در اواخر ماه مه، نیل رایمر، یکی از بنیانگذاران Index Ventures، در گفتوگویی در آتن جملهای گفت که ذهن بسیاری را به خود مشغول کرد. در حاشیه جشنوارهای فناوری در این شهر، او با اشاره به ثروت عظیم انباشتهشده در اطراف هوش مصنوعی اظهار داشت: «احساس قوی دارم که نوعی بازتوزیع اتفاق خواهد افتاد. این بازتوزیع یا داوطلبانه خواهد بود یا غیرداوطلبانه، اما اتفاق میافتد، و امیدوارم داوطلبانه باشد.»
اگر این سخنان از زبان یک سیاستمدار معمولی شنیده میشد، شاید بهعنوان یک شعار عوامفریبانه تلقی میگردید، اما از زبان رایمر، که یکی از موفقترین سرمایهگذاران خطرپذیر سه دهه اخیر است، بسیار قابل تأمل و مهم است.
از سرمایهگذاری تا بشردوستی: مسیر نیل رایمر
رایمر که در سال 2021 از سرمایهگذاری روزمره کنارهگیری کرده، اکنون بیشتر وقت خود را در آتن میگذراند. او با ظاهری ساده و بدون تکلف در مصاحبه حاضر شد، اما بازدهی شرکتش در سالهای اخیر خیرهکننده بوده است. Index Ventures از زمان تأسیس نزدیک به 15 میلیارد دلار از سرمایهگذاران خارجی جذب کرده و خروجیهای سال گذشته مانند عرضه اولیه سهام فیگما و خرید Wiz توسط گوگل، حدود 9 میلیارد دلار برای این شرکت به ارمغان آورده است.
رایمر خود نیز در زمینه بشردوستی فعال است. او در هیئت مدیره Endeavor Greece عضویت دارد و از 2019 تا 2025 ریاست دیدهبان حقوق بشر را بر عهده داشت. در سال 2021، او و خانوادهاش 13 میلیون دلار به دانشگاه مکگیل برای بازسازی ساختمانی که اکنون به نام «ساختمان رایمر» شناخته میشود و تأسیس مؤسسهای برای پژوهشهای بومی اهدا کردند.
آمار نگرانکننده کاهش بشردوستی در میان ثروتمندان فناوری
اظهارات رایمر در شرایطی مطرح میشود که فرهنگ بشردوستی در میان ثروتمندان حوزه فناوری به شدت رو به افول است. تعهد بخشش (Giving Pledge) که توسط وارن بافت و بیل گیتس در سال 2010 راهاندازی شد، روزبهروز مشارکتکنندگان کمتری جذب میکند. بر اساس گزارش نیویورک تایمز، در پنج سال اول 113 خانواده این تعهد را امضا کردند، اما در کل سال 2024 تنها 4 خانواده به آن پیوستند. در این گزارش آمده است که ایلان ماسک، ثروتمندترین فرد جهان، کسبوکارهای خود را «خود بشردوستی» میداند.
این روند به آمارهای کلی هم کشیده شده است. بر اساس Stanford Social Innovation Review، کل کمکهای خیریه در آمریکا در سال 2024 به رکورد 592.5 میلیارد دلار رسید، اما تعداد آمریکاییهایی که کمک میکنند برای پنج سال متوالی کاهش یافته و تنها در سال 2024 حدود 4.5 درصد افت داشته است. دوسوم خانوارها در سال 2000 کمک مالی میکردند؛ اکنون تنها نیمی از آنها این کار را انجام میدهند. حتی خانوارهای مرفه نیز از 90 درصد در سال 2017 به 81 درصد در سال گذشته کاهش مشارکت داشتهاند.
این الگو در سبد سرمایهگذاری Index Ventures نیز دیده میشود. شرکت Anthropic که در زمینه هوش مصنوعی فعال است، تا 25 درصد از سهام کارمندان خود را به خیریه جبران میکند، اما به گزارش Business Insider، بیشتر کارمندان تازهثروتمند این شرکت بهجای برنامهریزی برای بشردوستی، به سرمایهگذاری فرشتهای یا راهاندازی استارتاپ خود متمرکز شدهاند.
فقدان بشردوستی داوطلبانه و ظهور مالیاتهای اجباری
جای تعجب نیست که در غیاب اهدای داوطلبانه، دولتها به فکر قانونگذاری افتادهاند. رأیدهندگان کالیفرنیا امسال در مورد مالیات یکباره 5 درصدی بر ثروت میلیاردرها تصمیم خواهند گرفت. برخی از ثروتمندان مانند سرگی برین و لری پیج، بنیانگذاران گوگل، پیشدستی کرده و به فلوریدای جنوبی نقل مکان کردهاند. همچنین گمانهزنیهایی درباره عرضه اولیه سهام OpenAI در سال 2027 مطرح است که برخی آن را تلاشی برای پیشگیری از این نوع مالیاتها میدانند.
به نظر میرسد پیشبینی نیل رایمر در حال تحقق است: اگر ثروتمندان فناوری داوطلبانه به بازتوزیع ثروت اقدام نکنند، دولتها این کار را بهزور انجام خواهند داد. پرسش اینجاست که آیا رهبران فناوری حاضرند نقش پیشرو در این فرآیند ایفا کنند یا خیر.
