مرکز فضایی جانسون این روزها به میدانی برای تعامل گسترده میان ناسا و بخش خصوصی تبدیل شده و نقش محوری خود را در گذار به عصر ایستگاههای فضایی تجاری تثبیت میکند. این تحول شامل آمادهسازی عملیاتی، انتقال دانش و تعریف مجدد نقشهای کنترلی و آموزشی است تا فعالیتهای مداری آینده بهصورت ایمن و پایدار ادامه یابد.
جانسون در تقاطع ناسا و صنعت خصوصی
در بازدیدی که روز 4 اوت از مرکز فضایی جانسون در هوستون انجام شد، ترکیبی از کارکنان دولتی، پیمانکاران و نمایندگان شرکتهای خصوصی دیده میشد. همه روی آماده کردن فضانوردان برای پایان دوره ایستگاه فضایی بینالمللی (ISS) و آغاز دوران ایستگاههای فضایی تجاری کار میکنند. ناسا هدف پایان فعالیت ISS را حدود سال 2030 تعیین کرده؛ با این حال در صورت تصمیم کنگره امکان تمدید این دوره وجود دارد.
کنترل مأموریت؛ قلب عملیات و انتقال دانش
اتاق کنترل مأموریت ایستگاه بینالمللی نمایشی از تجربه عملی و تخصصی است؛ جایی که تیمها وضعیت زندگی و عملکرد فنی را لحظهبهلحظه رصد میکنند. مدیر پرواز دایان دیلی میگوید: «کنسولهای تخصصی برای جنبههای مختلف عملیات داریم و باید مشخص شود هر فضاپیما به چه قابلیتهایی نیاز دارد.» صفحههای وضعیت و دوربینهای زنده داخل ماژول Destiny به کنترلکنندهها کمک میکند اولویتهای تماس با خدمه و زمانبندی اقدامات اصلاحی را تعیین کنند.
آمادگی برای عصر ایستگاههای فضایی تجاری
ناسا از طریق برنامه Commercial LEO Destinations (CLD) در تلاش است تا اپراتورهای تجاری را برای تداوم فعالیتهای مداری پس از ISS پشتیبانی کند. این برنامه به توسعه مدلهای تجاری و فنی کمک میکند تا ایستگاههای تجاری جایگزین مناسبی برای مأموریتهای تحقیقاتی و خدماتی در مدار پایین زمین شوند.
قراردادها و بازیگران کلیدی
- در سال 2021 قراردادهای اولیهای به ارزش حدود ۴۱۵ میلیون دلار به سه کنسرسیوم به رهبری Nanoracks، Blue Origin و Northrop Grumman اعطا شد.
- شرکتهایی مانند Vast Space در حال توسعه ماژولها و پلتفرمهای تجاری برای مأموریتهای طولانیتر هستند.
- پروژههای آزمایشی، از جمله ماژول بادی Bigelow روی ISS، برای ارزیابی دوام و عملیاتیبودن طراحیهای جدید بهکار گرفته شدهاند.
تقسیم مسئولیتها بین ناسا و اپراتورهای خصوصی
نحوه تقسیم کنترل مأموریت و مسئولیتها بین آژانس و شرکتها در حال تغییر است. برای نمونه، اسپیسایکس مدیریت کنترل مأموریت برخی فضاپیماهای خود را در کالیفرنیا انجام میدهد، در حالی که بوئینگ بخشی از کنترلها را با ناسا یکپارچه کرده است. این مدلهای متنوع باعث شکلگیری راهکارهایی برای مدیریت ایمن و مقرونبهصرفه ایستگاههای آینده میشوند و نیازمند تعریف دقیق استانداردها و پروتکلهای مشترک است.
چالشها و درسهای عملیاتی
ایستگاه فعلی با مسائل فنی و هماهنگی بینالمللی روبهرو بوده؛ برای مثال نشتی در بخش روسی ISS که بهصورت موقت مهروموم شد، اهمیت آمادگی برای واکنش سریع و هماهنگی میان شرکا را نشان داد. تیمها هماکنون بازبینیهای عملیاتی و جمعآوری تجربیات را برای بهبود طراحی، نگهداری و رویههای عملیاتی ایستگاههای تجاری آینده در دستور کار دارند.
انتظارات از مرکز آموزش و عملیات
- افزایش برنامههای آموزشی مشترک با اپراتورهای تجاری و تمرین سناریوهای عملیاتی ویژه هر ایستگاه.
- تدوین و هماهنگسازی استانداردهای امنیتی، نگهداری و مدیریت مخاطرات میان ناسا و اپراتورهای خصوصی.
- حفظ توانمندیهای تخصصی مأموریتی در جانسون و انتقال تجربیات عملیاتی ISS به نسل بعدی مهندسان و فضانوردان.
مرکز فضایی جانسون فراتر از یک مرکز آموزش سنتی عمل خواهد کرد و بهعنوان تسهیلگر همکاری میان دولت و صنعت خصوصی، نقش محوری در پیوند دانش علمی، ایمنی عملیاتی و توسعه تجاری ایستگاههای مداری آینده ایفا میکند. توانمندسازی بخش خصوصی همراه با تضمین استانداردهای فنی و ایمنی، محور اصلی این گذار خواهد بود.
منبع خبر: بازدید گزارشگران از مرکز فضایی جانسون پیش از پرتاب مأموریت SpaceX Crew-13؛ حضور جاش کوتریک از آژانس فضایی کانادا در این مأموریت نیز قابل توجه بود.
