گزارشها حاکی از آن است که اپل قصد دارد با ناشران آنلاین قراردادهایی منعقد کند و در ازای هر بار استفاده سیری از محتوای آنها، مبلغی پرداخت نماید؛ اقدامی که مجموع ارزش آن ممکن است به صدها میلیون دلار برسد.
مدل پرداخت مبتنی بر «استفاده» چه شکلی دارد؟
طبق گزارشها، اپل مدل جبران متغیری را مطرح کرده که ناشران تنها در صورت استفادهٔ واقعی محتوایشان در پاسخهای سیری، مبلغی دریافت میکنند. این رویکرد شبیه قراردادهای مبتنی بر عملکرد است و هدفش ایجاد یک جریان درآمد مستقیم از تعاملهای هوش مصنوعی با محتوای تولیدشده توسط ناشران است.
چرا اپل این مسیر را انتخاب میکند؟
یکی از انگیزهها کاهش مواجهه با دعاوی حقوقی است؛ پروندههایی که برخی ناشران علیه شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی مطرح کردهاند. اپل پیش از این نیز با ناشران برای نمایش محتوا در Apple News همکاری کرده و قراردادهایی برای حق استفاده از محتوا داشته است. برنامهٔ جدید اما فراتر از نمایش سادهٔ مطالب است و به استفادهٔ مستقیم از محتوای خبری و تحلیلی برای پاسخدهی میپردازد.
سابقه همکاری با ناشران
اپل سابقهٔ توافق با ناشران برای نمایش محتوا و گاهی استفاده در پروژههای آموزشی مدلهای هوش مصنوعی را دارد؛ اما اکنون مدلی پیشنهاد شده که پرداخت بر اساس میزان ارجاع یا مصرف محتوا انجام میشود و پیامدهای متفاوتی برای اکوسیستم رسانهای خواهد داشت.
پیامدها برای ناشران، کاربران و اپل
- ناشران: قراردادهای مبتنی بر استفاده میتواند منبع درآمد تازهای فراهم کند؛ اما نگرانیهایی درباره شفافیت در اندازهگیری، معیارهای پرداخت و عدالت در تقسیم درآمد باقی میماند.
- کاربران: دسترسی سیری به محتوای بهروز ممکن است پاسخها را دقیقتر و مرتبطتر کند؛ با این حال لازم است مشخص باشد که منبع اطلاعات چیست و چگونه به اثر اصلی ارجاع داده میشود.
- اپل: این سیاست میتواند بار حقوقی شرکت را کاهش دهد و تجربهٔ کاربران را کنترلشدهتر سازد، اما هزینههای قراردادی شرکت را بهطور قابل توجهی افزایش خواهد داد.
ریسکها و پرسشهای کلیدی
مسائل مهم و هنوز بیپاسخ عبارتند از:
- اپل چگونه «استفاده» از محتوا را تعریف و اندازهگیری میکند؟
- آیا ناشران حق عرضهٔ کامل مطالب را میفروشند یا تنها اجازهٔ ارائهٔ گزیدهای از محتوا را میدهند؟
- نحوهٔ برخورد با محتوای پشت paywall چه خواهد بود؟
- آیا این قراردادها به افزایش تمرکزگرایی و کاهش استقلال خبری منجر میشود؟
برخی ناشران ترجیح میدهند از مسیر توافقهای مالی درآمد کسب کنند، در حالی که دیگران نگران از دست رفتن استقلال و توان چانهزنی بلندمدتاند.
سیناریوهای محتمل
- اگر اپل قراردادهای گستردهای منعقد کند، احتمال گسترش همکاری بین ناشران و ارائهدهندگان فناوری افزایش مییابد و مدلهای جدید پرداخت شکل میگیرد.
- این روند میتواند مدل کسبوکار رسانهها را دگرگون کند و بحثهای تازهای دربارهٔ حقوق مالکیت فکری، شفافیت الگوریتمی و استانداردهای ارجاع اطلاعات به وجود آورد.
وضعیت فعلی و گام بعدی
اپل هنوز جزئیات رسمی دربارهٔ مبلغها یا فهرست ناشران شریک منتشر نکرده است. در صورت پیشرفت طرح، منتظر اطلاعرسانی دربارهٔ معیارهای پرداخت، شفافسازی منابع و نحوهٔ ارجاع سیری به منابع اصلی خواهیم بود؛ موضوعاتی که برای ناشران، کاربران و قانونگذاران اهمیت زیادی دارد.
برای دنبال کردن تحولات مرتبط با حقوق نشر و پیوند میان رسانه و هوش مصنوعی میتوان به صفحات مربوط در ویکیپدیا و منابع تحلیل فناوری مراجعه کرد.
منابع مرتبط: Siri (ویکیپدیا)، OpenAI (ویکیپدیا)، Apple News (ویکیپدیا).
