دامنه کوتاهلینک محبوب تلگرام، t.me، در روز دوشنبه به طور ناگهانی و برای مدتی حدود ۲۴ ساعت از دسترس کاربران خارج شد. این وقایع که با گزارش پاول دوروف، بنیانگذار تلگرام، در شبکه اجتماعی X آغاز شد، نگرانیهای گستردهای در میان کاربران و صاحبان کانالها و گروههای این پلتفرم ایجاد کرد.
ریشهیابی علایق تعلیق: تحریمهای OFAC و ارائهدهنده First VPN
بررسیهای انجام شده توسط تکنولوژیکها و گزارشهای TechCrunch نشان داد که ریشهیابی این قطعی به تحریمهای جدید وزارت خزانهداری ایالات متحده برمیگردد. دفتر کنترل داراییهای خارجی (OFAC) در روز دوشنبه فهرست تحریمهای جدیدی را علیه یک ارائهدهنده خدمات VPN به نام First VPN منتشر کرد. مقامات آمریکایی این شرکت را متهم کردند که زیرساختهای آن برای راهاندازی حملات رنسوموِر توسط مجرمان سایبری استفاده شده است.
نکته کلیدی این بود که در پیوستهای سند تحریمی OFAC، لینک مستقیم گروه عمومی First VPN در تلگرام با استفاده از فرمت t.me/FirstVPN یا مشابه آن قرار داشت. به نظر میرسد ثبتکننده دامنه DomainME (مدیر دامنه سطح بالا .me مقره مونتهنگرو) برای اطمینان از رعایت کامل تحریمها، تصمیم به مسدود کردن کل دامنه t.me گرفته باشد، به جای فیلتر کردن تنها آدرس خاص مربوطه.
مکانیزم فنی: بلاک Serverhold
از نظر فنی، دامنه با کد وضعیت serverhold مواجه شد. این کد در نظام نامدهی دامنه (DNS) به معنای قفل موقت دامنه از سمت ثبتکننده است که باعث میشود نام دامنه در ریشه DNS حل نشود و در نتیجه تمام سابدامینها و коротکلینکهای תלگرام از کار بیفتند. جان آراگون (Jonah Aragon)، محقق امنیتی، اولین نفری بود که همزمانی این رویداد با انتشار لیست تحریمهای OFAC را پیوند زد.
واکنش DomainME و بازگردانی دسترسی
پرداگ لشیچ (Predrag Lešić)، مدیر عامل DomainME، در مصاحبه با TechCrunch تایید کرد که دامنه به دلیل "رعایت OFAC" در حالت نگهداری (on hold) قرار گرفته بود. او اعلام کرد: "دامنه t.me مجدداً آنلاین است. ما به زودی بیانیه رسمی صادر خواهیم کرد." بلافاصله پس از برداشتن بلاک serverhold در ساعات اول روز سهشنبه، دسترسی به لینکهای تلگرام به حالت عادی بازگشت.
آیا تلگرام خود مستقیماً هدف تحریم بود؟
نکته مهم این است که تلگرام به عنوان یک پلتفرم پیامرسانی خود جزو لیست تحریمهای OFAC نبود. دامنهی دیگر تلگرام، telegram.me، که در سند تحریمی ذکر نشده بود، طی این مدت بدون اختلال فعال باقی ماند. این موضوع نشان میدهد که اقدام ثبتکننده دامنه پیشفوقالعاده و گسترده بوده، چرا که مسدود کردن کل یک زیردامنه برای حذف یک لینک تخلف، با اصول متناسبیت در مدیریت اینترنت در تضاد است.
پیامدها برای کاربران و اکوسیستم اینترنت
- قطع دسترسی ناگهانی: میلیونها لینک دعوت به گروهها، کانالها و رباتهای تلگرام برای ساعاتی کار نمیکردند.
- خطر متمرکز بودن زیرساختها: وابستگی به یک ثبتکننده دامنه واحد (DomainME برای .me) نشاندهنده هشاشت در لایههای زیرین اینترنت است.
- چالشهای انطباق قانونی: شرکتهای آمریکایی و شریکانشان (از جمله ثبتکنندگان دامنه) تحت فشار شدید جریمههای سنگین OFAC عمل میکنند، که گاهی منجر به مسدود کردن بیشازحد میشود.
تلگرام تا لحظه نگارش این گزارش، بیانیه رسمی مستقیمی در مورد این وقایع منتشر نکرده است. با این حال، بازگشت دامنه t.me به شبکه، پایان یک روز آشوبآمیز برای اکوسیستم این پلتفرم محسوب میشود که مجدداً حساسیتهای بینالمللی بر روی زیرساختهای نامگذاری اینترنت را به نمایش گذاشت.
