یک گزارش جامع که اخیراً توسط آکادمیهای ملی علوم ایالاتمتحده منتشر شد، مرزهای جدیدی را در علم اقلیمشناسی فتح کرد. حوزهای که سالها بهعنوان یک ابزار پیشبینانه شناخته میشد، اکنون به یک علم بالغ و جریاناصل تبدیل شده است. این پیشرفت اگرچه برای جامعه علمی و برنامهریزان شهری نویدبخش است، اما صنعت سوختهای فسیلی را با چالشی جدی مواجه کرده است.
بلوغ علمی؛ از پیشبینی تا اثبات تأثیر اقلیم
گازهای گلخانهای که طی دهههای 1970 تا 2020 وارد جو زمین کردهایم، مانند یک پتوی ضخیم انرژی خورشید را حبس میکنند. نتیجه مستقیم آن افزایش ریسک رویدادهای هواشناسی شدید است. امواج گرمای طولانیتر، خشکسالیهای عمیق و بارشهای سیلآسا تنها چند نمونه از این تغییرات هستند. اما سوال اصلی اینجاست: چگونه میتوان ثابت کرد که یک فاجعه هوایی خاص، مستقیماً تحت تأثیر تغییرات اقلیمی رخ داده است؟ پاسخ به این پرسش دیگر در حد حدس و گمان نیست. طبق یافتههای گزارش جدید آکادمی ملی علوم، علم ردیابی تأثیر اقلیم به پختگی کامل دست یافته و میتواند با دقتی بیسابقه نسبت به 10 دهه قبل، نقش تغییرات اقلیمی در بروز بلایا را اثبات کند. این علم اکنون قابلیت تبدیل شدن به پایهای برای تصمیمگیریهای کلان را دارد.
چرا صنعت سوخت فسیلی به شدت نگران است؟
پختگی این علم دقیقاً همان ترس اصلی شرکتهای بزرگ نفتی و گاز محسوب میشود. وقتی بتوان با متدولوژیهای علمی دقیق نشان داد که افزایش دمای کره زمین، احتمال وقوع موج گرما را 2 برابر کرده است، مفهوم جبران خسارات یا مسئولیت مدنی شرکتهای تولیدکننده این گازها کاملاً تغییر میکند. شفافیت علمی دادهها، مسیر را برای اقدامات حقوقی و الزام شرکتها به جبران خسارات زیستمحیطی هموار میسازد. بنابراین، تهدید این علم به منافع تجاری غولهای انرژی میخورد.
فشار سیاسی و تهدید بودجه پژوهشهای ملی
واکنشهای صنعت نفت و دستاندرکاران سیاستگذاری انرژی را نمیتوان نادیده گرفت. جمهوریخواهان در کنگره آمریکا و تعدادی از دولتهای ایالتی، این گزارش علمی را بهانهای قرار دادهاند تا بودجه آکادمیهای ملی علوم را تهدید کنند. این تنش نشان میدهد که چگونه دادههای صریح علمی میتوانند با منافع کوتاهمدت اقتصادی یا ایدئولوژیک در تضاد قرار گیرند. با این حال، گزارش همانند هر پژوهش معتبری، به محدودیتهای فعلی روشهای ردیابی اشاره کرده و راهکارهای مشخصی برای رفع آنها پیشنهاد میدهد تا این علم هرچه دقیقتر و قابلاستنادتر شود.
پارادایم جدید در مدیریت بحران و زیرساختها
ماهیت هوای زمین دیگر با الگوهای 100 سال گذشته همخوانی ندارد. دورهای که بشریت از پایان عصر یخبندان تا به امروز از ثبات نسبی اقلیمی بهرهبرده است، در حال پایان است. رویدادهای شدید هوایی اکنون از محدوده آماری آشنای ما خارج شدهاند. توانایی تشخیص دقیق این رویدادها به معنای بازنگری کامل در استانداردهای ساختوساز، مدیریت منابع آب و آمادگی برای مدیریت بحران است. اگر بتوان تأثیر دمای متوسط کره زمین را بر شدت طوفانها یا خشکسالیهای منطقهای محاسبه کرد، شهرها میتوانند خود را برای چالشهای جدید بازطراحی کنند.
آینده مدیریت بحرانهای اقلیمی به سرعت پذیرش این دادههای علمی گره خورده است. هرچه مدلهای ردیابی تأثیر دقیقتر شوند، فاصله بین پیشبینی بحران و اقدام پیشگیرانه کمتر خواهد شد. صنعت در حال گذار است و علم نیز دیگر منتظر نمیماند. نسل بعدی شهرها و زیرساختها باید با زبانی مشترک با دادههای اقلیمی طراحی شود، نه بر اساس الگوهای منقضی شده گذشته.
