ابتلای لمورها به HSV-1؛ مرگ چهار لمور نگهداریشده در آمریکا پس از تماس با انسان
چهار لمور که بهصورت خصوصی نگهداری میشدند، پس از تماس نزدیک با انسانها به ویروس هرپس سیمپلکس نوع 1 (HSV-1) مبتلا شده و بهدلیل انسفالیت — التهاب گستردهٔ مغز — جان باختند. یکی از این حیوانات قبلاً در برنامهای تفریحی تحت عنوان «یوگای لمور» شرکت داده شده بود که تماس نزدیک بین مردم و لمورها را تسهیل میکرد.
تأیید مولکولی اولین نمونهها در لمورها
در مطالعهای منتشرشده در Journal of Zoo and Wildlife Medicine، محققان با استفاده از آزمونهای مولکولی مانند PCR وجود HSV-1 را در بافتهای مغزی لمورها شناسایی و تأیید کردند. پیش از این موارد نادری از عفونت هرپس در لمورها گزارش شده بود، اما این مطالعه نخستین تأیید مولکولی مستقیم از حضور مادهٔ ژنتیکی ویروس در لمورها را ارائه میدهد.
چه گونههایی درگیر شدند
HSV-1 در دو لمور دمحلقهای (Lemur catta)، یک لمور رافد سیاهوسفید (Varecia variegata) و یک لمور هیبرید رافد (Varecia rubra × Varecia variegata) شناسایی شد. تمام این جانوران در بازهٔ زمانی هشتساله در ایالات متحده بررسی شدند و همه بهصورت خصوصی نگهداری میشدند.
علائم بالینی و یافتههای پاتولوژیک
لمورهای مبتلا علائمی مانند بیحالی، کاهش اشتها، زخمهای دهانی و حلقی، مشکلات تنفسی و در یک مورد تشنجهای مکرر از خود نشان دادند. بررسیهای بافتی پس از مرگ التهاب وسیع مغزی و شواهد کلاسیک عفونت هرپس از جمله شمولهای هستهای را نشان داد.
چرایی خطرآفرینی این انتقال
HSV-1 در بین انسانها شایع است و اغلب بهصورت تبخال یا بدون علامت بروز میکند، اما در میزبانهای غیرانسانی مانند لمورها میتواند بیماری بسیار شدید و کشنده ایجاد کند. ویروسهای هرپس معمولاً میزبانپایدارند و جابهجایی بین گونهای کمتر رخ میدهد، اما وقتی چنین «پرش»ی اتفاق میافتد پیامدها میتواند وخیم باشد.
برای اطلاعات تکمیلی درباره ویروس هرپس سیمپلکس و راههای انتقال آن میتوانید به صفحهٔ Wikipedia درباره HSV و راهنمای CDC درباره هرپس مراجعه کنید.
پیامدها برای برنامههای تفریحی و نگهداری حیوانات
یکی از لمورها در کلاسهای «یوگای لمور» شرکت داده شده بود؛ برنامههایی که افراد و لمورها را در تماس نزدیک قرار میدهند. تماس بدنی مستقیم، بهویژه تماس با بزاق یا پوست اطراف دهان، مسیر اصلی انتقال HSV-1 است و چنین تجربههای تعاملی ریسک انتقال را افزایش میدهند. برنامههای خصوصی و تجاری که استانداردها و نظارت کافی ندارند، بهویژه آسیبپذیرند.
توصیههای عملی برای کاهش خطر
- تعلیق یا بازنگری برنامههای تماس نزدیک تفریحی: رویدادهایی که تماس مستقیم انسان و نخستیسانان را ترویج میکنند باید بازنگری شوند یا با پروتکلهای حفاظتی سختگیرانه محدود شوند.
- غربالگری و تشخیص زودهنگام: معاینهٔ بالینی منظم همراه با نمونهگیری سواب مخاطی و آزمونهای PCR میتواند ابتلا را زودتر آشکار کند.
- آموزش و اجرای پروتکلهای زیستامنیتی: صاحبان حیوانات، مراکز نگهداری و ارائهدهندگان برنامههای تعاملی باید بهطور روشن در مورد خطرات انتقال بیماریهای انسانمحور آموزش ببینند و از ابزارهای محافظتی استفاده کنند.
- محدودیت حضور افراد مبتلا: افراد دارای تبخال فعال یا علائم مشکوک نباید در تماس نزدیک با حیوانات شرکت کنند.
نتایج پژوهشی و راهکارهای سیاستی
این موارد نشان میدهد تماس نزدیک بین انسان و حیوان میتواند خطرات قابلتوجهی برای سلامت حیوانات ایجاد کند و نیاز به رعایت استانداردهای زیستامنیتی حتی در فضاهای تفریحی و نگهداری خصوصی وجود دارد. باغوحشهای معتبر معمولاً پروتکلهای سختگیرانهای برای جلوگیری از انتقال بیماری دارند، اما نهادهای خصوصی و تجاری ممکن است خلأ مقررات و نظارت را در معرض خطر قرار دهند.
پیشنهاد میشود نمونهگیری مولکولی در حیوانات اسیر افزایش یابد و نظارت بر برنامههای تعاملی انسان–حیوان تشدید شود تا موارد مشابه سریعتر شناسایی و از تکرار آنها جلوگیری شود. همچنین بازنگری مقررات مرتبط با برنامههایی که تماس نزدیک با حیوانات را تسهیل میکنند، ضروری است.
