جشنواره بینالمللی فیلم تویوکیو (TIFF) در دوره ۳۹م خود، سه مبادله استراتژیک را اعلام کرد که نشاندهنده تعهد این رویداد به تقویت سینمای ژاپنی، گسترش منظر آسیای جنوبشرقی و تقدیر از نقش زنان در صنعت است. این تغییرات شامل راهاندازی مسابقه «سینمای نِپُن اکنون»، بخش منسوج «کراس‑کات آسیا+» و تأسیس «جایزه کواکیتا کاشیکو» میشود.
مسابقه «سینمای نِپُن اکنون»: پلِ تازه برای استعدادهای داخلی
بخش بازنشر «سینمای نِپُن اکنون» که پیشیناً به نمایش آثار جدید ژاپنی اختصاص داشت، اکنون به یک میدان مسابقهای با دو جایزه «بهترین فیلم» و «جایزه ویژه هیات داوران» تبدیل شده است. هیات داوران ترکیبی از چهرههای ژاپنی و بینالمللی، آثار را از منظر نوآوری و پتانسیل جهانی ارزیابی خواهند کرد.
هیساماتسو تاکئو، مدیر جشنواره، در بیانیهای تأکید کرد: «هدف ما تمرکز نور بر استعدادهای برخاسته ژاپنی و راهیابی آنها به صحنه جهانی است. میخواهیم فیلمسازان – از تازهکارها تا اساتید – جسارت رو به چالشهای تازه را بیابند.» این رویکرد در راستای استراتژی تیآیافاف برای تبدیل شدن به پلتفرم کشف استعداد در سطح آسیا قرار دارد.
«کراس‑کات آسیا+»: دیالوگ سینمایی درهمگرفته با موضوع مشترک
با همکاری موسسه ژاپن، بخش پیشین «کراس‑کات آسیا» (۲۰۱۴–۲۰۱۹) در قالب «کراس‑کات آسیا+» زنده میشود. فرمول جدید: هر سال دو برنامهریز – یکی از ژاپن، دیگری از آسیای جنوبشرقی – در قالب یک موضوع مشترک، لیست فیلمها را بهصورت مشترک تدوین میکنند.
نسخه آغازین: «کنار هم» (Side by Side)
نسخه آغازین با موضوع «کنار هم»، توسط «راسلن» (برنامهریز و هنرمند بصری جاکارتا) و «اودا ماسایوکی» (مدیر برنامه تئاتر رپرتری واسدا شُوچیکو) منسوج شده؛ با مشورت «مارکوس نِرنِس»، استاد متقاعد دانشگاه میشیگان. شش اثر منتخب طیف وسیعی از تاریخ و جغرافیای منطقه را پوشش میدهند:
- «فیلیپینیا» – رافائیل مانوئل
- «چهار فصل در جاوا» – کامیلا اندینی
- «تبدیل شدن به انسان» – پولن لی
- «تورنگ» (۱۹۵۷) – باختار سیاگیان
- «ساعات کوچک شب» – دانیل هویی
- «پشت نور چراغدرخشان: آرشیو» – حفیظ رانکاجاله
اکرانها با جلسات گفتوگوی منسوج توسط دو برنامهریز همراه است، فضایی برای تبادل دیدگاه از جنبههای زیباییشناختی و اجتماعی.
جایزه کواکیتا کاشیکو: گرهبندی میراث یک پیشگام
موسسه خاطره فیلم کواکیتا، جایزهای به نام «کواکیتا کاشیکو» – مشهور به «مدام کواکیتا» – تأسیس کرده تا زنان پیشرو در فرهنگ سینمای ژاپن و سطح جهانی را تقدیر کند. کاشیکو پیش و پس از جنگ جهانی دوم، دروازهدار ورود آثار اروپایی به ژاپن بود و از بنیانگذاران «شورای کتابخانه فیلم ژاپن» (که پستر به «بایگانی ملی فیلم ژاپن» تبدیل شد) محسوب میشود.
اولین گیرنده این افتخار، ناقد سرشناس «هاتا ساهوکو» (متولد ۱۹۳۱) است. مسیر هاتا – از روزنامهنگاری در پاریس تا مدیریت خرید در شرکت توزیع «شینگاییای هاییکیو» – گویای نسل زنانی است که در حاشیهی صنعت فشار میآمدند. او آثار بنیادین چون «عموی من» ژاک تاتی، «نَفَس» ژان-لوك گودار و «بنفش نقرهای» رنه کلمان را برای اولین بار به مخاطب ژاپنی رساند.
هاتا در ابتدا جایزه را رد کرد، با استناد به دورههایی که زنان حتی در حضور شخصیتی به قیمتی کواکیتا، از چرخه تصمیمگیری خارج بودند. اما کلامی از مدام کواکیتا – «به عنوان زنان، لحظات بسیار زیادی وجود دارد که باید تحمل کنیم، نه؟» – انگیزه پذیرش را در او بیدار کرد: «این داستان باید بازگویا شود.»
کمته انتخاب شامل «سکانو یُکا» (مدیر اجرایی موسسه کواکیتا)، «یامازاکی توشی» (رئیس توهو-توا) و «اوندا یاسُکو» (نویسنده ارشد یومیوری شینبون) است – سه زن در مقام قدرت تصمیمگیری.
برنامه زمانبندی و بازار صنعت
دوره ۳۹ جشنواره بینالمللی فیلم تویوکیو از ۲۶ اکتبر تا ۴ نوامبر برگزار میشود با میزبانی «یونیجاپان». در موازی، بازار فیلم و محتوای تیافافکام (TIFFCOM) از ۲۸ تا ۳۰ اکتبر با حمایت وزارت اقتصاد، تجارت و صنعت ژاپن، وزارت امور داخلی و ارتباطات و یونیجاپان، گره ملاقات تولیدکنندگان، خریداران و سرمایهگذاران خواهد بود.
این سه گام – مسابقه ملی، دیالوگ منطقهای، و تقدیر جنسیتی – سیگنال قویای است: تویوکیو نه تنها بهعنوان نمایشگاه، بلکه بهعنوان عامل تغییر در اکوسیستم سینمای آسیا موقعیت مییابد.
