ژان-پییر دورلهآک، طراح لباس برجسته سینما و تلویزیون که نامزد جایزه اسکار و دو بار برنده جوایز امی شده بود، شب گذشته در سن ۸۳ سالگی بر اثر عوامل طبیعی از دنیا رفت. او بیشتر به خاطر طراحی لباسهای خلاقانه در مجموعه محبوب بریتش گالکتیکا و فیلم تاریخی جایی در زمان شناخته میشود.
از بازیگری تا طراحی لباس در هالیوود
دورلهآک در سال ۱۹۴۳ در منطقه تولون فرانسه به دنیا آمد. پدرش سرباز نیروهای آمریکایی در اروپا بود و همین موضوع باعث شد او در محیطی بینفرهنگی رشد کند. تحصیل در هنرستان زیبای پاریس، پایه و اساس درک او از کالبدشناسی لباس و تاریخچه پوشاک شد. وقتی خانوادهاش راهی آمریکا گشت، دورلهآک نخستین قدمهای حرفهایاش را در عرصه بازیگری هالیوود برداشت. اما سرنوشت مسیرش را تغییر داد؛ زمانی که یک گروه تئاتری برای تأمین نیازهای لباس تولید خود، به دنبال طراح میگشت، او فرصت را مغتنم شمرد. همین تصمیم کوچک، او را در سال ۱۹۷۳ به عنوان طراح لباس نمایش مشهور مارا/ساد در تئاتر ساحل غربی لوسآنجلس منصوب کرد. تحسین منتقدان و دریافت جایزه داکریتیکس سرکل، نشان داد که دورلهآک برای درخشش در این صنعت آماده است.
میراث هنری و شاگردی اسطورههای سینما
او به عنوان یکی از شاگردان مستقیم ادیت هد، اسطوره سینمای کلاسیک هالیوود، وارد حلقه صمیمی طراحان لباس شد و در پروژههای متعددی از سینما و تلویزیون دست به کار شد. افتخارات حرفهای او از نامزدی اسکار برای فیلم ۱۹۸۱ جایی در زمان آغاز شد و با کسب ۱۱ نامزدی جایزه امی و دو بار طلایی کردن این جایزه برای مجموعههای بریتش گالکتیکا در سال ۱۹۷۹ و لوت در سال ۲۰۰۱ به اوج رسید. علاوه بر طراحی، دورلهآک قلمی توانا در نویسندگی داشت. کتابهای آبراکادابرا آلالاکزاما (۲۰۰۵) و حقیقت عریان: روایتی بیپرو و دیوانهوار از ماجراهای فرار (۲۰۱۵) روایت مستقیمی از تجربیات او در پشت صحنههای شلوغ هالیوود است. ادیت هد، اسطوره طراحی لباس هالیوود، سالها بر روشهای حرفهای دورلهآک تأثیر گذاشت. تیمهای طراحی مدرن نیز با مراجعه به ویکیپدیای سریال بریتش گالکتیکا، میزان تأثیرگذاری او بر سبک بصری علمی-تخیلی دهه ۱۹۷۰ را بررسی میکنند.
جنجالهای رسانهای و نگرش صریح به پشت صحنه صنعت
با وجود موفقیتهای هنری، دورلهآک در سالهای پایانی عمرش به چهرهای جنجالی در شبکههای اجتماعی تبدیل شد. او سابقهای طولانی در بیان نظرات تند و صریح درباره همکاران و همنسلان خود داشت. در سال ۲۰۲۱، با انتشار پستهایی پیرامون پاتریک مکنی، بازیگر نقش کنت ایبلیس در بریتش گالکتیکا، بحثهای داغی را برانگیخت. او در آن متون مکرراً او به بدهکاری اخلاقی و بازی نالایق متهم کرد. همین نگرش بیپروانه در کتاب حقیقت عریان نیز موج میزند؛ جایی که هالیوود را به تیمارستانی تشبیه میکند که درهایش باز شده و متخصصان واقعی آن را ترک کردهاند. او معتقد بود بخش بزرگی از پشت صحنهها تنها تظاهر به تخصص است.
دورلهآک در کنار هنر، زندگی شخصی گرم و پایداری داشت. او سالهاست که دست همسرش، گیلبرتو ملو را رها نکرده است. آشنایی این دو ۴۱ سال پیش، در جریان سفر به ریودوژانیرو برزیل شکل گرفت و تا پایان عمر همراه ماند. یادبود و میراث طراحی لباس دورلهآک نه تنها در کادرهای طلایی سریالها و فیلمها، بلکه در استانداردهای جدیدی که برای جزئیات پوشاک در تولیدات علمی-تخیلی و تاریخی تعیین کرد، زنده خواهد ماند. نگاه به آینده صنعت سرگرمی و پروژههای بازسازی کلاسیکهای تلویزیونی، نشان میدهد که آثار این طراح خلاق سالها از کادرهای نمایشگاههای سینمایی و کتابهای مرجع الهامبخش خواهد بود. چه بسا تیمهای طراحی مدرن با بازخوانی کارهایش، درک تازهای از تلفیق تاریخ و فشن سینمایی پیدا کنند.
