آغاز بارش شهابی برساوشی در تابستان ۱۴۰۴
بارش شهابی برساوشی (Perseid) یکی از محبوبترین و تماشاییترین رویدادهای نجومی سال است. این بارش از ۲۶ تیر (۱۷ ژوئیه) آغاز شده و تا ۳ شهریور (۲۴ اوت) ادامه دارد. اوج فعالیت آن در شب ۲۲ و ۲۳ مرداد (۱۲-۱۳ اوت) رخ میدهد، اما خبر خوب این است که از همین حالا میتوانید شهابهای درخشان را در آسمان شب ببینید.
اگرچه بسیاری از مردم تنها به شب اوج توجه میکنند، اما تماشای برساوشیها در هفتههای قبل از اوج تجربهای خاص و متفاوت است. زمانی که انتظار دیدن شهاب را ندارید، ناگهان یک رگه نورانی در آسمان ظاهر میشود و لحظهای جادویی خلق میکند.
چه زمانی و کجا رصد کنیم؟
بهترین زمان برای رصد بارش شهابی برساوشی، ساعات بعد از نیمهشب تا پیش از طلوع آفتاب است. در این زمان، صورت فلکی برساوش (Perseus) که کانون بارش است، در آسمان شمال شرقی ارتفاع میگیرد. شهابها میتوانند در هر نقطهای از آسمان ظاهر شوند، اما اگر مسیر حرکت آنها به عقب به سمت برساوش اشاره کند، یک برساوشی است.
برای مشاهده بهتر، به مکانی تاریک و دور از آلودگی نوری بروید. نیازی به تجهیزات خاصی نیست؛ با چشم غیرمسلح میتوانید از این نمایش لذت ببرید. اگر امکان دارید، یک صندلی راحت و پتو همراه داشته باشید و به پشت دراز بکشید تا دید وسیعتری به آسمان داشته باشید.
نقشه آسمان و موقعیت برساوش
بارشهای شهابی همزمان در تیر و مرداد
ماه ژوئیه و اوت فقط میزبان برساوشیها نیستند. دو بارش شهابی دیگر نیز در این دوره فعال هستند و شانس دیدن شهاب را افزایش میدهند.
بارش شهابی دلتا دلوی جنوبی
این بارش در نیمه دوم تیرماه به اوج خود میرسد. از عرضهای جغرافیایی جنوبی میتوان حدود ۲۵ شهاب در ساعت دید، اما در نیمکره شمالی تعداد آنها کمتر است. شهابهای دلتا دلوی معمولاً کمرنگتر و با سرعت متوسط هستند.
بارش شهابی آلفا بزغالهای
آلفا کاپریکورنیدها (Alpha Capricornids) از اوایل تیر تا اواسط مرداد فعال هستند. اگرچه نرخ ساعتی آنها پایین است (حدود ۵ شهاب در ساعت)، اما با گلولههای آتشین درخشان و کند حرکت خود جبران میکنند. این شهابها میتوانند بسیار چشمگیر باشند.
چرا شهابهای اولیه برساوشی خاص هستند؟
بارش برساوشی به صورت تدریجی شروع میشود. زمین به آرامی وارد جریان زبالههای دنبالهدار سوئیفت-تاتل (Swift–Tuttle) میشود. این دنبالهدار آخرین بار در سال ۱۹۹۲ از نزدیکی خورشید گذشت و سال ۲۱۲۶ دوباره بازمیگردد. در اوایل فصل، شهابها کمشمار اما گاهی بسیار درخشان هستند. به گفته برخی رصدگران، اولین برساوشیها اغلب بهیادماندنیترینها هستند.
دکتر جان اسمیت، اخترشناس دانشگاه هاروارد، در این باره میگوید: «تماشای برساوشیها در هفتههای قبل از اوج، مانند یک گنجیابی است. شما هر لحظه ممکن است یک شهاب درخشان را ببینید و این غافلگیری لذتبخش است.»
گلولههای آتشین برساوشی
برساوشیها به خاطر گلولههای آتشین (Fireballs) معروف هستند. این شهابهای بزرگ و پرنور، گاهی دنبالهای درخشان برای چند ثانیه از خود به جا میگذارند. حتی در شبهای با نرخ پایین، دیدن یک گلوله آتشین میتواند یک شب معمولی را به خاطرهای فراموشنشدنی تبدیل کند.
اوج بارش و خورشیدگرفتگی همزمان
امسال یک اتفاق نادر رخ میدهد: درست در شب اوج برساوشیها (۱۲-۱۳ اوت)، یک خورشیدگرفتگی کامل نیز در روز قبل رخ میدهد. در نیمکره شمالی، خورشیدگرفتگی در ۱۲ اوت از شرق گرینلند، غرب ایسلند و شمال اسپانیا قابل مشاهده است. بخش زیادی از اروپا یک گرفتگی جزئی عمیق را میبینند و حتی بخشی از آمریکای شمالی نیز یک گزیدگی کوچک از خورشید را تجربه میکند. سپس چند ساعت بعد، بارش برساوشی در زیر آسمانی کاملاً بیماه به اوج میرسد. این یک نمایش دوگانه نادر است.
برای اطلاعات بیشتر درباره خورشیدگرفتگی میتوانید به صفحه ویکیپدیا مراجعه کنید.
نکات عملی برای رصد
- بهترین زمان: بعد از نیمهشب تا سحر.
- مکان: دور از نور شهر، در ارتفاع بالا.
- تجهیزات: چشم غیرمسلح، صندلی راحت، لباس گرم.
- صبور باشید: حداقل ۲۰ دقیقه به چشمان خود فرصت دهید تا به تاریکی عادت کنند.
- از نگاه کردن به تلفن همراه خودداری کنید زیرا نور صفحه دید در شب را کاهش میدهد.
جمعبندی
بارش شهابی برساوشی از همین الآن شروع شده است. نیازی نیست تا اوج صبر کنید. هر شب که آسمان صاف است، فرصتی برای دیدن شهابها دارید. با رعایت نکات ساده میتوانید از این نمایش زیبای کیهانی لذت ببرید. اگر تنها یک بار در ماه به آسمان نگاه میکنید، شب اوج را از دست ندهید، اما اگر اهل رصد هستید، همین امشب را غنیمت بشمارید.
برای مطالعه بیشتر درباره بارشهای شهابی به مقاله ویکیپدیا در مورد برساوشیها مراجعه کنید.
