سینما پالاس ونیس در ساعات پایانی روز پنجشنبه، شاهد تاریخیترین تشویق ایستاده در ۸۱ساله تاریخ این جشنواره شد. مستند «نازا» — اثر مشترک یاول آبراهام و راشل زور، دو کارگردان برنده اسکار «هیچ سرزمین دیگر» — مخاطبان را به پای خود کشانده و برای ۲۴ دقیقه و ۳۰ ثانیه مداوم در آغوش تحسین نگاه داشت.
این رقم، رکورد ۲۲ دقیقهای «صدای هند رجب» اثر کاتر بن هنیا (ازنسخه پیشین) را شکست و به نظر میرسد طولانیترین تشویق ایستاده در میان جشنوارههای فیلم کلاس اول (A-list) جهان ثبت شده باشد.
لحظهای که جاناتان گلیزر از صندلی برخاست
جاناتان گلیزر، کارگردان برنده اسکار «ناحیه علاقه» و تهیهکننده ارشد «نازا»، نه تنها در طول کل تشویق ایستاده ماند، بلکه آبراهام و زور را در آغوش گرفت و اشکهای آنها را بوسید. تصویر دو کارگردان جوان اسرائیلی با چهرههای سنگین، خیره به صندلیها، در حالی که پرچمهای فلسطین در دستان مخاطبان بالیده شده بود، یکی از لحظههای ماندگار سینمای سیاسی سالهای اخیر رقم خورد.
«نازا» چیست و چرا اینقدر حیاتی است؟
بر اساس سینوپسیس رسمی، «نازا» به «تفصیل، سیستماهای پشت کشتار محاسبهشده شهروندان فلسطینی در غزه توسط اسرائیل» میپردازد. واژه «نازا» در ترمینولوژی اطلاعات نظامی اسرائیل، مخفف Collateral Damage (خسارت جانبی) است — کدی که تعداد پیشبینیشده قربانیان غیرنظامی در یک حمله هوایی را تعیین میکند.
فیلم بر پایه مصاحبات مخفیانه با ۲۴ افسر و سرباز اسرائیلی اطلاعات نظامی ساخته شده که برای اولین بار در مورد مکانیزم تصمیمگیری برای اهدافسازی و محاسبه «قیمتی» که جانهای غیرنظامی دارند، صحبت میکنند. کلیه فیلمبرداری در طول سه سال، به صورت پنهانی و در ساعات شب روی بامهای شهر تلآویو انجام شده تا از ردیابی امنیتی جلوگیری شود.
از «هیچ سرزمین دیگر» تا «نازا»: سه سال کار مخفیانه
آبراهام و زور پیش از این در کنار باسل عδρα و حمدان بلال، «هیچ سرزمین دیگر» را کارگردانی کرده بودند که اسکار بهترین مستند ۲۰۲۵ را برد و سیاست اسرائیل برای جابجایی اجباری فلسطینیان در جنوب ساحل باختر را مستند کرد. در کنفرانس خبری روز اکران، آنها توضیح دادند که دلیل اضافه شدن دیرهنگام «نازا» به بخش مسابقه ونیس (تنها یک ماه پیش از افتتاح)، اتمام کار روی فیلم بود که سه سال طول کشیده است.
در مصاحبهای با Variety، آبراهام بیان کرد: «به عنوان اسرائیلیها، ما خود را در موقعیتای یافتیم که میخواستیم از دسترسی ما به کسانی که در نظام خدمت کردهاند، استفاده کنیم تا به سیستمی نگاه کنیم که بر اساس تمام سازمانهای حقوق بشر، یک جنایت ضد بشریت را اجرا میکند.»
تیم برنده اسکار «ناحیه علاقه» پشت صحنه «نازا»
تولید «نازا» بر عهده روزنامه بریتانیایی The Guardian و جیمز ولسون (JW Films) گذاشته شده — همان تیمی که با گلیزر اسکار بهترین فیلم بینالمللی را برای «ناحیه علاقه» بردند. حضور گلیزر به عنوان تهیهکننده ارشد، وزن سیاسی و هنری پروژه را چندچندان کرد تا طیف وسیعی از منتقدان و FESTIVALها از هفتهها پیش از اکران، «نازا» را پیشنهاد برنده شیر طلایی مستند میدانستند.
تنها مستند در مسابقه رسمی و پیامدهای سیاسی
«نازا» تنها مستند بلند در بخش مسابقه رسمی ونیس ۲۰۲۶ است. هیات داوران تحت ریاست مگی جیلنهال — که بن هنیا، کارگردان «صدای هند رجب» نیز عضو آن است — در روز شنبه برندهها را اعلام میکند. هرچند نتایج نهایی مهم است، اما همین حضور و واکنش مخاطبان، «نازا» را به پرمخاطبترین و پربحثترین مستند سال تبدیل کرده است.
جشنواره ونیس که همواره پلتفرمی برای سینمای جسور و سیاسی بوده، بار دیگر ثابت کرد که گاه یک مستند میتواند بیشتر از هر تحلیل خبری، ضمیر جهانی را به چالش بکشد. ۲۴.۵ دقیقه تشویق، تنها برای یک فیلم نبود — بابت جرأت دو فیلمساز جوان بود که ریشخند خطر را برای گفتن حقیقت زدند.
- رکورد شکسته شده: ۲۴ دقیقه و ۳۰ ثانیه تشویق ایستاده (رکورد قبلی ۲۲ دقیقه).
- کارگردانان: یاول آبراهام و راشل زور (برنده اسکار «هیچ سرزمین دیگر»).
- موضوع اصلی: الگوریتم «نازا» (Collateral Damage) و محاسبه قربانیان غیرنظامی در غزه.
- منابع: ۲۴ افسر و سرباز اسرائیلی اطلاعات نظامی (مصاحبه مخفیانه).
- تهیهکنندگان: The Guardian، JW Films، جاناتان گلیزر.
