بانک مرکزی کره جنوبی (Bank of Korea) آزمایش ارز دیجیتال ملی خود، موسوم به «پروژه هانگانگ» (Project Hangang) را به مرحله جدیدی میبرد. فاز دوم این پروژه از سپتامبر ۲۰۲۶ با مشارکت ۹ بانک و ظرفیت ۵۰۰ هزار کاربر آغاز میشود و برای نخستین بار، پول واقعی دولتی در جریان خواهد بود.
در فاز اول که از آوریل تا ژوئن ۲۰۲۵ اجرا شد، حدود ۸۱ هزار نفر کیف پول دیجیتال باز کردند و ۱۱۴ هزار و ۸۸۰ تراکنش ثبت شد. اما نکته جالب اینجاست که تنها ۴۲ درصد از کاربران واقعاً از توکنها برای خرید استفاده کردند و بقیه فقط کیف پول را فعال کرده بودند. بههمین دلیل، بانک مرکزی تصمیم گرفت در فاز دوم قابلیتهایی شبیه به بانکداری واقعی اضافه کند تا مشارکت کاربران افزایش یابد.
از شارژ خودکار تا پرداخت سود
قابلیتهای جدید فاز دوم شامل تأیید هویت با اثر انگشت بیومتریک، انتقال وجه از کیف پول به کیف پول دیگر، شارژ خودکار حساب (هنگامی که موجودی کیف پول کم شود، بانک به طور خودکار از حساب اصلی به توکن سپرده تبدیل میکند)، پرداختهای دورهای خودکار، تولید رسید الکترونیکی و حتی پرداخت سود روی موجودی توکنها میشود. این ویژگیها قرار است تجربه کاربران را به استفاده روزمره از یک حساب بانکی دیجیتال نزدیک کند.
توزیع یارانه با توکنهای هوشمند
نکته برجسته این فاز، آزمایش توزیع یارانههای دولتی با استفاده از توکنهای قابل برنامهریزی (programmable deposit tokens) است. یعنی وجوهی که دولت برای یک هدف مشخص (مثلاً خرید کالاهای اساسی) اختصاص میدهد، درون کیف پول کاربر قفل میشود و فقط برای فروشندگان و کالاهای مجاز قابل استفاده خواهد بود. این سازوکار عملاً جایگزین کوپنهای کاغذی و حسابرسیهای دستی میشود و احتمال تقلب را در مبدأ توزیع به شدت کاهش میدهد.
کیم دونگ-سوپ، رئیس تیم برنامهریزی ارز دیجیتال بانک کره، این طراحی را «راه میانه بین یک CBDC خالص و یک استیبلکوین» توصیف کرده است. در معماری پروژه هانگانگ، بانک مرکزی یک CBDC عمدهفروشی (wholesale) صادر میکند که فقط بین بانکها رد و بدل میشود. سپس بانکهای تجاری بر اساس آن، توکنهای سپردهای (deposit tokens) را برای مشتریان خود صادر میکنند. این توکنها در بستر بلاکچین کار میکنند و معادل دیجیتال پول موجود در حساب بانکی کاربران هستند.
کاهش هزینه تراکنش برای کسبوکارها
برای کسبوکارهای کوچک و خردهفروشان، این آزمایش میتواند خبر خوبی باشد. هدف پروژه این است که بررسی کند آیا پرداخت با توکنهای سپردهای میتواند هزینههای کارمزد تراکنش را که شبکههای کارت اعتباری دریافت میکنند، کاهش دهد یا خیر. برای فروشگاههای پُرتراکنش، این کاهش کارمزد صرفهجویی قابل توجهی را به همراه خواهد داشت.
حضور بانکهای جدید و دیدگاه رئیسکل جدید
علاوه بر هفت بانک اصلی فاز اول (کیبی کوکمین، شینهان، هانا، ووری، نونگهیوپ، بانک صنعتی کره و بیانکی بوسان)، بانک گیونگنام و بانک آیام نیز به پروژه پیوستهاند. تاریخ پایان مشخصی برای این فاز تعیین نشده و آزمایش به صورت باز (open-ended) ادامه خواهد یافت.
شین هیون-سونگ، رئیسکل جدید بانک مرکزی کره جنوبی که از آوریل ۲۰۲۶ کار خود را آغاز کرده، پروژه هانگانگ را به محور اصلی اولین سخنرانی سیاستی خود تبدیل کرد. در همین حال، بانک هانا نیز طراحی سیستمهای لازم برای راهاندازی یک استیبلکوین پشتوانهشده با وون کره را آغاز کرده است. این حرکت در حالی انجام میشود که دولت کره جنوبی در حال بهروزرسانی قوانین دارایی خود است تا ارزهای دیجیتال را به عنوان دارایی ملی طبقهبندی کند.
حاشیه جنجالبرانگیز حریم خصوصی
CBDCها بدون جنجال نیستند. همان قابلیت برنامهپذیری که برای تنظیمگران جذاب است، منتقدان را نگران کرده است. اگر دولت بتواند وجوه یارانه را به فروشندگان خاص محدود کند، چه تضمینی وجود دارد که در آینده این محدودیتها به کل داراییهای دیجیتال افراد تسری پیدا نکند؟ امکاناتی مانند موجودیهای منقضیشونده، محدودیتهای دستهبندی هزینه یا حتی مسدود کردن کیف پول بدون حکم قضایی، نگرانیهای جدی را ایجاد کرده است.
برخلاف اسکناس که هویت خرجکننده را فاش نمیکند، هر تراکنش CBDC در دفتری ثبت میشود که بانک مرکزی و شرکای آن میتوانند آن را مشاهده کنند. این موضوع، تعادل میان نوآوری مالی و حریم خصوصی شهروندان را به یکی از داغترین بحثهای حوزه فناوری مالی در کره جنوبی تبدیل کرده است.
فاز دوم پروژه هانگانگ میتواند پاسخ روشنی به این سؤال بدهد که آیا CBDCها واقعاً میتوانند نسل بعدی پول دیجیتال باشند یا صرفاً ابزاری برای کنترل بیشتر دولت بر جریان پول.
