دنباله‌دار 220P/McNaught این تابستان با دو فوران ناگهانی روشنایی‌اش تا حدود ۲۰٬۰۰۰ برابر افزایش یافت و برای دقایقی از حداقل‌های آسمان به سوژه‌ای قابل‌مشاهده تبدیل شد.

علت جهش ناگهانی روشنایی

دنباله‌دار 220P/McNaught هر حدود ۵٫۵ سال یک‌بار به دور خورشید می‌گردد و در ۱۴ ژوئن به حضیض رسید. گرم‌شدن ناگهانی پوسته‌های یخی موجب آزادسازی گاز و گردوغبار می‌شود؛ این فرآیند همراه با دو فوران قوی، جهشی چشمگیر در گسیل نور ایجاد کرد. برای مرجع عمومی می‌توانید صفحه مربوط به دنباله‌دارها در Wikipedia را ببینید.

قدر ظاهری و وضعیت کنونی

پایگاه Comet Observation Database (COBS) قدر ظاهری مک‌نات را حدود +۹٫۲ گزارش کرده است. در آسمان کاملاً تاریک این روشنایی در دسترس تلسکوپ‌های کوچک قرار دارد؛ دیدن آن با دوربین دوچشمی در محیط شهری یا شرایط نامطلوب دشوار خواهد بود.

دنباله‌دار مک‌نات در آسمان مصر همراه با شهاب

کجا و چه زمانی باید به دنبال مک‌نات بود

نزدیک نیمه‌شب به‌وقت محلی به سمت مشرق نگاه کنید تا صورت فلکی ثور نمایان شود. ابتدا خوشهٔ باز هیادس (شکل V) را پیدا کنید؛ مک‌نات نزدیک سامانهٔ ستاره‌ای اُمیکرون تورای قرار دارد، تقریباً دو ستاره خارج از نوک «V» هیادس. برای بررسی دقیق‌تر موقعیت، از ابزارهایی مانند Stellarium Web استفاده کنید.

شب‌های اطراف ماه جدید، به‌ویژه شب‌های ۱۰ و ۱۱ سپتامبر، بهترین فرصت برای رصد و عکاسی فراهم می‌کنند؛ در این ایام تأثیر نور ماه به حداقل می‌رسد و امکان استفاده از نوردهی‌های طولانی‌تر بهتر می‌شود.

نکات سریع رصد

  • دوربین دوچشمی: در آسمان کاملاً تاریک ممکن است لکه‌ای کم‌نور دیده شود، اما شانس مشاهده اندک است.
  • تلسکوپ کوچک: بهترین ابزار برای رصد؛ دنباله‌دار اغلب به‌صورت هاله‌ای پخش‌شده در بین ستارگان دیده می‌شود.
  • عکاسی: برای ثبت هاله و دم از لنزهای ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌متر با ردیاب ستاره‌ای یا تلسکوپ و نوردهی ۱۰–۶۰ ثانیه (بسته به فاصله کانونی و دنبال‌کردن) استفاده کنید.
موزاییک مسیر دنباله‌دار مک‌نات در آسمان کالیفرنیا

راهنمای مختصر عکاسی نجومی از مک‌نات

برای ثبت بهتر دنباله‌دار، این مراحل کاربردی را در نظر بگیرید:

  • از سه‌پایهٔ محکم یا ردیاب ستاره‌ای استفاده کنید تا حرکت آسمانی جبران شود.
  • ISO بین ۸۰۰ تا ۳۲۰۰ بسته به دوربین و سطح آلودگی نوری آزمایش کنید؛ گرفتن چند فریم کوتاه و استک کردن آن‌ها نویز را کاهش می‌دهد.
  • فوکوس را روی ستارهٔ نزدیک انجام دهید و از شاتر ریموت یا تایمر برای جلوگیری از لرزش استفاده کنید.
  • برای ثبت جزئیات دم، اگر دنبال‌کردن دقیق ممکن نیست، مجموعه‌ای از نوردهی‌های کوتاه تهیه و سپس در نرم‌افزارهای استکینگ یا روی تلسکوپ ترکیب کنید.

برای نکات پیشرفته‌تر می‌توانید منابع معتبر نجومی و NASA را دنبال کنید.

آیا فوران‌های تازه محتمل است؟

دنباله‌دارها رفتار غیرقابل‌پیش‌بینی دارند. گزارش‌ها از سوی کارشناسان و عکاسان نشان می‌دهد که پس از دو فوران اخیر، مک‌نات همچنان ممکن است تغییرات روشنایی جدیدی نشان دهد. در صورت وقوع فوران تازه، احتمال دیدن آن با دوربین دوچشمی یا حتی چشم غیرمسلح افزایش می‌یابد.

عکاسان آماتور و حرفه‌ای چند قاب جذاب از مک‌نات ثبت کرده‌اند؛ از جمله تصویری توسط اسامه فتحی که هم‌زمان با یک شهاب ثبت شده و موزاییک دن بارتلت که تکامل هاله و دم را در ماه اوت نشان می‌دهد. اگر شما هم تصویری ثبت کردید، آن را در شبکه‌های اجتماعی یا بخش نظرات به اشتراک بگذارید تا دیگر علاقه‌مندان ببینند.

فرصت برای رصد محدود است؛ اگر آسمان صاف و تاریک است، همین هفته به افق مشرق سری بزنید—این مهمان یخی ممکن است باز هم غافلگیرتان کند.