مریخنورد «کنجکاوی» ناسا بار دیگر پرده از رازهای نهفته در تاریخ سیاره سرخ برمیدارد. این بار، شواهدی از توفانهای شن باستانی کشف شده که میلیاردها سال پیش در سطح مریخ میوزیدهاند و ردپای خود را بهصورت امواج سنگی در «دره فک پایین» به جا گذاشتهاند.
دانشمندان مدتهاست گمان میکنند مریخ باستان با آنچه امروز میبینیم تفاوت بنیادین داشته است. در حالی که اکنون سیارهای خشک و سرخ را میشناسیم، حدود ۳٫۵ میلیارد سال پیش این سیاره دارای جوی ضخیم، رودخانههای روان و دریاچههای وسیع بوده است. اکنون تصاویر جدید کنجکاوی نشان میدهد که توفانهای مهیب، شنها را به امواجی غولپیکر تبدیل کرده و پس از سخت شدن، به سنگهایی موجدار بدل شدهاند.
چرا این کشف مهم است؟
این تصاویر که در سال ۲۰۲۴ گرفته شدهاند، اما نتایج بررسیهای آن در سال جاری در مجله معتبر Geology منتشر شده است. پژوهشگران با مطالعه بافت و ساختار این سنگها به این نتیجه رسیدند که توفانهای شن باستانی در مریخ نه فقط سطح را شکل میدادهاند، بلکه احتمالاً در چرخه آب وهوای آن زمان نیز نقش کلیدی داشتهاند.
پنجاه سال اکت بر روی مریخ
این کشف مصادف است با پنجاهمین سالگرد فرود تاریخی «وایکینگ ۱» ناسا در ۲۰ ژوئیه ۱۹۷۶. نخستین فرودگری که پس از شکست اتحاد جماهیر شوروی (فرودگر مارس ۳ که تنها چند ثانیه دوام آورد) توانست بهطور کامل روی سطح مریخ فرود آید و شروع به مطالعه کند. وایکینگ ۱ اولین تصاویر از سطح مریخ را مخابره کرد، خاک آن را تحلیل برد و جرقه تحقیقات درباره امکان حیات در این سیاره را زد.
امروزه و به لطف همان ماموریت پیشگام، مریخنوردهایی مانند کنجکاوی و پرسویرنس در خط مقدم کاوشهای فضایی قرار دارند. هر سنگ、 هر موج و هر ردپایی که این رباتهای پیشرفته کشف میکنند، ما را به درک تاریخ پیچیده مریخ و شاید پاسخ به این سوال اساسی نزدیکتر میکند که آیا این سیاره زمانی میزبان حیات بوده است یا نه.
کنجکاوی با ابزارهای دقیق خود همچنان در حال ارسال دادههایی است که تصویر روشنتری از گذشته پرتلاطم مریخ ارائه میدهد. هر چه بیشتر به لایههای سنگی این سیاره نفوذ کنیم، رازهای بیشتری از جهان بیگانه همسایه ما فاش میشود.
