مریخ از یک هلال بسیار باریک به دنیایی پر از دهانه برخوردی تبدیل شد و سپس در تاریکی محو گردید؛ منظرهای باشکوه که هم چشم فضاپیمای سایکی ناسا را نوازش کرد و هم با افزایش ۱۶۰۰ کیلومتر بر ساعتی سرعت آن، کاوشگر را به سمت سیارک همنامش راند.
تیم ناسا تازه ویدیویی تایملپس از تصاویر ثبتشده در ماه مه منتشر کرده که این گذار یکماهه کاوشگر از کنار مریخ را به تصویر میکشد. در 15 مه، فضاپیمای سایکی تا فاصله 4609 کیلومتری از سطح سیاره سرازیر شد و از جاذبه مریخ برای افزایش سرعت و تنظیم مسیر خود به سمت سیارک سایکی استفاده کرد. این سیارک غنی از فلزات در کمربند اصلی سیارکها بین مریخ و مشتری قرار دارد و کاوشگر قرار است در سال 2029 به آن برسد.
دقت میلیمتری در ناوبری فضایی
باب میس، مدیر پروژه سایکی در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا (JPL) در کالیفرنیا، درباره این مانور گفت: «این کمک جاذبهای پس از سالها برنامهریزی به سرانجام رسید و تیم ناوبری کار را بینقص انجام داد. سایکی دقیقاً از همان مسیر کنار مریخ عبور کرد که برای قرار گرفتن در مسیر رسیدن به سیارک در تابستان 2029 به آن نیاز داشتیم.»
هانا زیگو، عضو تیم سایکی در دانشگاه ایالتی آریزونا، در ویدیویی که ناسا همراه با بیانیه رسمی منتشر کرد، اظهار داشت: با نزدیک شدن از زاویه تندی که دانشمندان آن را زاویه «فاز بالا» (high phase) نسبت به خورشید مینامند، سایکی در ابتدا مریخ را به صورت یک هلال لاغر مشاهده کرد که تنها 4 درصد از دیسک آن روشن بود و جو نازکش در نور پراکنده خورشید میدرخشید.
کالیبراسیون ابزارهای علمی پیش از رسیدن به مقصد
با نزدیکتر شدن فضاپیما، در این ویدیو مریخ به تدریج بزرگتر میشود تا دهانههای متعددی که سطح آن را نشانه گرفتهاند، دهانه باستانی دو حلقهای هوخنس و کلاهک یخی قطب جنوب را نشان دهد؛ آنها پیش از آنکه در آینه بغلعقب فضاپیما کوچکتر و دور شوند، به خوبی ثبت شدند.
این پرواز کناری هدفی دوگانه داشت. مهندسان میگویند با نشانه گرفتن مجموعه ابزارهای سایکی به سمت دنیایی که پیشتر به خوبی مطالعه شده است، بار مفید علمی فضاپیما را پیش از رسیدن به مقصدش کالیبره و ارزیابی کردند.
لیندی الکینز-تانتون، محقق اصلی مأموریت سایکی در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، گفت: «با توجه به مطالعات گستردهای که تاکنون روی این سیاره انجام شده است، ما انتظار کشفهای بزرگی را نداشتیم، اما با دادههایی که از دیدگاه منحصربهفرد سایکی جمعآوری کردیم، به علم مریخ کمک کردیم.»
آزمون موفقیتآمیز ابزارها
به گفته ناسا، هر سه ابزار علمی فضاپیما همانطور که انتظار میرفت عمل کردند. طیفسنج گاما و نوترون که برای تعیین ترکیب عنصری سیارک طراحی شده است، افزایش ناگهانی پیشبینیشده نوترونهای فراری را در زمان نزدیکترین فاصله تشخیص داد و آمادگی عملیاتی خود را تأیید کرد.
مگنتومتر (میدانسنج مغناطیسی) این مأموریت نیز از زمان پرتاب در سال 2023 نخستین امضای مغناطیسی خود را از یک جسم سیارهای ثبت کرد و شوک کمانی (bow shock) را که در آن باد خورشیدی با محیط مغناطیسی مریخ برخورد میکند، تشخیص داد. این ابزار قرار است شواهدی مبنی بر فلزی بودن هسته یک ریزسیاره اولیه در سیارک سایکی جستجو کند.
دوربینهای چندطیفی دوقلوی سایکی نیز آزمایشهای کالیبراسیون خود را با موفقیت پشت سر گذاشتند. آنها ضمن ثبت تصاویر برای ویدیوی تایملپس، از فاصله دور ماههای کوچک مریخ، یعنی فوبوس و دیموس را نیز مشاهده کردند. جیم بل، دانشمند سیارهای در دانشگاه ایالتی آریزونا و رهبر تیم ابزار تصویربردار چندطیفی، این مشاهده را تمرینی برای جستجوی ماهوارههای احتمالی در مدار سیارک سایکی در آینده دانست.
آینده مأموریت سایکی
با رها کردن مریخ در پشت سر و تأیید کامل ابزارهایش، فضاپیمای سایکی همچنان با ثبات در مسیر خود برای ملاقات تابستان سال 2029 با این سیارک فلزی قرار دارد. مدیر پروژه تاکید کرد: «فضاپیما در وضعیت بسیار خوبی قرار دارد و طبق برنامه پیش میرویم تا در اواخر پاییز امسال، پیشرانش پایدار با سیستم پیشرانش برقی-خورشیدی را از سر بگیریم.»
