۳ اوت ۲۰۰۴، ناسا فضاپیمای MESSENGER را برای نخستین مأموریت قرارگیری در مدار عطارد پرتاب کرد؛ مأموریتی برای بررسی سطح، محیط فضایی، ژئوشیمی و اندازهگیری فاصلهٔ عطارد.
چطور MESSENGER به عطارد رسید
کاوشگر با موشک دلتا II از پایگاه کیپ کاناورال در فلوریدا، ساعت ۶:۱۵ صبح بهوقت منطقهٔ شرقی آمریکا پرتاب شد و حدود ۶٫۵ سال طول کشید تا به مدار عطارد برسد. نزدیکی عطارد به خورشید، کاهش سرعت را دشوار میکند: هر فضاپیمایی که به سمت عطارد حرکت میکند تحت کشش گرانشی خورشید شتاب میگیرد و خطر سقوط به خورشید وجود دارد. برای مقابله با این موضوع، MESSENGER از چندین مانور گذر نزدیک و کمکگرانش ونوس و خود عطارد بهره برد و در مسیرش مجموعاً ۱۵ بار به دور خورشید چرخید تا در نهایت در ۲۰۱۱ وارد مدار سیاره شد.
کشفیات مهم مأموریت
- هستهٔ بزرگ: دادههای MESSENGER نشان داد هستهٔ عطارد نسبت به شعاع کل سیاره بسیار بزرگ است — حدود ۸۵٪ از شعاع سیاره — که تفاوت ساختاری چشمگیری نسبت به زمین را نشان میدهد. برای اطلاعات بیشتر به صفحهٔ ویکیپدیا MESSENGER مراجعه کنید.
- سطح نسبتاً مسطح: عطارد تغییرات ارتفاعی کمتری نسبت به ماه و مریخ دارد؛ نکتهای که پیامدهایی برای تکتونیک و تاریخ رسوبی سیاره دارد و محور مطالعات بعدی شد.
- ذخایر بازتابندهٔ قطبی: MESSENGER رسوبات بسیار بازتابندهای را در دهانههای قطبی که دائماً در تاریکی فرو رفتهاند شناسایی کرد؛ این بقایا احتمالاً شامل یخ آب هستند و یکی از مهمترین نتایج مأموریت به شمار میآیند.
پایان مأموریت و میراث علمی
ماموریت اصلی MESSENGER در ۲۰۱۲ پایان یافت، اما دو بار تمدید شد تا دادههای بیشتری جمعآوری کند. در ۲۰۱۵ ناسا مأموریت را با برخورد کنترلشدهٔ فضاپیما به سطح عطارد خاتمه داد. دادههای بهدستآمده منبعی غنی برای پژوهشگران فراهم ساخت و مبنای مقایسه برای مأموریتهای بعدی شد.
در ادامهٔ این مسیر، مأموریت BepiColombo — پروژهٔ مشترک آژانس فضایی اروپا و ژاپن — در ۲۰۱۸ پرتاب شد تا با ابزارهای پیشرفتهتر عطارد را بررسی کند. نتایج مجموعه مأموریتها دیدگاه ما دربارهٔ تشکیل و تکامل سیارات سنگی نزدیک خورشید را عمق بخشیده است.
اهمیت پایدار مأموریت
MESSENGER تصویری دقیقتر از ساختار داخلی و تاریخچهٔ سطح عطارد ارائه داد و نشان داد حتی سیارههای کوچک و نزدیک به خورشید میتوانند میزبان ذخایر یخ و سازوکارهای ژئوشیمیایی پیچیده باشند. یافتههایی مانند هستهٔ عظیم و ذخایر قطبی پرسشهایی نو دربارهٔ منشاء عناصر سنگین، تاریخچهٔ میدان مغناطیسی و نرخ خروج مواد از سطح مطرح کردهاند و مسیر پژوهشهای آینده را تعیین میکنند.
برای دسترسی به آرشیو رسمی مأموریت و دادهها به صفحهٔ ناسا دربارهٔ MESSENGER مراجعه کنید: NASA MESSENGER.
MESSENGER راه رسیدن به عطارد را هموار کرد و میراثش مسیر کاوشهای بعدی، ازجمله تلاشهای بینالمللی، را تشکیل داد؛ گامی مؤثر در درک شکلگیری سیارات صخرهای نزدیک خورشید.
