در دهه ۱۹۸۰ میلادی، کارتونهای علمی-تخیلی زیادی روی آنتن میرفتند، اما تعداد کمی از آنها توانستند ترکیبی از اسطورهشناسی یونان باستان و فضای کهکشانی را به شکلی جذاب ارائه دهند. «اولیس ۳۱» (Ulysses 31) یکی از آن آثار ماندگار است که با تلفیق داستان «ادیسه» هومر و عناصر علمی-تخیلی، خاطرهای فراموشنشدنی برای نسل دهه ۶۰ و ۷۰ ایجاد کرد. این انیمیشن فرانسوی-ژاپنی که در ۲۶ قسمت ساخته شد، بیش از یک کارتون ساده بود و درسی فشرده از اساطیر یونانی را به کودکان آن دوران آموزش داد.
داستان از کجا آغاز میشود؟
اولیس ۳۱ یک کاپیتان فضایی است که پس از پیروزی در جنگ تروآ (پایگاه فضایی) به سمت خانه حرکت میکند تا به همسرش پنهلوپه برسد. اما در راه، پسرش تلهماک توسط یک سایکلوپ روباتیک عظیم ربوده میشود. اولیس با شکست این هیولا، خشم پوزئیدون، خدای دریاها را برمیانگیزد. پوزئیدون از برادرش زئوس میخواهد تا اولیس را محکوم به سرگردانی در میان ستارگان کند. تنها راه نجات، یافتن پادشاهی هادس است. این طرح داستانی کاملاً برگرفته از ادیسه هومر است، اما با تغییراتی جذاب به قرن ۳۱ منتقل شده است.
شخصیتها و تفاوتها با نسخه اصلی
در این انیمیشن، شخصیتها همنام و همنقش با اسطورههای یونانی هستند: اولیس (اودیسئوس)، پنهلوپه، تلهماک، پریام (آخرین پادشاه تروآ)، نستور (مشاور)، و شیرکا (کامپیوتر هوشمند کشتی که نامش از سیرس، جادوگر گرفته شده است). اما تغییرات زیادی نیز اعمال شده: تلهماک بر خلاف داستان اصلی، همراه همیشگی پدرش است. خدمه کشتی به جای مرگ، در انیمیشن معلق به سر میبرند. همچنین اولیس از قبل خدایان یونانی را میشناسد و حتی در یک قسمت به گذشته سفر میکند تا با اودیسئوس اصلی ملاقات کند.
تأثیرات و اهمیت فرهنگی
اولیس ۳۱ نه تنها یک کارتون سرگرمکننده بود، بلکه به عنوان یک دروازه ورود به دنیای اسطورههای یونانی برای کودکان عمل کرد. موسیقی تیتراژ آن یکی از ماندگارترین آهنگهای کارتونی است. این انیمیشن سالها بعد از تولیدش، الهامبخش فیلمسازانی مانند کریستوفر نولان برای اقتباس از ادیسه شد. برادران کوئن نیز در فیلم «برادر کجایی؟» از این داستان الهام گرفتند، اما اولیس ۳۱ اولین بار اسطوره را به فضای کهکشانی برد.
چهرهای ترسناک و واقعی
برخلاف بسیاری از کارتونهای دهه ۸۰، اولیس ۳۱ لحظات ترسناکی داشت: اجسام شناور در انبار کشتی، خدایان بیرحم، و هیولاهای زشت. شخصیت اولیس برنده شدن تضمینی نداشت و گاهی شکست میخورد. این واقعگرایی باعث جذابیت بیشتر آن برای مخاطبان نوجوان شد.
چرا امروز هم ارزش تماشا دارد؟
با وجود گذشت دههها، اولیس ۳۱ هنوز هم به دلیل طراحی شخصیتها، داستانپردازی و وفاداری به متن اصلی (با وجود تغییرات) قابل توجه است. ترکیب اساطیر یونان و فناوری آیندهنگرانه، آن را به اثری بیزمان تبدیل کرده است. اگر به دنبال یک کارتون کلاسیک با عمق داستانی هستید، این انیمیشن گزینهای عالی است.
در نهایت، اولیس ۳۱ یادآور دوران طلایی انیمیشنهای خارجی در ایران است که با دوبله فارسی خاطرهانگیز، نسلها را با اسطورهشناسی آشنا کرد. هرچند امروزه نسخه اصلی آن به سختی پیدا میشود، اما تأثیر آن همچنان در فرهنگ عامه دیده میشود.
