قانون سختگیرانه سیستم طبقهبندی سنی فیلم در آمریکا شاید برای بسیاری از مخاطبان جهانی آشنا باشد. گواهینامه R یا Restricted، معمولاً فیلمهایی را پوشش میدهد که محتوای آنها صرفاً برای بزرگسالان مناسب است؛ به این معنا که برای تماشای بدون سرپرست باید حداقل 17 سال سن داشته باشید. این در حالی است که یک درجه پایینتر، یعنی PG-13، تنها توصیه میکند بینندگان حداقل 13 ساله باشند.
اما نکته جالب اینجاست که برخی فیلمهای دارای درجه R، از نظر محتوا تفاوت چندانی با فیلمهای PG-13 ندارند و حتی ممکن است ملایمتر باشند. فیلمهایی مانند «کازینو رویال»، «مرا به جهنم بکش» یا «بیوولف» همگی درجه PG-13 دریافت کردند، در حالی که برخی از ملایمترین فیلمهای با درجه R تاریخ سینما، در بدترین حالت روی مرز بین این دو درجهبندی حرکت میکنند.
Eighth Grade (2018)
ساخت فیلمهای دوران بلوغ همیشه چالشبرانگیز است. کودکان و نوجوانان در سنین خاصی به استفاده از کلمات رکیک روی میآورند، زیرا این کار به آنها احساس سرکشی و خفنی میدهد. در حالی که برخی آثار مانند «چیزهای عجیب» از پرتاب شدن کلمات زشت توسط کودکان اجتناب میکنند، فیلمهایی مانند «کنار من بمان» وجود دارند که شخصیتهای کوچکتری دارند اما لزوماً برای کودکان خردسال ساخته نشدهاند.
«Eighth Grade» نیز در همین دسته قرار میگیرد، اما رویکردی بسیار مهربانانه و همدلانه نسبت به شخصیت اصلی خود (یک دختر کلاس هشتمی) دارد. این فیلم چنان با لطافت رفتار میکند که تماشای آن احتمالاً برای کودکانی در همان سنین بسیار مفید خواهد بود. هیچچیز در این فیلم افراطی نیست و محتوای آن شباهت زیادی به گفتگوهای واقعی نوجوانان در آن سن دارد. با این حال، وجود کمتر از شش بار استفاده از کلمه F و شاید یک یا دو صحنه با شدت احساسی بالا، برای دادن درجه R به این فیلم در آمریکا کافی بود.
این تصمیم ناراحتکننده است، زیرا فیلم نکات ارزشمندی برای مخاطبان جوان دارد و آنها را به شکلی ارائه میکند که هیچگونه لحن نصیحتگرایانه ندارد؛ چیلی که کودکان و نوجوانان معمولاً به آن واکنش مثبتی نشان نمیدهند.
Army of Darkness (1992)
در میان سه فیلمی که سم ریمی برای فرانچایز «Evil Dead» کارگردانی کرد، «Army of Darkness» بدون شک ملایمترین آنهاست؛ تا جایی که نامیدن آن به عنوان یک فیلم ترسناک کمی اغراقآمیز به نظر میرسد. اولین فیلم این مجموعه در سال 1981 یک ترسناک مستقیم و به شدت خشن بود و حتی درجه X را دریافت کرد که بعدها به NC-17 تغییر یافت. قسمت دوم نیز اگرچه کمتر دلخراش بود، اما به عنوان یک کمدی-ترسناک همچنان غرق در خون بود.
اما «Army of Darkness» یک کمدی تمامعیار با عناصر فانتزی و فراطبیعی است که هیچگاه ترسناک نیست. در این فیلم چیزی نامناسب یا بیش از حد مستهجن وجود ندارد و سطح خشونت به طرز چشمگیری ملایمتر و کاملاً غیر واقعگرایانه شده است. جالب اینجاست که فیلمهای بعدی ریمی مانند «Drag Me to Hell» و حتی «Doctor Strange in the Multiverse of Madness» هر دو درجه PG-13 دارند، اما از نظر شدت خشونت میتوان استدلال کرد که بیشتر از «Army of Darkness» هستند.
J. Edgar (2011)
«J. Edgar» از آن دسته فیلمهایی نیست که تصور کنید نوجوانان زیادی برای تماشای آن صف بکشند. حتی اگر شما یک بزرگسال علاقهمند به زندگی جی. ادگار هوور و تاریخ آمریکا در قرن بیستم باشید، ممکن است این فیلم چندان مورد پسندتان نباشد. این اثث از کلینت ایستوود، شاهکار او نیست و قطعاً فیلمهای بهتری را کارگردانی کرده است، اما حداقل بازیهای خوبی در آن دیده میشود و تلاشی برای خلق یک اثر تاریخی به چشم میخورد.
با این حال، از نظر محتوا، فیلم هیچگونه از مرزهای درجه PG-13 فراتر نمیرود. در این اثث، محتوای موضوعی نسبتاً شدیدی وجود دارد و به مسائل جنسی هوور نیز اشاراتی شده است، اما هیچچیز صریح و تصویری در کار نیست. خشونت فیلم هم چندان وحشیانه نیست و با توجه به زمینه تاریخی داستان کاملاً توجیه میشود. دلیل رسمی دریافت درجه R برای این فیلم «ادبیات تند و کوتاه» ذکر شده است، در حالی که این ادبیات، تندتر از دیالوگهای رایج در فیلمهای PG-13 نیست.
شاید وقت آن رسیده باشد که نهادهای نظارتی سینما رویکرد خود را نسبت به طبقهبندی سنی بازنگری کنند. ادبیات صریح یا اشاره به مسائل پیچیده انسانی نباید به تنهایی مانع تماشای آثری ارزشمند توسط مخاطبان نوجوان شود، آنها که شاید بیشترین نیاز را به درک این مفاهیم دارند.
