تولد یک ایده انقلابی در محاسبات چندرسانهای
هدفی کاملاً غیرمعمول بود: ساخت سیستمعاملی که صرفاً از صفر و با تمرکز بر رسانههای دیجیتال طراحی شود. در سال 1990، ژان-لوئی گاسه، مدیر پیشین اپل، شرکت بیایانک را در منلو پارک کالیفرنیا راهاندازی کرد. گاسه به جای پورت کردن یونیکس، هستهای اختصاصی ساخت که پشتیبانی کامل از پردازش چندپردازنده همواگر (SMP)، چندوظیفهای پیشدرآمد و چندنخی گسترده را داشت. در این معماری، هر فرآیند در پسزمینه موازی اجرا میشد. این انتخاب فنی، حتی با استانداردهای امروزی، حس روانی به سیستمعامل میبخشد که بعدها در طراحی رابطهای گرافیکی نیز بازتاب یافت.
اولین نمود فیزیکی این رویکرد، کامپیوتر بیباکس در اکتبر 1995 بود. این ماشین دو پردازنده PowerPC داشت که روی پنل جلویی آنها دو نوار LED فعالیت تکتک پردازندهها را بهصورت زنده نشان میداد. پورت 37پینی معروف به «گیکپورت» نیز امکان آزمایش سختافزار را به توسعهدهندگان میداد. نسخه اولیه سیستمعامل، بدون هیچ کندی عملکردی، توانایی مدیریت همزمان صوت، میدی، ویدیو و محاسبات سهبعدی را به اثبات رساند. برای مطالعه مشخصات فنی این دستگاه میتوانید به ویکیپدیا مراجعه کنید.
معاملهای که هرگز محقق نشد
نقطه عطف تاریخ سیستمعاملهای رسانهای در سال 1996 رقم خورد. شرکت اپل با بحران عمیقی روبرو بود و به دنبال جایگزینی برای مکاواس کلاسیک میگشت. مذاکرات برای خرید بیایانک آغاز شد، اما اختلاف سر قیمت مانع توافق گردید. گاسه مبلغی حدود 300 میلیون دلار را هدف قرار داده بود، در حالی که هیئت مدیره اپل نهایتاً حاضر به پرداخت 125 میلیون دلار بود. این اختلاف مالی، راه را برای پیشنهاد استیو جابز و شرکت نِکست هموار کرد. اپل در نهایت نِکست را در حدود 429 میلیون دلار خرید و این معامله، جابز را به اپل بازگرداند و پایههای مکاواس امروزی را بنا نهاد. سیستمعامل بیاواس با آن همه پتانسیل، در تاریکی کنار گذاشته شد.
نوآوریهای فنی و معماری بیاواس
پس از شکست توافق با اپل، بیایانک نسخههای عمومی را عرضه کرد. نسخه پیشنمایش 1997 اولین ورود کاربران عادی بود و در مارس 1998، ریلیز 3 بهعنوان نخستین نسخه تجاری روی معماری اینتل x86 و پاورپیسی منتشر شد. مسیر با انتشار نهایی در سال 2000، که به نسخه شخصی رایگان و نسخه حرفهای پولی تقسیم میشد، به اتمام رسید.
در لایههای پنهان بیاواس، شاهکارهای مهندسی نهفته بود. سیستم فایل BFS با پشتیبانی 64 بیتی و ژورنالینگ، قابلیت ذخیره فایلهای حجیم تا یک ترابایت را در آن دوران تضمین میکرد. اما خلاقیت اصلی در ویژگیهای اندیسگذاریشده بود. این متادیتاها تقریباً کار یک پایگاه داده را انجام میدادند و کاربران میتوانستند بدون نیاز به ابزارهای جانبی، جستجوی پیشرفته را مستقیماً روی فایلها اجرا کنند. اگرچه این سیستمعامل مستقیماً از یونیکس مشتق نشده بود، اما سازگاری جزئی با POSIX و خط فرمان Bash را ارائه میداد تا انتقال کاربران لینوکس و یونیکس را تسهیل کند. بیاواس در آن سالها با این ویژگیها، استانداردهای جدیدی در سیستمعاملهای غیرسازمانی تعریف کرد.
پایان یک شرکت و تولد از صفر
فشارهای مالی نهایتاً در سال 2001 شرکت بیایانک را مجبور به فروش داراییها کرد. پالماینک با پرداخت حدود 11 میلیون دلار، حق کپیرایت سیستمعامل را خرید و شرکت در تاریخ ادغام شد. اما توسعهدهندگان تسلیم نشدند. روز بعد از اعلام پالماینک، مایکل فیپس پروژهای با هدف نوشتن یک جایگزین متنباز و کاملاً سازگار آغاز کرد. از آنجا که پالم اجازه انتشار کدها را نداد، تیم مهندسی معکوس سیستم را بر عهده گرفت.
معماری جدید و بازسازی تمیز
هایکو بهجز رابط کاربری گرافیکی که پس از باز شدن کد بیاواس 5 متنباز شد، نرمافزار اصلی را کاملاً از نو نوشته است. طراحی ماژولار اولیه اجازه داد هر بخش توسط تیمهای مختلف بهصورت مستقل توسعه یابد. نسخه اول جامعه در سال 2002 یک بهروزرسانی موقت برای بیاواس 5.0.3 بود که اجزای خاص را با کدهای جایگزین پوشش میداد. همزمان، هسته NewOS نوشتهشده توسط تراویس گایسلبرشت بهعنوان مایه اولیه هسته هایکو پذیرفته شد. مدیریت پنجرهها در سال 2005 تکمیل شد و تا پاییز 2005، آکسل دورفلر بهعنوان نخستین توسعهدهنده تماموقت این پروژه با حمایت خیریههای جامعه فعالیت خود را آغاز کرد.
در فوریه 2007، مهندسان پیشین بیاواس و خود گاسه در یک نشست تخصصی در گوگلپلکس گرد هم آمدند و حمایت خود را از مسیر جدید ابراز کردند. این پروژه توسط بنیانهای حمایتکننده بهعنوان پلتفرم مرجع تأیید گردید. مسیر جدید نشان میدهد که ایدههای پیشدستانه در مهندسی نرمافزار، حتی با مرگ شرکت سازنده، به کهنه نمیشوند. هایکو با حفظ فلسفه سبک و کارآمد بودن، چشماندازی روشن برای توسعه سیستمعاملهای متمرکز بر کارایی در آینده ترسیم میکند.
