تحلیل جدید ارائهشده توسط سازمان محیطزیستی Transport & Environment نشان میدهد که تعرفههای گمرکی اتحادیه اروپا بر خودروهای برقی تولید شده در چین، اگرچه جلوی رشد صادرات را نگرفته است، اما معادلات بازار اروپا را به شدت دستخوش تغییر کرده است. این اقدامات تجاری به جای ایجاد سد یکپارچه، باعث قطببندی شدیدی بین خودروسازان چینی و سایر برندهای فعال در قاره آبی شده است.
شکاف عمیق عملکردی برندها زیر سایه تعرفهها
دادهها نشان میدهند که واکنش خودروسازان به تعرفهها کاملاً همگون نبوده است. شرکتهایی مانند BYD و Geely توانستهاند با مدیریت هزینهها و تداوم عرضه، سهم بازار خود را حفظ و حتی گسترش دهند. در مقابل، SAIC و تسلا با افت قابلتوجهی در فروش مواجه شدند. نرخ تعرفه برندهای چینی متفاوت بوده است. تعرفه 17 درصد برای BYD فرصت کافی برای رشد فروش فراهم کرد و فروش آنها در بازه زمانی مورد بررسی، بیش از ۲ برابر شد. اما تعرفه 35 درصدی که بر محصولات SAIC اعمال گردید، منجر به کاهش فروش شد.
نکته مهم اینجاست که رشد فروش BYD یا Geely لزوماً به معنای غلبه بر موانع تجاری نیست. این شرکتها برای حفظ جایگاه بازار، بخش بزرگی از تعرفه را بلعیده و در واقع از حاشیه سود خود کاستهاند. از سوی دیگر، افت فروش تسلا تنها ناشی از تعرفه نبود. چالشهای تقاضای داخلی در اروپا و راهاندازی کارخانه برلین که امکان تولید محلی و کاهش وابستگی به واردات از چین را فراهم کرد، نقش تعیینکنندهای در این افت ایفا کرد.
کاهش سهم بازار در برابر جهش صادراتی
خودروهای برقی ساخت چین امروز حدود 17 درصد از کل فروش خودروهای الکتریکی در اروپا را به خود اختصاص دادهاند. این رقم در مقایسه با 22 درصد سهم بازار در سال ۲۰۲۴، نشاندهنده روند نزولی درصدی است، هرچند حجم فروش فیزیکی هر دو سال در حدود ۳۵۰۰۰۰ واحد تثبیت شده است.
استراتژی جذب ظرفیت مازاد و تغییر نقشه صادرات
خودروسازان چینی با هدف جذب ظرفیت مازاد تولید داخلی، به شدت به بازارهای صادراتی متکی شدهاند. اروپا با 30 درصد سهم در مقاصد صادراتی، پس از منطقه آسیا-اقیانوسیه، دومین مقصد کلیدی محصولات چین محسوب میشود. گزارش Transport & Environment تأکید میکند که اگرچه تعرفهها در کوتاهمدت برای خودروسازان اروپایی و آمریکایی تدافعی عمل کردهاند، اما نتوانستهاند موج صادرات ناشی از ظرفیت مازاد چینیها را مهار کنند.
ترکیب صادرات خودرو در سطح جهانی نیز دستخوش جابجایی شده است. صادرات خودروسازان ایالات متحده کاهش یافته، در حالی که صادرات خودروسازان اروپایی رشد جزئی را تجربه کردهاند. این تغییر ساختاری نشان میدهد که جنگ تعرفهها به جای ایجاد انزوا، بازار را به سمت تنوعطلبی ژئوپلیتیکی سوق داده است. خودروهای الکتریکی ساخت چین با این تحولات، به آزمایشگاه واقعی رقابت بین مدلهای تجاری متفاوت تبدیل شدهاند.
چشمانداز پیشرو
تعرفهها بهتنهایی نمیتوانند الگوی مصرف و رقابتپذیری ذاتی محصولات چینی را در بلندمدت حذف کنند. آینده بازار خودروهای الکتریکی در اروپا به توانایی خودروسازان محلی در نوآوری، کاهش هزینههای زنجیره تامین باتری و تطبیق سریع با استراتژیهای جدید واردکنندگان بستگی دارد. بازار در حال گذر از فاز شوک تعرفهای به فاز تعادل جدید است و تنها برندهایی دوام میآورند که بتوانند هزینهها و نیازهای مصرفکننده را بازتعریف کنند.
