پس از پرتاب دسته دوم شامل 16 فروند، ماهوارههای راسوت نتوانستند به ارتفاع عملیاتی اعلامشده 870 کیلومتری دست یابند. اکثریت این ماهوارهها بین 300 تا 400 کیلومتری مستقر شدهاند و دستکم دو فروند در مسیر بازگشت به جو قرار دارند که عمر عملیاتی آنها را بهشدت کاهش میدهد.
گزارش ISW و دادههای ردیاب زنده
مؤسسه آمریکایی Institute for the Study of War (ISW) با استناد به دادههای ردیاب زنده N2YO اعلام کرده است که هیچیک از ماهوارههای دسته دوم راسوت به ارتفاع هدف 870 کیلومتری نرسیدهاند. دادهها نشان میدهد بخش عمدهای از ماهوارهها در محدوده مدار پایینتر (300–400 کیلومتر) قرار گرفتهاند و برخی نشانههای فرسایش مداری (فرسایش تدریجی مدار و بازگشت احتمالی به جو) ثبت شده است؛ وضعیتی که نیاز به مانورهای نگهداری مدار و مصرف سوخت بیشتر را تشدید میکند.
پسزمینه پروژه راسوت
راسوت، در قالب تلاش روسیه برای ایجاد یک شبکه اینترنت ماهوارهای ملی و تا حدی جایگزین استارلینک، توسط شرکت خصوصی هوافضایی Bureau 1440 توسعه یافته و با حمایت دولتی تسریع شده است. هدف رسمی پروژه، برپایی صورتفلکی حدود 900 ماهواره تا سال 2035 است. پرتاب نخستین دسته 16 فروندی اوایل سال جاری انجام شد؛ گزارشهای قبلی ISW حاکی بود که از آن دسته تنها 12 فروند به ارتفاعهای مورد انتظار رسیدند و یکی از اجسام شناختهشده آن، «شیء 4»، پیشتر از مدار خارج شده بود.
پیامدهای فنی و عملیاتی
قرارگیری در مدار پایینتر از برنامهریزی شده موجب ایجاد چند مشکل کلیدی برای ماهوارههای راسوت میشود:
- عمر عملیاتی کوتاهتر: تعامل بیشتر با بقایای جو بالا فرسایش مداری را تسریع کرده و زمان کارایی ماهواره را کاهش میدهد؛ حفظ مدار نیازمند مانورهای پیدرپی و مصرف سوخت اضافی است.
- کاهش پوشش و کیفیت سرویس: برای پوشش پایدار و 24 ساعته روی مناطق هدف، ISW برآورد میکند که به 200–300 ماهواره عملیاتی نیاز است؛ در وضعیت فعلی راسوت تنها پنجرههای اتصال روزانه محدود (دو بازه تا حدود 90 دقیقه برای هر ناحیه) ارائه میدهد.
- افزایش نیاز به پرتاب و هزینهها: ناکامی در دستیابی به مدار هدف به معنای افزایش تعداد پرتابها و هزینههای تعمیر یا جایگزینی است که جدول زمانی و بودجه برنامه را تحت فشار قرار میدهد.
علتهای محتمل و سناریوهای فنی
دلایل احتمالی این ناکامی میتواند از یکی یا ترکیبی از موارد زیر باشد:
- خطا در مرحله نهایی پرتاب یا عملکرد نامناسب مرحله بالایی (upper stage).
- مشکل در سامانه هدایت و کنترل یا نرمافزارهای تعیینکننده مانورها پس از قرارگیری اولیه در مدار.
- نقص طراحی یا تولید در خود ماهواره که توان انجام مانورهای مورد نیاز برای انتقال به مدار هدف را محدود کرده است.
تا انتشار گزارشهای فنی رسمی، تحلیلهای مستقل بر پایه ردیابیهای زمینی و دادههای عمومی ادامه خواهد یافت. برای آشنایی فنیتر با فرایند کاهش مدار میتوان به توضیح فرسایش مداری مراجعه کرد.
پیامدها و تبعات ژئوپلیتیکی
تأخیرها و خطاهای پیدرپی در پروژه راسوت میتواند پیامدهای راهبردی داشته باشد. از یکسو، ناکافی بودن شبکه داخلی ممکن است روسیه را برای حل نیازهای حیاتی ارتباطی به راهحلهای خارجی وابسته کند یا منابع بیشتری صرف تقویت ظرفیت پرتاب و تولید سازد. از سوی دیگر، آسیبپذیری زیرساختهای تولید و پرتاب در فضای رقابت نظامی میتواند ریسکهای امنیتی و استراتژیک را تشدید کند.
نتیجهگیری و مسیر پیش رو
وضعیت کنونی ماهوارههای راسوت نشان میدهد دستیابی به هدف بلندپروازانه 900 ماهواره تا 2035 در شرایط فعلی با چالشهای فنی و عملیاتی جدی مواجه است. سوالات کلیدی عبارتاند از: Bureau 1440 چگونه خطاها را شناسایی و رفع خواهد کرد، آیا برنامه زمانی باید بازنگری شود، و هزینههای اضافی چگونه مدیریت خواهند شد؟ ردیابیهای دقیقتر، دادههای منتشرشده از سوی سازندگان و تحلیلهای مستقل در هفتهها و ماههای آینده تصویر روشنتری از توانمندی و پایداری این پروژه ارائه خواهند داد.
