ذلفی عالم، معاون ارشد بخش کوانتوم مایکروسافت، میگوید هشدارها و تردیدهای جامعهٔ علمی او را مجبور به توضیح بیشتر نمیکند. این اظهارات پس از ادعای تیم او دربارهٔ تقسیم یک الکترون به شبهذرات ماژورانا مطرح شد؛ ادعایی که مایکروسافت از آن برای توسعهٔ معماری کیوبیت خود بهره برده و با شک و تردید گستردهٔ فیزیکدانان و درخواست انتشار دادههای خام روبهرو شده است.
- موضوع: ادعا دربارهٔ شناسایی شبهذرات ماژورانا و کاربرد آن در معماری کیوبیت مایکروسافت.
- واکنشها: جامعهٔ علمی خواهان انتشار دادههای خام و بازتولیدپذیری نتایج است.
- پیامدها: اختلاف بر سر شفافیت میتواند اعتماد، سرمایهگذاری و تعامل دانشگاهی-صنعتی را تحتتأثیر قرار دهد.
حاشیهها و دلایل بیاعتمادی
برخی از تحلیلهای ارائهشده توسط تیم مایکروسافت «قاطع» بهنظر نمیرسیدند و بسیاری از نتایج هنوز در فرایند بازبینی همتا بهطور کامل تأیید نشدهاند. این تردیدها یادآور پسگیری مقالهٔ مایکروسافت از نشریهٔ Nature در سال ۲۰۲۱ است؛ مقالهای که ادعایی دربارهٔ نشانههایی از ذرات ماژورانا مطرح کرده بود و پس از انتقادهای مستقل دربارهٔ تحلیل دادهها، از سوی شرکت پس گرفته شد.
چرا مایکروسافت دادهها را منتشر نمیکند؟
- حساسیت تجاری: عالم میگوید جزئیات دادهها از منظر تجاری حساساند و انتشارشان میتواند به مزیت رقابتی شرکت لطمه بزند.
- سرعت رقابت: او روند انتشار علمی و بازبینی همتا را کند میداند و معتقد است این سازوکار با شتاب فعلی صنعت همخوانی ندارد.
- کمبود متخصص مستقل: بهگفتهٔ او، متخصصان مستقل کافی برای بررسی سریع و دقیق دادهها در دسترس نیستند و بنابراین انتشار رسمی بدون بازبینی معنیدار نخواهد بود.
مقابلهٔ جامعهٔ علمی
فیزیکدانان مستقل این توجیهات را نپذیرفتهاند. ترور لانتینگ از شرکت D-Wave گفته است ارزیابی ادعاها توسط جامعهٔ علمی فرایندی حیاتی برای استحکامبخشی به پایهٔ فنی فناوری است و امتناع از انتشار دادهها میتواند ضعف نتایج را نشان دهد. بدون دادههای خام، بازتولید مستقل نتایج ممکن نیست و این بازتولیدپذیری شرط پیشرفت علمی است.
پیشرفتهای اعلامشده و پرسشهای باقیمانده
مایکروسافت اعلام کرده با کمک یک عامل هوش مصنوعی در فرایندهای کشف علمی موفق به ساخت کیوبیتی شده که «۱۰۰۰ برابر قابلاعتمادتر» از نسخهٔ قبلی است. منتقدان میگویند اساس این پیشرفت به کار مرتبط با ماژورانا پیوند خورده و تا زمانی که دادههای پایهٔ تحقیق منتشر نشود، تردیدها ادامه خواهد داشت.
پیامدها برای اکوسیستم کوانتوم
اختلاف بر سر شفافیت، بازتولیدپذیری و سرعت نشر میتواند چند پیامد مهم بههمراه داشته باشد:
- کاهش اعتماد دانشگاهیان و نهادهای نظارتی که برای جذب سرمایه و همکاری صنعتی ضروری است.
- افزایش فرصت برای رقبای صنعتی که از شفافیت بهعنوان برتری استراتژیک استفاده میکنند.
- فشار بر نشریات و انجمنهای علمی برای تطبیق روشهای بازبینی با نیازهای پژوهشهای پرشتاب و صنعتی.
راه پیشرو
عالم قصد دارد دانشگاهیان را با مجموعهای از آزمایشهای عملی قانع کند و مایکروسافت هدف تولید یک رایانهٔ کوانتومی کاربردی تا سال ۲۰۲۹ را اعلام کرده است. موفقیت تجاری دستگاه تنها یک نگاه را پاسخ میدهد؛ اما تثبیت ادعاها و جلب پذیرش علمی مستلزم شفافیت بیشتر و ارزیابی مستقل است.
نگاهی فراتر
مسیر رقابت برای ساخت رایانهٔ کوانتومی شامل رویکردهای متنوعی از کیوبیتهای مبتنی بر اتمهای خنثی تا فوتونیک است. برای آشنایی با مفاهیم پایهای مانند ذرهٔ ماژورانا و معماریهای مختلف کیوبیت میتوان به منابع مرجع مراجعه کرد. آیندهٔ این حوزه به نوآوری فنی بستگی دارد و نیز به نحوهٔ تعامل شرکتها با جامعهٔ علمی و میزان شفافیتی که میپذیرند.
