ایلان ماسک، مدیرعاملِ تسلا و اسپیسایکس، مجوزِ خریدِ استارتآپِ زیرساختِ هوشمصنوعی Mesh Optical Technologies را از کمیسیونِ تجارتِ فدرالِ (FTC) دریافت کرد. اسنادِ منتشرشده توسطِ FTC در ۲۵ ژوئن نشان میدهد که این نهادِ نظارتی خاتمهٔ زودهنگامِ بررسیِ ضدِانحصاریِ این معامله را اعطا کرده و عملاً آخرینِ مانع را برداشته است. اگرچه این معامله هنوز نهایینشده است، اما چراغسبزِ دولت نشاندهندهٔ قطعیشدنِ آن است.
جالبِ اینجاست که Mesh توسطِ سه کارمندِ سابقِ اسپیسایکس تأسیس شده که روی پیوندهایِ ارتباطیِ نوریِ Starlink کار میکردند. این پیوندها هزاران ماهواره را به هم متصل میکنند. اما چرا ماسک که همزمان بزرگترینِ کارخانهٔ تولیدِ نیمهرساناِ جهان و یک کارخانهٔ مرکزِ دادهٔ مداریِ ۱۱ میلیونِ فوتِ مربعی را میسازد، به دنبالِ مالکیتِ شرکتی است که توسطِ کارمندانِ سابقِ او تأسیس شده؟ پاسخ در اتصالاتِ بینافزاریِ نوری نهفته است؛ فناوریِ حیاتیای که همهٔ این پروژهها را به هم پیوند میدهد.
مشکلِ اتصال: جدیدترینِ گلوگاهِ هوشمصنوعی
با رشدِ قابلیتها و کاربرانِ هوشمصنوعی، خوشههایِ هوشمصنوعی نیز بزرگتر میشوند و بسیاری از آنها اکنون از دهها تا صدها هزار پردازنده تشکیل شدهاند. سختترینِ مشکل در مقیاسسازیِ یک خوشهٔ هوشمصنوعی فراتر از سریعتر کردنِ تراشهها، به جابجاییِ داده بینِ آنها تبدیل شده است. وظایفِ آموزش و استنتاج در مدلهایِ پیشرؤ هوشمصنوعی با استفاده از تکنیکهایِ محاسباتِ موازی بینِ هزارانِ GPU تقسیم میشوند و نیازمندِ مبادلهٔ حجمِ عظیمی از داده در هر کسری از ثانیه هستند.
در حالی که ظرفیتِ محاسباتیِ هر تراشه پیشرفت کرده، پهنایباندِ اتصالِ آنها همگام نبوده است. این ناهماهنگی را صنعت «دیوارِ I/O» مینامد. پردازندهها عمدتاً از طریقِ اتصالاتِ مسی ارتباط برقرار میکنند که در حالِ حاضر بر خوشههایِ هوشمصنوعی غالب هستند. اما مس محدودیتهایِ ذاتی دارد: با نزدیکشدنِ سیگنالدهیِ هر خط به ۲۰۰ گیگابیت در ثانیه، تضعیف، تداخلِ متقابل و اثرِ پوستی در فرکانسهایِ بالاتر بدتر میشوند و توان را افزایش داده و سیگنال را مخدوش میکنند تا جایی که مسِ غیرفعال فراتر از یک یا دو متر غیرِعملی میشود.
برای غلبه بر این محدودیتها، صنعت به طورِ فزایندهای به شبکهسازیِ نوری روی میآورد. پیوندهایِ نوری از فرستندهگیرندهها برای تبدیلِ سیگنالهایِ الکتریکیِ تراشه به نور برای انتقال از طریقِ فیبر و سپس تبدیلِ مجددِ آنها به سیگنالهایِ الکتریکی در انتهایِ گیرنده استفاده میکنند. این پیوندها میتوانند دادههایِ بسیارِ بیشتری را در فواصلِ بسیارِ طولانیتر با مصرفِ توانِ کمتر نسبت به اتصالاتِ مسیِ پرسرعت حمل کنند و با بزرگتر شدنِ خوشههایِ هوشمصنوعی ضروریتر میشوند. سازندگانِ تراشه و فروشندگانِ شبکه در حالِ رقابت برای ارائهٔ فرستندهگیرندههایِ نوریِ سریعترِ ۸۰۰G و ۱.۶T هستند و در عینِ حال مسیرهایِ الکتریکی را با اپتیکهایِ همبسته (co-packaged optics) کوتاهتر میکنند که موتورِ نوری را در کنارِ ASICِ سوئیچ قرار میدهد.
این تغییر، اتصالاتِ بینافزاریِ نوری را از یک فناوریِ پشتیبان به یکی از بازارهایِ زیرساختِ هوشمصنوعی از نظرِ استراتژیکِ مهم تبدیل کرده است که میلیاردها دلار سرمایه جذب کرده و منجر به مشارکتهایِ عمده برای بازیگرانِ جدید و موجود در صنعت شده است. یکی از این بازیگران Mesh است، استارتآپِ سختافزارِ نوری که توجهِ ثروتمندترینِ مردِ جهان را به خود جلب کرده است.
راهحلِ Mesh برای جاهطلبیِ ماسک
ایلان ماسک یکی از تهاجمیترینِ بازیگرانِ صنعتِ هوشمصنوعی بوده است. پس از همبنیانگذاریِ OpenAI، او یک شرکتِ اختصاصی به نامِ xAI راهاندازی کرد و سپس تمرکزِ خود را به ساختِ مراکزِ داده معطوف ساخت. در کمتر از دو سال، xAI ابررایانهٔ Colossus را با بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ شتابدهندهٔ نسلِ Hopper و Blackwellِ انویدیا مستقر کرد. Colossus۲ نیز با هدفِ بلندمدتِ یکمیلیونِ GPU عملیاتی شده است. اما برای ماسک، خریدِ تراشهها کافی نبود؛ چرا خودش آنها را نسازد؟
مشخصهٔ ترجیحِ ثروتمندترینِ مردِ جهان برای یکپارچگیِ عمودیِ کامل، اسپیسایکس — با همکاریِ تسلا و xAI — در حالِ ساختِ Terafab است؛ یک تأسیساتِ تولیدِ نیمهرسانایِ یکپارچهٔ چندمیلیارددلاری با هدفِ تولیدِ تراشههایی که قادر به ارائهٔ بیش از یک تراواتِ ظرفیتِ محاسباتیِ هوشمصنوعی در سال هستند. این تأسیساتِ عظیم واقع در آستینِ تگزاس، قصد دارد هر مرحلهٔ تولیدِ تراشه را در خود جای دهد. اما همهٔ اینها نیازمندِ اتصالاتِ پرسرعت است.
خریدِ Mesh به ماسک اجازه میدهد تا فناوریِ اتصالاتِ نوری را در اختیار داشته باشد و آن را با پروژههایِ دیگرِ خود ادغام کند. این حرکت نهتنها نیازهایِ xAI و تسلا را برآورده میکند، بلکه میتواند برای اسپیسایکس و پروژههایِ ارتباطاتِ ماهوارهای نیز مفید باشد. در واقع، Mesh با تجربهٔ قبلی در Starlink میتواند راهحلهایِ نوری را برای مراکزِ دادهٔ زمینی و حتی مداری ارائه دهد.
اتصالاتِ بینافزاریِ نوری اکنون به یکی از حیاتیترینِ بخشهایِ زنجیرهٔ تأمینِ هوشمصنوعی تبدیل شدهاند. با تأییدِ FTC، ماسک میتواند گامِ بلندی در جهتِ تکمیلِ زیرساختهایِ هوشمصنوعیِ خود بردارد و همزمان وابستگی به تأمینکنندگانِ خارجی را کاهش دهد. این معامله نشاندهندهٔ روندِ رو به رشدِ یکپارچگیِ عمودی در صنعتِ هوشمصنوعی است که در آن شرکتهایِ بزرگ به دنبالِ کنترلِ کاملِ زنجیرهٔ تأمینِ خود هستند.
