در 17 اوت 1877 آساف هال، ستارهشناس آمریکایی، هنگام رصد با تلسکوپ شکستی 26 اینچی رصدخانه نیروی دریایی در واشنگتن دی.سی. برای نخستینبار فوبوس، بزرگترین قمر مریخ، را مشاهده کرد.
چگونگی کشف فوبوس
هال چند روز پیش از آن، در 11 اوت 1877، نقطهای کمنور در حوالی مریخ دید که ابتدا آن را «ستارهای کمفروغ نزدیک مریخ» توصیف کرد. بررسیهای بعدی نشان داد آن نقطه همان دیموس، قمر کوچکتر مریخ، بوده است. شش روز پس از آن، هال قمر دوم را — که نزدیکتر و بزرگتر از دیموس بود — شناسایی و کشف هر دو قمر را روز بعد اعلام کرد. برای مراجعه به زندگینامه و کارنامه علمی او میتوانید صفحه آساف هال در ویکیپدیا را ببینید: Asaph Hall در ویکیپدیا.
ویژگیهای فیزیکی و مداری فوبوس
مشخصات فیزیکی
- ابعاد: تقریباً 10 × 14 × 11 مایل (حدود 17 × 22 × 18 کیلومتر).
- شکل و ساختار: ناهمگون و نامنظم؛ دارای شیارها، دهانهها و سطوح سنگی که درباره منشأ آن نظریههای متفاوتی مطرح است (قمر اسیرشده یا بقایای یک برخورد بزرگ).
مشخصات مداری و حرکت
- فاصله از مریخ: حدود 3,700 مایل (حدود 6,000 کیلومتر).
- دورگردی: فوبوس بهخاطر مدار پایینش، تقریباً سه بار در هر روز مریخی به دور مریخ میچرخد.
اهمیت کشف
کشف فوبوس و دیموس در قرن نوزدهم نقطه عطفی در شناخت سیستم سیارهای ما بود. از آن زمان رصدهای زمینی و مأموریتهای روباتیک اطلاعات دقیقی درباره ساختار، ترکیب و تکامل مریخ و محیط اطرافش فراهم کردند. بررسیهای بعدی شامل مطالعات شهابسنگهای منشأ مریخی و ماموریتهای نمونهبرداری است که به بازسازی تاریخ زمینشناسی و ترکیب شیمیایی این سامانه کمک کردهاند.
آینده فوبوس: مأموریتها و سرنوشت احتمالی
فوبوس هنوز هدف مأموریتهای علمی نوین است. برنامه ژاپن تحت عنوان Martian Moons eXploration (MMX) نمونهبرداری از فوبوس را در دستور کار دارد و میتواند سرنخهای مهمی درباره منشأ و ترکیب این قمر ارائه دهد: اطلاعات درباره MMX.
بهدلیل قرار گرفتن در مدار بسیار پایین و تأثیر نیروی کشندی مریخ، فوبوس بهتدریج به سیاره نزدیکتر میشود و در بازههای زمانی میلیونها سال احتمالاً دچار فروپاشی و سقوط خواهد شد. این روند، مطالعه فوبوس را برای درک پدیدههای دینامیکی و فرایندهای تخریبی در منظومهٔ خورشیدی اهمیت میدهد.
جمعبندی کوتاه
کشف آساف هال در 1877 پلی میان رصدهای کلاسیک و اکتشافات مدرن ایجاد کرد؛ اکنون مأموریتهای نمونهبرداری و تحلیلهای جدید میتوانند پاسخهایی پایهای درباره منشأ و تکامل فوبوس ارائه دهند و تصویر ما از منظومهٔ خورشیدی را کاملتر کنند.
