آسمان این هفته: 21 تا 30 اوت
در نخستین شب این بازه به دنبال ستارهٔ درخشان آنتارس بگردید: تقریباً یک مشت در طول بازو، سمت راستِ ماه قرار دارد. اندکی دورتر در همان راستا، دلتا عقرب در بالای صورت فلکی عقرب میدرخشد.
شنبه 22 اوت — مربع بزرگ پگاسوس و «آندرومگاسوس»
با خنکتر شدن شبها، مربع بزرگ پگاسوس در شرق بهصورت مورب و روی یکی از گوشهها ظاهر میشود. قدر ستارههای این مربع بین دوم و سوم است؛ مشت دستتان در طول بازو بهراحتی داخل آن جا میشود.
از گوشهٔ چپ مربع، ردیف سهتایی ستارهها به سمت چپ و پایین امتداد پیدا میکند و ستون آندرومدا را میسازد. اگر این خط را ادامه دهید، ستارهٔ شاخصِ آن ناحیه را نیز خواهید دید. جورج لووی این الگو را «آندرومگاسوس دیپر» نامیده بود؛ تصویری از یک «دِیپر» عظیم که این روزها در حال بالا آمدن است.
در شمال، کاسیوپه با الگویِ شبیهِ حرفِ W بالا قرار گرفته و زیر آن صورت فلکی پرسئوس و خوشهٔ دوگانه پدیدارند؛ با دوربین دوچشمی این خوشه بهسادگی قابل تشخیص است، حتی در مناطق دارای آلودگی نوری.
یکشنبه 23 اوت — فومالهاوت و زحل در جنوبشرق
فومالهاوت، ستارهٔ شاخص فصلِ پاییز، در افق جنوبشرقی طلوع میکند؛ تا حوالی ساعت 23 باید بتوانید آن را پایین و جنوبشرقی شناسایی کنید. برای پیدا کردنش، از گوشهٔ غربی مربع بزرگ پگاسوس یک خط مورب به سمت پایینِ راست حدود چهار مشت دنبال کنید.
زحل نیز با درخششی مشابه اما بدون پیچیدگی زیاد، تقریباً یک مشت و نیم پایینتر از مربع بزرگ پگاسوس دیده میشود. برای مشاهدهٔ بیشتر دربارهٔ فومالهاوت میتوانید به صفحهٔ ویکیپدیا مراجعه کنید: فومالهاوت (Fomalhaut).
دوشنبه 24 اوت — کاسیوپه و خوشهٔ دوگانه
کاسیوپه در شمالشرقی بالا قرار دارد و الگویِ بهشکل حرفِ W آن کمی مایل شده است. زیر دو ستارهٔ پایینترِ W و با فاصلهای کمی بیش از فاصلهٔ بین آن دو، ناحیهای از درخششِ راه شیری دیده میشود که همان خوشهٔ دوگانه است؛ با دوربین دوچشمی یا یابِ تلسکوپ، این خوشه منظرهای چشمگیر فراهم میکند.
سهشنبه 25 اوت — طلوع مثلث تابستانی
به سمت شرق بنگرید: وگا تقریباً نزدیک اوج آسمان است، دنب در شرق-شمالشرقیِ وگا قرار دارد و الطایر در جنوبشرق پایینتر میدرخشد. این سه ستاره مثلث بزرگ تابستانی را شکل میدهند و در شبهای این هفته برجستهاند.
چهارشنبه 26 اوت — الطایر و فومالهاوت نسبت به ماه
شبی مناسب برای مقایسهٔ دیداری: حدود سه مشت بالای ماه و کمی به راست، الطایر را خواهید دید. هر چه شب پیش رود، فومالهاوت از سمت مخالف ماه و در فاصلهٔ تقریباً دو مشت طلوع میکند.
پنجشنبه 27 اوت — بدر و کسوف جزئی ماه برای آمریکا
امشب ماه کامل است و بخشهای گستردهای از قارهٔ آمریکا شاهد یک کسوف جزئیِ تقریباً کامل خواهند بود. ساکنان شرق آمریکای شمالی میتوانند کل رویداد را از آغاز تا پایان تماشا کنند؛ در سایر مناطق، مشاهدهٔ مراحل میانی بستگی به زمان طلوع ماه دارد.
زمانبندی رویداد در وقت تابستانی شرقی (EDT):
- آغاز کسوف جزئی: 22:34 (EDT)
- میانهٔ کسوف: 00:13 (EDT) — حدود 93% از قطر ماه پوشیده خواهد شد
- پایان کسوف جزئی: 01:52 (EDT)
سایهٔ نیمسایهٔ زمین تقریباً 40 دقیقه قبل و 40 دقیقه بعد از کسوف جزئی روی ماه قابل مشاهده است. برای نقشهٔ دیدِ جهانی و زمانهای محلی از منابع نجومی معتبر و جدولهای زمانی محلی استفاده کنید.
جمعه 28 اوت — آرکتوروس و صورت فلکی بوتس
آرکتوروس در حال غروب به سمت غرب است و قالب صورت فلکی بوتس به سمت راست متمایل میشود. آرکتوروس در پایینِ این خط قرار دارد و فاصلهٔ زاویهایاش حدود 23 درجه است؛ تقریبا برابر با دو مشت در طول بازو.
شنبه 29 اوت — پیشنمایش زمستانی در صبح زود
قبل از طلوع آفتاب بیرون بروید: آسمان صبحگاهی تصویری از شبِ اوایل زمستان را نشان میدهد. صورت شکارچی (اورایون) در جنوبشرق بالا میآید، الدبران و خوشهٔ ثریا بالای آن قرار دارند و سِیریوس در پایین میدرخشد.
یکشنبه 30 اوت — هلالِ رو به افزایش و همنمایی با زحل
هلالِ رو به افزایشِ ماه در غروب طلوع میکند و حدود نیم ساعت بعد زحل ظاهر میشود؛ در طول یک ساعت پس از غروب، هر دو بهخوبی بالا مینشینند و در آسمان جفتِ جذابی را تشکیل میدهند. اگرچه از دید ناظر نزدیک به هم بهنظر میرسند، فاصلهٔ واقعی میان آنها بسیار زیاد است.
نکات ساده برای رصد بهتر
- برای دیدن اجرام کمنور، از محلهایی با افق باز و فاصله از چراغهای مصنوعی استفاده کنید.
- دوربین دوچشمی ارزانقیمت کمک بزرگی است؛ خوشهها و جفتهای ستارهای را سریع آشکار میکند.
- برای زمانهای دقیق طلوع و غروب ماه و سیارات از اپلیکیشنهای رصدی معتبر یا جداول مرجع نجومی استفاده کنید.
هفتهٔ پیشِ رو پر از صحنههای دیدنی آسمان است. اگر فرصت دارید، دوربینی همراه ببرید و یک شب رصد طولانی برنامهریزی کنید تا تغییرات تدریجی ستارگان و سیارات را در یک قاب ثبت کنید.
