صنعت کمیکبوک همیشه با مرگ قهرمانها و شرورها بازی عجیبی داشته است. بیشتر مواقع، شخصیتها پس از مدتی دوباره زنده میشوند و تأثیر واقعی فقدان آنها کمرنگ میشود. اما در میان این هزاران مرگ ساختگی، معدود لحظاتی وجود دارند که نهتنها دنیای داستان، بلکه خود رسانه را برای همیشه تغییر دادند. در این گزارش، به 10 مورد از تأثیرگذارترین مرگهای کمیکبوک میپردازیم که هرکدام به شکلی منحصربهفرد، مرزهای روایت، سیاستهای صنعت یا حتی روان شخصیتها را جابهجا کردند.
سوپرمن (کلارک کنت)؛ مرگ مرد پولادین
تا پیش از سوپرمن شماره 73 (1993)، هیچکسی باور نمیکرد مرد پولادین در برابر دومزدی، هیولای کریپتونی، از پا درآید. این رویداد که الهامبخش فیلمهایی مثل «بتمن علیه سوپرمن: طلوع عدالت» شد، دنیای دیسی را دگرگون کرد. در غیاب سوپرمن، چهار شخصیت جایگزین از راه رسیدند: استیل، ارادیکیتور، سوپرمن سایبورگ و سوپربوی. این مرگ ثابت کرد حتی شکستناپذیرترین قهرمانان نیز میتوانند به پایان خود برسند و خلأی عمیق در جهان داستانی ایجاد کنند.
کاپیتان مارول (مار-وِل)؛ قربانی سرطان
برخلاف تصور عموم که مرگ ابرقهرمانان را به نبردهای حماسی گره میزنند، مار-وِل کری، اولین کاپیتان مارول، در آرامش و بر اثر سرطان درگذشت. این داستان غمانگیز در Captain Marvel #34 (1982) نشان داد که هیچکس از بیماریهای عادی در امان نیست، حتی قهرمانان بینکهکشانی. مرگ او نهتنها قلب طرفداران را شکست، بلکه پنجرهای تازه به واقعگرایی در کمیکبوکها گشود.
الکساندرا دویت؛ تولد اصطلاح «یخچالکردن»
وقتی جسد تکهتکهشده الکساندرا دویت، دوستدختر کایل رینر (لنtern سبز)، درون یک یخچال پیدا شد (Green Lantern #54، 1994)، صنعت کمیک به لرزه درآمد. این صحنه چنان هولناک بود که گیل سیمون نویسنده، وبسایت «زن در یخچال» را راهاندازی کرد تا الگوی خشونت علیه زنان در داستانهای مردانه را افشا کند. اصطلاح «فریجینگ» (Fridging) هنوز هم برای توصیف استفاده ابزاری از شخصیتهای زن در کمیکبوکها به کار میرود.
جیسون تاد (رابین دوم)؛ رأی مرگ از سوی طرفداران
یکی از منحصربهفردترین مرگهای کمیک، قتل جیسون تاد، دومین رابین، به دست جوکر است (Batman #428، 1988). دیسی کمیکز این تصمیم را به دست طرفداران سپرد: با شمارهگیری تلفن، میتوانستند رأی به مرگ یا زنده ماندن او بدهند. تنها با اختلاف 72 رأی، مرگ جیسون رقم خورد. این رویداد نهتنها بحث تعامل خواننده با داستان را داغ کرد، بلکه بعدها الهامبخش داستانهای ماندگاری مثل «تحتالحمایه سرخ» شد.
گرتاون (گِرون)؛ کودکی که هرگز بزرگ نشد
در شمارههای اولیه The Walking Dead (کمیک)، مرگ گرتاون (پسر ارشد خانواده) یکی از تاریکترین لحظات تاریخ کمیک را رقم زد. او نه در یک نبرد، بلکه در اثر بیاحتیاطی یک کودک دیگر کشته شد. این تراژدی به شخصیت اصلی، ریک گرایمز، آموخت که در جهان آخرالزمانی، حتا معصومیت نیز امنیت نمیآورد. این مرگ مبنای اخلاقی هزاران صفحه داستان را شکل داد.
گوئن استیسی؛ مرگ اولین عشق مرد عنکبوتی
مرگ گوئن استیسی (The Amazing Spider-Man #121، 1973) یکی از بحثبرانگیزترین نقاط عطف مارول است. او که اولین عشق واقعی پیتر پارکر بود، بر اثر سقوط از روی پل و ضربه به گردن جان باخت. این رویداد دوران «عصر نقرهای» کمیک را به «عصر تاریک» تبدیل کرد و ثابت کرد که شخصیتهای مکمل هیچوقت در امان نیستند. اسپایدرمن بعد از این اتفاق هرگز همان آدم سابق نشد.
پروفسور ایکس (چارلز اگزیویر)؛ قتل توسط لِگِیون
در داستان X-Men: Age of Apocalypse (1995)، پروفسور چارلز اگزیویر توسط پسر خودش، لِگِیون، به قتل رسید. این مرگ که در X-Men: Omega رخ داد، جدول زمانی را به کلی دگرگون کرد و نسخهای تاریک از جهان ایکسمن را پدید آورد. این رویداد تأکید داشت که قدرتهای عظیم گاهی منجر به فاجعهایی جبرانناپذیر میشوند.
بری آلن (فلش)؛ فداکاری در بحران
در Crisis on Infinite Earths #8 (1985)، بری آلن، فلش اصلی، با دویدن در ضد-ماده و نابود کردن آنتی-مانیتور، جان خود را فدا کرد. این مرگ نهتنها جهان را نجات داد، بلکه به جنگهای بینجهانی در دیسی پایان داد و رویدادی چندبعدی خلق کرد که تا امروز الگوی کراساوورهای بزرگ است. غیاب بری آلن تا سالها حس میشد و بازگشت او در «فلشپوینت» ارزش دوبارهای به خط داستانی بخشید.
کاپیتان آمریکا (استیو راجرز)؛ تیراندازی در راه پله
در Captain America Vol. 5 #25 (2007)، کاپیتان آمریکا پس از جنگ داخلی ابرقهرمانان، در برابر دیوان عالی ایالات متحده تسلیم شد و در راه پلههای دادگاه هدف گلوله قرار گرفت. مرگ استیو راجرز به دست یک قاتل مخفی، نمادی از فروپاشی اعتماد به نظام حکومتی بود. این رویداد باعث شد باکی بارنز جانشین او شود و داستانهای جدیدی حول هویت سپر شکل بگیرد.
دردویل (مَت مورداک)؛ پادشاه جهنمآشپز
در جریان داستان Daredevil: Born Again (1986)، مَت مورداک (دردویل) به دست کینگپین از هویت خود خلع و از زندگی ساقط شد. اگرچه از نظر فیزیکی نمرد، اما هویت «مت مورداک» در آتش سوخت. این فروپاشی ذهنی و اجتماعی، نشاندهنده عمق تاریکی در کمیکهای معاصر بود و تعریف تازهای از «مرگ یک قهرمان» ارائه داد.
جمعبندی
مرگ در کمیکبوکها فقط یک ابزار داستانی نیست؛ گاهی انقلابی در روایت، سیاست و روانشناسی شخصیتها ایجاد میکند. نمونههایی که مرور شد، هریک نقشه راه جدیدی برای نویسندگان ترسیم کردند و یادآور شدند که فقدان واقعی، بزرگترین موتور تغییر در داستانهای مصور است. آیا مرگ بعدی که رسانه کمیک را متحول میکند، همین نزدیکیست؟
