اگر به دنبال تجربهای متفاوت از فانتزیهای کلاسیک هستید که پر است از خشونت، طنز تلخ و شخصیتهای پیچیده، اولین قانون نقطه شروعی بینظیر برای ورود به دنیای زیرژانر گريمدارک است.
