از تیتراژهای ماندگار تا قطعاتی که تنها در پایان فیلم طنین‌انداز می‌شوند، ترانه‌های برنده اسکار دهه 2020 نشان می‌دهند موسیقی سینما همچنان می‌تواند هم پیام‌گذار فرهنگی باشد و هم بارِ احساسی عمیقی برجا بگذارد. در این مطلب پنج ترانهٔ برنده را بررسی و بر پایهٔ تأثیر سینمایی، تأثیر فرهنگی و قابلیتِ ایستادگی مستقلِ موسیقایی رتبه‌بندی کرده‌ام.

اجرای صحنه‌ای از یکی از ترانه‌های برنده اسکار

معیارهای رتبه‌بندی

  • تناسب با روایت فیلم: توان تقویت حس و معنای صحنه‌ها
  • تأثیر فرهنگی: میزان نفوذ در فضای عمومی و شبکه‌های اجتماعی
  • قابلیت شنیداری مستقل: ایستادگی ترانه خارج از متن فیلم
  • کیفیت اجرا و تولید: ملودی، تنظیم و اجرای ویدیویی یا زنده

5 — El Mal (Emilia Pérez) — 2024

اجرای زویی سالدانا و متنِ کاملاً اسپانیاییِ «El Mal» در چارچوب تراژدی اخلاقیِ فیلم کارکردی مؤثر دارد. در دل فیلم این قطعه لحظه‌ای بصری قابل‌توجه می‌سازد، اما برون‌متنی آن نسبت به رقبای دهه ضعیف‌تر جلوه می‌کند. به نظر می‌رسد جایزه تا حدی ناشی از فضای رقابتی آن سال بوده تا امتیاز موسیقایی محضِ اثر.

4 — Fight for You (Judas and the Black Messiah) — 2021

اثر به‌قلمِ D'Mile و اجرای H.E.R به‌خوبی با لحن انقلاب‌خواه فیلم پیوند برقرار می‌کند. ارجاعات به سنت‌های سول و آر اند بی و صدای منحصر به‌فرد H.E.R باعث شده این ترانه در تیتراژ و در لحظهٔ خروج مخاطب از سینما به‌سرعت نقش‌بندد. قطعه نمایانگر تلفیق مضمون سیاسی و زبان موسیقاییِ ریشه‌دار است.

3 — No Time to Die (No Time to Die) — 2021

ترانهٔ بیلی آیلیش برای فرانچایزِ جیمز باند با ملودیِ کم‌صدا اما نافذ و تنظیمی سینمایی، حسِ پایان و اندوه را منتقل می‌کند و تنِ فیلم را تکمیل می‌کند. این اجرا نمایانگر ورود نسلِ تازه‌ای از ترانه‌سازان به قالب‌های کلاسیک است و هم در نقشِ تیتراژ و هم به‌عنوان قطعه‌ای مستقل مورد توجه قرار گرفت. برای مرور تاریخچهٔ جایزهٔ بهترین ترانه می‌توانید به صفحهٔ Academy Award for Best Original Song مراجعه کنید.

2 — (I'm Gonna) Love Me Again (Rocketman) — 2020

الگوی تلفیق نامِ هنرمند با موسیقی متن در این قطعه کاملاً مشهود است: التون جان و برنی توپین ترانه‌ای ساخته‌اند که هم بازتابِ زندگی حرفه‌ایِ شخصیتِ فیلم است و هم قطعه‌ای مستقل و شنیدنی. انرژیِ مثبت و ملودیِ معنادار این ترانه را از نظر قابلیتِ شنیداری خارج از متنِ فیلم برجسته می‌کند. برای آشنایی با سابقهٔ هنرمندان، صفحهٔ Elton John مرجع مفیدی است.

1 — Naatu Naatu (RRR) — 2023

«Naatu Naatu» از فیلم هندی RRR را به عنوان نخستین انتخاب قرار دادم؛ قطعه‌ای که نه تنها در فضای آکادمیک، بلکه در سطحِ فرهنگ عامه تأثیر گسترده‌ای داشت. ریتم انفجاری، کورئوگرافی ویروسی و اجرای تصویریِ پرانرژی باعث شد این ترانه مرزهای زبانی را پشت سر بگذارد و به پدیده‌ای جهانی تبدیل شود. نمونه‌ای برجسته از چگونگی تبدیل موسیقی فیلم به محرکِ تجربه‌ای جمعی و اجتماعی است. برای اطلاعاتِ بیشتر دربارهٔ فیلم و آهنگساز، صفحات RRR (film) و M. M. Keeravani مفیدند.

وجهِ مشترکِ برندگان

این ترانه‌ها، هر کدام به شیوه‌ای، پیامِ اثر سینمایی را تقویت کرده‌اند: برخی با تمرکز بر روایت، برخی با خلق پدیدهٔ فرهنگی و برخی با اجراهایی که تا مدت‌ها در خاطره‌ها می‌ماند. تنوع ژانری و ظرفیت سینما برای ایجاد تجربهٔ چندحسی، نقطهٔ قوتِ دههٔ 2020 در حوزهٔ ترانه‌های اوریجینال بوده است.

پیشنهاد برای گوش‌دادن

  • نسخهٔ فیلمی یا اجرای زنده هر قطعه را تماشا کنید تا رابطهٔ موسیقی با تصاویر را بهتر درک کنید.
  • فهرستِ کامل نامزدها و برندگان اسکار را در منابع رسمی و معتبر دنبال کنید تا دیدی تاریخی به دست آورید.
  • میان ترانه‌هایی که در متنِ فیلم حضور دارند و آن‌هایی که صرفاً در تیتراژ ظاهر می‌شوند تفاوت قائل شوید؛ گاهی تیتراژها تأثیر ماندگارتری می‌گذارند.

این فهرست دیدگاهِ نگارنده را منعکس می‌کند و هدفش بازنماییِ میزانِ اثرگذاری هر ترانه در بسترِ سینما و فرهنگِ عمومی دههٔ 2020 است. موسیقی سینما همچنان در حال تغییر است و احتمالاً در سال‌های پیش رو شاهد ترانه‌هایی خواهیم بود که مرزها را بازتعریف کنند.