اینتل (Intel) به تازگی از تراشه فضایی جدیدی به نام «استارفایر» (Starfire) رونمایی کرده است که یک سیستم روی تراشه (SoC) مبتنی بر معماری Panther Lake محسوب میشود. این تراشه که به طور خاص برای دولت ایالات متحده طراحی شده، ترکیبی از هشت هسته CPU ساختهشده بر روی گره 18A اینتل و یک واحد گرافیکی مبتنی بر گره Intel 3 را در یک بسته Foveros ارائه میدهد.
مشخصات فنی استارفایر
بر اساس برگه مشخصات منتشرشده توسط اینتل، تراشه استارفایر در دو نسخه با توان مصرفی 10 و 35 وات عرضه میشود که به ترتیب 45 و 75 TOPS قدرت پردازشی برای هوش مصنوعی فراهم میکنند. هر دو نسخه در بازه دمایی 55- تا 125 درجه سانتیگراد کار میکنند و برای طول عمر بیش از 10 سال طراحی شدهاند.
این SoC از چهار هسته قدرتمند (P-core) مبتنی بر معماری 18A، چهار هسته کممصرف (E-core)، یک NPU سهتیل روی همان گره 18A و یک GPU چهار هستهای Xe با 64 واحد اجرایی ساختهشده بر روی Intel 3 تشکیل شده است. در نسخه کممصرف، هستههای P-core با فرکانس 1.0 گیگاهرتز و هستههای کممصرف با 850 مگاهرتز کار میکنند. نسخه عملکرد بالا، هستههای اصلی را تا 3.1 گیگاهرتز و هستههای کممصرف را تا 2.1 گیگاهرتز میرساند. هر دو مدل از 12 خط PCIe Gen4 و حافظه LPDDR5 یا DDR5 پشتیبانی میکنند.
معماری و فناوری ساخت
اینتل تصمیم گرفته است CPU و NPU را روی گره پیشرفته 18A و GPU را روی گره قدیمیتر Intel 3 بسازد. این همان تقسیمبندی گرهای است که در تراشه Clearwater Forest (یک Xeon 288 هستهای) نیز به کار رفته است. استفاده از فناوری RibbonFET و طراحیهای مقاوم در برابر تشعشع (Radiation Hardening) این امکان را فراهم کرده که تراشه 18A بتواند در شرایط سخت فضایی دوام بیاورد، زیرا ترانزیستورهای کوچکتر نسبت به وارونگی بیتهای ناشی از تشعشع حساستر هستند.
بازاری که استارفایر هدف گرفته، بیش از دو دهه است که بر روی تراشه RAD750 شرکت BAE Systems تکیه دارد. این تراشه PowerPC با فرکانس 110 تا 200 مگاهرتز و ساختهشده بر روی لیتوگرافی 150 یا 250 نانومتری، در بیش از 150 فضاپیما از جمله مریخنوردها و تلسکوپهای فضایی مانند کپلر و فرمی به کار رفته است. اما استارفایر با 75 TOPS و NPU اختصاصی خود در رده کاملاً متفاوتی قرار دارد: این تراشه برای استنتاج هوش مصنوعی در مدار طراحی شده، نه صرفاً برای تلهمتری و کنترل.
وضعیت تأیید و تولید
اینتل اعلام کرده است که فرآیند شخصیتسازی دادههای تشعشعی (شامل دز یونیزان کل و اثرات تک رویدادی) هنوز در حال انجام است؛ بنابراین این تراشه هنوز گواهی مقاومت در برابر تشعشع را دریافت نکرده است و مشخصات ممکن است تغییر کنند. Intel Government Technologies مسئولیت این پروژه را بر عهده دارد و نمونههای اولیه در سهماهه سوم 2026 در دسترس خواهند بود. قیمتگذاری نیز به صورت رقابتی در بازار و با تولید داخلی آمریکا انجام خواهد شد.
Intel Foundry تنها تولیدکننده آمریکایی منطق پیشرفته است و وضعیت Trusted Foundry را دارد. این شرکت نقشه راه 18A و بستهبندی خود را به برنامههای پنتاگون از جمله RAMP-C و SHIP گره زده است، هرچند انتظار نمیرود بازدهی گره 18A تا سال 2027 به سطوح استاندارد صنعتی برسد.
