گسترش بیرویه آتشسوزیهای جنگلی در منطقه خودمختار مادرید و استان آویلای اسپانیا، مقامات را بر آن داشت تا وضعیت اضطراری ملی اعلام کنند. با ادامه حریقهای مهارنشده، امسال به یکی از ویرانگرترین فصلهای آتشسوزی ثبتشده در تاریخ این منطقه تبدیل خواهد شد. پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، با هشدار نسبت به وضعیت بحرانی نهتنها در استانهای مختلف این کشور، بلکه در مناطق همسایه، اعلام کرد که تمامی منابع موجود برای مدیریت بحران در شهرهای مختلف درگیر شدهاند.
فرانسه نیز با آتشسوزیهای عظیمی مواجه است که intensify شدت آنها به حدی است که سیستمهای جوی محلی را دستخوش تغییر کرده است. بر اساس گزارشهای رسمی، آتشسوزیهای اخیر در اروپا نتیجه مستقیم تغییرات اقلیمی، گرمای شدید و خشکسالی بیسابقه است. آمارها نشان میدهد مساحت جنگلهای سوختهشده در اسپانیا دو برابر میانگین سالانه بوده و فصل آتشسوزی امسال در فرانسه تا شش برابر مخربتر از شرایط عادی ارزیابی میشود.
با افزایش روزافزون اَبَرآتشسوزیها در سراسر جهان، نیروهای اطفای حریق به سمت بهرهگیری از ابزارهای نوین و تکنولوژیهای پیشرفته حرکت کردهاند. اسپانیا به عنوان یکی از کشورهای در خط مقدم این بحران، اقدام به توسعه و آزمایش راهکارهای فناورانه برای پیشگیری، شناسایی زودهنگام و مهار حریقهای جنگلی کرده است.
اکوفایر (Ecofire)؛ مایعی ارگانیک با قدرت خاموشکنندگی بالا
یکی از راهکارهای میدانی، مایعی زیستتخریبپذیر به نام اکوفایر است که از ترکیب مواد صددرصد آلی در یک فرمول پایه آب تولید میشود. این ماده در خاموشکردن آتش تا 40 برابر مؤثرتر از آب عمل کرده و سرعت واکنش آن 6 تا 10 برابر بیشتر است. پاشیدن این ماده به صورت پیشگیرانه روی درختان و پوشش گیاهی، لایهای عایق تشکیل میدهد که نفوذ گرما و اکسیژن را قطع کرده و از احتراق در دمای 100 درجه سانتیگراد یا بالاتر جلوگیری میکند.
پردیفایر (Predifire)؛ ترکیب هوش مصنوعی و پهپادهای خودران
مهار آتشسوزی پس از انفجار اولیه بسیار دشوار است؛ از این رو پیشبینی مسیر آتش نقشی حیاتی در تخصیص بهینه منابع دارد. سیستم پردیفایر که با همکاری دانشگاه کوردوبا توسعه یافته، یک سامانه هشدار زودهنگام است. این فناوری با ترکیب هوش مصنوعی، حسگرهای هوشمند و پهپادهای خودران، کانونهای آتش را در همان مراحل اولیه تشکیل و زمانی که تنها چند هکتار وسعت دارند، شناسایی میکند تا زمان واکنش نیروهای امدادی به حداقل برسد.
سنفورفایر (SenForFire)؛ شبکههای حسگر بیسیم و کمهزینه
پروژه اروپایی سنفورفایر با مشارکت شورای ملی تحقیقات اسپانیا و دانشگاه اکسترمادورا راهاندازی شده است. هدف اصلی این طرح، ارتقای سطح ایمنی از طریق استقرار شبکههای بیسیم متشکل از حسگرهای هوشمند و مقرونبهصرفه در دل جنگلهاست. این سنسورها به صورت لحظهای گازهای مرتبط با احتراق، رطوبت محیط و سایر متغیرهای آبوهوایی را اندازهگیری میکنند تا نشانههای اولیه شروع یا گسترش حریق را پیش از تبدیل شدن به فاجعه شناسایی کنند.
مدل ارزیابی آتشسوزی جنگلی مبتنی بر شبکههای عصبی
پژوهشگران اسپانیایی با دریافت بودجه از وزارت علوم و نوآوری، مدلی ارائه دادهاند که بر پایه شبکههای عصبی و پردازش تصاویر ماهوارهای کار میکند. این مدل هوش مصنوعی متغیرهای جوی و میزان سرسبزی پوشش گیاهی را تحلیل کرده و سرعت گسترش احتمالی آتش را پیشبینی میکند. همچنین برآورد دقیقی از نیروی انسانی، تجهیزات زمینی و هوایی مورد نیاز برای مهار بحران در مناطق پرخطر ارائه میدهد.
نقشه راه و ابزارهای اطلاعرسانی عمومی
در کنار تلاشهای عملیاتی برای مهار آتش، تمرکز بر حفظ جان شهروندان نیز اهمیت بالایی دارد. دولت اسپانیا اپلیکیشن رسمی «حفاظت مدنی» را برای دسترسی سریع به اطلاعات اضطراری و نقشههای هشدار در دسترس عموم قرار داده است.
علاوه بر این، سرویسهای نقشهیابی مانند گوگل مپس لایهای را فعال کردهاند که هشدارهای اضطراری را به صورت موقعیتمحور نمایش داده و محدوده دقیق آتشسوزیهای فعال را مشخص میکنند. پلتفرمهای بومی مانند Incendios España نیز با استفاده از دادههای ماهوارهای، نقشهای بلادرنگ از وضعیت جنگلهای در حال سوختن در سراسر کشور ارائه میدهند.
آینده مدیریت بحرانهای زیستمحیطی بیشک در گرو ادغام دادههای کلانمحور، هوش مصنوعی و پاسخهای سریع میدانی است؛ فناوریهایی که مرز بین تسلط کامل بر طبیعت و بلای طبیعی را بازتعریف میکنند.
